Ορθοδοξία: Σύμβολο ταυτότητας και μαζικής μνήμης (Η «εξομολόγηση» ενός κομμουνιστή)

Θα
δημοσιευτεί στο επόμενο τεύχος-50

(περιοδικό ΡΕΣΑΛΤΟ)

 

Έχουμε αναλύσει πολλές φορές
τη σύγχυση η οποία ταυτίζει τον μορφωμένο με τον εγγράμματο, αυτόν που
έχει σπουδάσει.

Αυτή η αντίληψη, άκρως καθεστωτική,
απλώς περιφρουρεί τα στεγανά της ελίτ, περιορίζει τη μόρφωση στην
παραγωγή και στην κατανάλωση ευρυμάθειας, βιβλίων, άρθρων, πινάκων,
κινηματογραφικών ταινιών κ.λπ.



Η Μόρφωση, όμως (η πραγματική και η
ανόθευτη από τις «συνταγές» της καθεστωτικής «Παιδείας»), είναι κάτι το
πολύ ευρύτερο και βαθύτερο. Είναι όλα τα σύμβολα ταυτότητας και μαζικής
μνήμης: οι μαρτυρίες αυτού που είμαστε, οι προφητείες της φαντασίας, οι
καταγγελίες ενάντια σ’ αυτό που μας εμποδίζει να είμαστε και να
υπάρχουμε. Είμαι μορφωμένος σημαίνει πως μπορώ να κατανοήσω με τις
γνώσεις και την εμπειρία αυτό που διαδραματίζεται μπροστά μου, σημαίνει ότι είμαι ενεργητικός πομπός και όχι
παθητικός δέκτης κατανάλωσης τυπικών γνώσεων.


Η πραγματική Μόρφωση είναι θεμελιώδης
κοινωνική λειτουργία.
Και το στέρεο βάθρο αυτής της κοινωνικής
λειτουργίας, δηλαδή ο θεμελιακός λίθος της Μόρφωσης, είναι:
Όλα τα σύμβολα ταυτότητας και μαζικής μνήμης!



Η Ορθοδοξία
για την ελληνική κοινωνία αποτελεί ένα ΒΙΩΜΕΝΟ σύμβολο ταυτότητας και
μαζικής μνήμης.

Αυτό το κοινωνικό βίωμα, θεμελιακό
στοιχείο ταυτότητας και μνήμης, προσπάθησαν να το καταστρέψουν με
ποικίλους τρόπους:

α. Με το να το κάνουν μισητό οι
εθνικόφρονες υστερίες, χούντες και όλες οι πατριδοκαπηλίες και οι
έμποροι της ορθοδοξίας. Γνωστό είναι το «Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια»,
των ποικίλων πολιτικών εμπόρων…

β). Με το να το καταστήσουν απωθητικό
οι διαχειριστές και γραφειοκράτες της Εκκλησίας.




γ). Με το να του κηρύξουν ανελέητο πόλεμο
οι «επαναστάτες» της φράσης και των ξύλινων ιδεολογημάτων: Από αστούς
«προοδευτικούς», μέχρι όλων των ειδών τις ποικιλίες της «αριστεράς»:
Ιδιαίτερα της σταλινογενούς…

δ). Με τη σημερινή συμμαχία όλων αυτών στην πολυμέτωπη
νεοταξική, εθνομηδενιστική επίθεση ΣΥΝΟΛΙΚΑ εναντίον κάθε συμβόλου
ταυτότητας και μαζικής μνήμης…

ΟΛΕΣ οι προσπάθειες, όλες οι μέθοδοι και τα
μέσα απέτυχαν παταγωδώς.

Η ίδια τύχη επιφυλάσσεται και στο
μέλλον:
Θα αποτύχουν παταγωδώς, ακριβώς γιατί τα ΒΙΩΜΑΤΑ των κοινωνιών έχουν πολύ
βαθιές ρίζες και δεν ξεριζώνονται.

Η Ορθοδοξία έχει σφραγίσει ανεξίτηλα το σώμα της ελληνικής
κοινωνίας,
είναι βίωμα ταυτότητας και μνήμης μέσα στα
κύτταρα της ελληνικής κοινωνίας. Βρίσκεται παντού ριζωμένη: Μέχρι το τελευταίο χωριουδάκι και μέχρι τις
κορυφές των βουνών.

Το μέγα πλήθος των Εκκλησιών και
μοναστηριών,
ένα δίκτυο ριζωμένο και διάσπαρτο παντού, στα πλέον
απίθανα σημεία, δείχνει το πόσο ακατάλυτο «στοιχείο» της κοινωνικής,
πνευματικής και πολιτισμικής ζωής μας είναι…

Θα σας
διηγηθώ την προσωπική μου «μαρτυρία» για να φανεί πιο παραστατικά το
βαθιά ριζωμένο αυτό σύμβολο της ταυτότητάς μας και της λαϊκής μνήμης
μας.

Διαμορφώθηκα μέσα σε μια οικογένεια χωρίς «θρησκευτικά
φρονήματα» και «Πίστη».

Ο πατέρας μου «σκληρός»
κομμουνιστής, με πολύχρονες εξορίες, δραπετεύσεις και αντάρτης στην
κατοχή.

Στα χρόνια της δημοτικής και
γυμνασιακής μου εκπαίδευσης ο πατέρας μου ήταν ο πρωταγωνιστής και ο
πρόεδρος ενός νέου χωριού της Δωρίδας. Το χωριό ήταν η Πεντάπολη, δίπλα
στο Λιδωρίκι.

Είχε αφιερώσει όλο του το είναι στα κοινά και έκανε μεγάλο αγώνα
για το κτίσιμο της Εκκλησίας του χωριού: Της Αγίας Σοφίας…

Τότε δεν
μπορούσα να εξηγήσω τη ένθερμη αυτή στάση του που έβαζε σαν
προτεραιότητα το κτίσιμο της Εκκλησίας.

Η έκπληξή μου ήταν
ακόμα πιο μεγάλη όταν επέμενε να πηγαίνουμε στην Εκκλησία και μας
ξύπναγε στις μεγάλες γιορτές για να πάμε στις λειτουργίες (στη μνήμη μου ηχεί το «σήκω, χτύπησε η δεύτερη
καμπάνα»).

Δεν άντεξα κάποτε και του είπα: «Μα αφού εσύ δε πιστεύεις, μας λες ότι δεν υπάρχει Θεός, ΓΙΑΤΙ
μας πιέζεις να πάμε στις λειτουργίες»;

Μου απάντησε ήρεμα: «Δεν πιστεύω ότι υπάρχει Θεός, αλλά η
Εκκλησία είναι Πολιτισμός και Λαϊκή Συνείδηση»!!!

Δεν κατάλαβα τότε την απάντηση και ούτε
έμεινα ικανοποιημένος. Έπρεπε να γεράσω για να καταλάβω εκείνα τα
λόγια: Το Ορθόδοξο ΒΙΩΜΑ…

Ήρθα, στις τελευταίες τάξεις του
Γυμνασίου στην Αθήνα.
Μπολιάστηκα με τα αριστερά ιδεολογήματα.
Θεωρητικά αδιαφορούσα για την Εκκλησία, την αφόριζα σαν «θρησκόληπτος»,
αλλά πρακτικά πήγαινα στην
Εκκλησία στις μεγάλες γιορτές!!!

Ούτε το γιατί ένιωθα την ανάγκη να
πηγαίνω στην Εκκλησία, εγώ ο «θεωρητικά λεπτολόγος», ανέλυσα ποτέ.

Ούτε,
προσπάθησα να δώσω κάποια εξήγηση στον εαυτό μου το γιατί πήγαινα και τα
παιδιά μου στον Επιτάφιο, στην Ανάσταση, στα Θεοφάνεια κ.λπ, αφού την
απέρριπτα…

Ούτε, λοιπόν, μεγάλος, όταν πλέον ήμουν
συνειδητός μαρξιστής, εξήγησα την «αντινομία» μου:
Να ρίχνω «μύδρους»
κούφιων, αφοριστικών, «αριστερών» ιδεολογημάτων κατά της Εκκλησίας,
αλλά πρακτικά να συνεχίζω την «παράδοση» του πατέρα μου.

Έπρεπε να
φτάσω στη δεκαετία του 1990 για να αρχίσω να αναλύω κάποια πράγματα πιο
βαθιά και να απαλλάσσομαι από τις αγκυλώσεις στερεοτύπων.

Ο τεμαχισμός των Βαλκανίων και η
ισοπέδωση της Σερβίας αποτέλεσαν το «σοκ» για να σκεφτώ ξανά και να
ξαναμελετήσω πιο προσεκτικά τη μαρξιστική διαλεκτική.

Η μελέτη αυτή με
οδήγησε σε τούτη την «ανακάλυψη»:
Η Νέα Τάξη είχε βάλει στο στόχαστρο την
Εκκλησία…

Τα άλλα πλέον είναι γνωστά μέσα από τα
άπειρα κείμενα που έχουμε γράψει.

Αυτή ωστόσο, η «αποκάλυψη» με
έφερε σε επαφή και με πολλούς ανθρώπους της Ορθοδοξίας στους οποίους
πεισματικά γύριζα την πλάτη στα προηγούμενα χρόνια.

Αυτό μου προκάλεσε άλλο «σοκ»: Διαπίστωσα ότι
ήταν βαθύτατοι γνώστες της παγκοσμιοποίησης και των μεγάλων απειλών.
Μάλιστα ήταν πολύ πιο μπροστά από μένα το μαρξιστή θεωρητικό!!!

Άργησα, αλλά
κατάλαβα πλέον τα λόγια του πατέρα μου.

Η Ορθοδοξία
για την ελληνική κοινωνία αποτελεί ένα ΒΙΩΜΕΝΟ σύμβολο ταυτότητας και
μαζικής μνήμης.

Δηλαδή θεμέλιο της Μόρφωσης…

Πηγή: http://www.resaltomag.gr/forum/viewtopic.php?t=4598
.

(931) αναγνώσεις

13 comments

  1. “Η Ορθοδοξία για την ελληνική κοινωνία αποτελεί ένα ΒΙΩΜΕΝΟ σύμβολο ταυτότητας και μαζικής μνήμης”

    Οι Βούλγαροι, Ρώσοι, Σέρβοι, Ρουμάνοι, Αιθίοπες ως επίσης ορθόδοξοι, μοιράζονται μαζί μας την ελληνική ταυτότητα;

  2. Η Ορθοδοξία δεν αποκλείει την έννοια της εθνικής ταυτότητας. Απλά μιλάει για ισότητα μεταξύ των ανθρώπων ανεξάρτητα με την φυλή στην οποία ανήκουν. Ο κάθε λαός έχει την δική του ταυτότητα και μπορεί να ακολουθεί τον δικό του δρόμο μέσα στην ιστορία, εάν τον αφήσουν οι χωρίς ταυτότητα ψευτοπροοδευτικοί και ανεπαρκείς δήθεν τύποι που έχουν κάνει μπάχαλο την ανθρωπότητα.

    Υ.Γ. Κύριε Imago για να μην υπάρξουν παρεξηγήσεις η απάντησή μου σχετικά με το σχολιό σας φθάνει μέχρι το: “… με την φυλή στην οποία ανήκουν”. Από εκεί και κάτω αναφέρομαι σε άλλους.

  3. “Η Ορθοδοξία δεν αποκλείει την έννοια της εθνικής ταυτότητας.”

    Πολύ σωστά. Δεν είμαι όμως εγώ αυτός ο οποίος λέει ότι Ελληνισμός δεν είναι δυνατόν να υπάρχει χωρίς Ορθοδοξία. Για να ισχύει αυτό θα πρέπει είτε να απαρνηθούμε την (όποια) εθνική μας ταυτότητα, είτε να απομακρυνθούμε από τον Χριστιανισμό ο οποίος από την φύση του είναι οικουμενικός. Για να γίνει μια θρησκευτική πεποίθηση, πολιτική, θα πρέπει να αλλοιωθεί σε τέτοιο βαθμό ώστε να αποτελεί εθνική θρησκεία.

    “Έλλην ων τήι φωνήι, ουκ αν ποτέ φαίην Έλλην είναι, δια το μη φρονείν ως εφρόνουν ποτέ οι Έλληνες’ αλλ’ από της ιδίας μάλιστα θέλω ονομάζεσθαι δόξης. Και ει τις έροιτό με τις ειμί, αποκρινούμαι χριστιανός είναι”

    Γεννάδιος Σχολάριος, ο γνωστός…

  4. Δεν νομίζω ότι θα πρέπει να μπερδεύουμε αυτό που διδάσκει η θρησκεία, μέσα από τα όποια κείμενα έχουν φθάσει ως εμάς σήμερα είτε τα δέχεται είτε δεν θα δέχεται κάποιος, με την όποια ερμηνεία προσπαθεί να δώσει ο κάθε ένας σε αυτά τα κείμενα. Ας μην μηδενίζουμε τα πάντα. Λέω και κάτι άλλο στην συνέχεια. Και το λέω γιατί ήμουν σίγουρη ότι θα υπήρχε μία τέτοια απάντηση. “Ισότητα μεταξύ των ανθρώπων ανεξάρτητα από την φυλή στην οποία ανήκουν.” Σε αυτό σημείο έγγειται η οικουμενικότητα. Κοντολογίς, χριστιανός έχει δικαίωμα να είναι οποιοσδήποτε άνθρωπος. Από εκεί και πέρα ο κάθε άνθρωπος έχει κάθε δικαίωμα να βλέπει τα πράγματα με τον δικό του τρόπο και να εκφράζει την άποψή του. Εάν για παράδειγμα αυτά που γράφουμε σε αυτόν τον διαδικτυακό χώρο τα έπαιρνε ένας ιστορικός του μέλλοντος για να κρίνει κάποια πράγματα για την εποχή μας θα έπρεπε να πιστέψει αυτά που λέω εγώ ή αυτά που λέτε εσείς; Θα έπρεπε να σταθεί σε αυτά που λέω εγώ ή αυτά που λέτε εσείς ή οποιοσδήποτε άλλος από τους συνομιλητές. Μην είμαστε τόσο απόλυτοι.
    Ξέρετε, έχω την αίσθηση ότι περισσότερο εμμένουν σε κάποιες καταστάσεις οι μη πιστεύοντες από τους πιστεύοντες. Πιστέψτε με (ρήμα από το οποίο βγαίνει η λέξη “πιστεύοντες”)από κάποια πράγματα που έχω διαβάσει σε αυτόν τον χώρο νομίζω ότι υπάρχει λάθος αντίληψη για τους χριστιανούς. Εκτός από τους κακοπροαίρετους που εξυπηρετούν κάποιους σκοπούς, οι καλοπροαίρετοι και ανοιχτόμυαλοι άνθρωποι θα πρέπει να δουν τα πράγματα λίγο πιο αντικειμενικά. Γιατί διαφορετικά θα πρέπει να γυρίσουμε και στην προ Χριστού εποχή και αν είμαστε ειλικρινείς και αντικειμενικοί να αρχίσουμε να βρίσκουμε και τα τότε κουσούρια.
    Όσον αφορά αυτό που αναφέρεται στο άρθρο, μάλλον ο άνθρωπος θέλει να πει ότι η θρησκεία, σαν κοινό πιστεύω ενός κοινωνικού συνόλου σημιουργεί κοινή μνήμη και κοινά βιώματα. Λογικό δεν είναι; Είναι μία συμμετοχική διαδικασία.

  5. αξιότιμη κα. Καλούδη,

    από πουθενά στα γραφόμενά μου δεν προκύπτει ότι έχω κάτι με τους Χριστιανούς. Ούτε την διάθεση έχω αυτήν την στιγμή, ούτε τις γνώσεις για μια θεολογική συζήτηση. Αυτό το οποίο προέχει είναι η πολιτική. Όταν ταυτίζεται θρησκεία και εθνική ταυτότητα η θρησκεία αυτομάτως πολιτικοποιήται και κρίνεται. Το πρόβλημα σήμερα στην Ελλάδα είναι πολιτικό και είναι επίσης οξύ, πρώτον γιατί καλούμαστε να πληρώσουμε τον λογαριασμό της μεταπολίτευσης και δεύτερον γιατί η κοινωνία χρειάζεται έναν μεταφυσικό άξονα, στον οποίο θα ορίσει την φορά της πολιτικής και πολιτιστικής της εξέλιξης.
    Δεν μπορούνε μονίμως οι νοσταλγοί της βυζαντινής οικουμένης να συζητάνε στην βάση “τα δικά μας δικά μας και τα δικά σας πάλι δικά μας” όπως εύστοχα παρατήρησε κάποιος συνσχολιαστής σε παρόμοια συζήτηση.
    Θέλουμε μια ταυτότητα θετική και όχι μόνο μία η οποία θα μας λέει τί δεν είμαστε όπως συνηθίζεται στους Ανατολίτες Λαούς οι οποίοι έχουνε γίνει αχταρμάς πασσαλημένος και ποτέ δεν πρόκειται να γνωρίσουνε ούτε πολιτική ελευθερία, ούτε πολιτιστική εξέλιξη και πάντα θα είναι σκλαβωμένοι.

  6. “Όταν ταυτίζεται θρησκεία και εθνική ταυτότητα η θρησκεία αυτομάτως πολιτικοποιήται…”

    Μού λέτε δηλαδή ότι η εθνική ταυτότητα ταυτίζεται με την πολιτική; Το θεωρώ άκρως επικίνδυνο αυτό. Αλλά με αυτήν την λογική μπορώ να εξηγήσω το ξεπούλημα των πάντων που συμβαίνει σήμερα.

  7. Δεν εννοώ φυσικά την πολιτική με την σημερινή περιορισμένη σημασία.
    Με πολιτική εδώ εννοώ το σύνολο των κοινωνικών διαπροσωπικών διεργασιών οι οποίες δεν έχουνε την αιτία των στην συγγένεια ή την οικονομική δραστηριότητα.

  8. Η απόκτηση μερικών χλιδάτων πτυχίων από τη μακρινή Εσπερία είναι μιά προυπόθεση για να
    εκπολιτιστεί ο άνθρωπος,αλλά μόνη της δεν αρκεί για να γίνει το άτομο υπεύθυνη μονάδα
    μες το σύνολο για την πρόοδο της πατρίδας.
    Απαραίτητη κοινωνική συνθήκη είναι να μπολιαστεί ο `Ελληνας από τα παιδικά του χρόνια
    μες τα πνευματικά νάματα της κλασικής γραμματείας και της Ορθοδοξίας ώστε να μάθει σωστά τους κανόνες της ισονομίας και του αλληλοσεβασμού.Τότε θα έχει την ψυχική διάθεση να
    χρησιμοποιήσει τις πτυχιακές του γνώσεις ως όχημα για την πρόοδο της κοινωνίας και της
    ανθρωπότητας γενικότερα.
    Νεκτάριος Κατσιλιώτης
    Ιστορικός-Εκδότης

  9. Πολυ σωστη η ολη αναλυση αλλα να μην ξεχναμε οτι μεσα απο την Ορθοδοξια ουσιαστικα βγαινουν αχτιδες του πανισχυρου Ελληνικου πνευματος. Η εκκλησια και η ορθοδοξια απλα δανειστηκανε την σοφια, γνωση, πολιτισμο, φως στο κατω της γραφης του αρχαιολληνικου και μεταγενεστερου Ελληνικου πολιτισμου. Τις ιδιες αχτιδες φωτος μπορει να δει κανεις μεσα απο τις παραδοσεις μας, την γλωσσα μας, τον τροπο ζωης ορισμενων Ελληνων ξεχασμενων σε νησακια και βουνα. Εαν οι νεο-Ελληνες θελουν να μορφωθουν δεν εχουν παρα να αρχισουν να διαβαζουν τους ξεχασμενους παππουδες τους οπως ο Αριστοτελης και ο Πλατωνας. Καλη η εκκλησια αλλα μια αναγεννηση μας λειπει, αυτη που χασαμε μεσα απο τα 400 χρονια σκλαβιας.

    Δημητρης

  10. Ακριβώς όπως το λέτε, Δημήτρη. Γιατί είτε κάποιοι το παραδέχονται είτε όχι στην περιοχή στην οποία γεννήθηκε ο χριστιανισμός κυριαρχούσε αρκετό καιρό πριν το ελληνικό πνεύμα.

  11. ΕΝΑ ΞΕΚΑΘΑΡΙΣΜΑ
    Νομίζω ότι θα πρέπει, επιτέλους, να γίνει ένα ξεκαθάρισμα. Η πολιτική δεν εφαρμόζεται μονάχα από τα… “κόμματα”. Αυτά, εδώ και πολλά χρόνια και όχι μόνο στην Ελλάδα έχουν αξαμβλύνει και παραμορφώσει την έννοια τής πολιτικής κόβοντας και ράβοντάς την στα δικά τους μέτρα, δηλαδή, στον καιροσκοπισμό και την σκοπιμότητα κάθε είδους. Θεωρώ ότι “πολιτική” σημαίνει… συμπεριφορά. Δίνοντας, λοιπόν, αυτή τη σημασία (τη δική της άλλωστε) στη λέξη “πολιτική” διευρύνονται τα όριά της, αγγίζοντας το άπειρο. Βλέπω, από χρόνια τώρα, ότι ο Χριστιανισμός, η διδασκαλία τής σωστής συμπεριφοράς, προσφέρει κατευθύνσεις που μόνο μέσω τής αγάπης, τής δικαιοσύνης και γενικά μέσω κάθε ανώτερης ηθικής αξίας οδηγούν στο τέρμα.
    Όμως, με την πάροδο τού χρόνου, η… “χριστιανική συμπεριφορά” συρρικνώθηκε και κλείστηκε μέσα σε τέσσερις τοίχους. Το μήνυμα τής διδασκαλίας… ξέπεσε (λόγω τών λύκων που ντύθηκαν με προβειά προβάτου), ο καλός ποιμένας (όπου και όταν βρεθεί) διώκεται κι’ αυτή η πραγματικότητα είχε σαν αποτέλεσμα να διώξει τα πρόβατα, δηλ. τους συνεπείς ανθρώπους, από την στάνη Του οι οποίοι ζήτησαν στέγη κάτω από άλλες ανασφαλείς στάνες που είναι σίγουρο ότι μπάζουν… νερά.
    Προσεγγίζοντας, λοιπόν, την έννοια τής πολιτικής (με το παραπάνω σκεπτικό) αυτόματα κάθε συνειδητοποιημένος άνθρωπος είναι χριστιανός επειδή ο χριστιανισμός δεν είναι τίποτ’ άλλο παρά μια συμπεριφορά καθημερινή η οποία οδηγεί και στη σωστή πνευματική πνευματική συμπεριφορά η οποία και απαιτεί διαρκή συνέπεια φτάνοντας μέχρι και την αυτοθυσία.
    Είμαι βέβαιος ότι αν οι άνθρωποι είχαν ακολουθήσει τις κατευθύνσεις που Εκείνος καθόρισε με τη διδασκαλία Του και το παράδειγμά Του τα πράγματα σήμερα θα ήταν πολύ διαφορετικά, προς το καλύτερο. Αν αντί για τον θεολογικό όρο “αμαρτία” εχρησιμοποιείτο η λέξη… “βλακεία” οι άνθρωποι θα συμπεριφερόντουσαν καλύτερα επειδή κανείς δεν θέλει να χαρακτηρίζεται… βλάκας. Χρησιμοποιώντας τη λέξη… αμαρτία εκείνος που διαπράττει την παρανομία αυτόματα ξεφεύγει από τις… τύψεις παρουσιάζοντας τον εαυτό του ως… άπιστο. Όμως κάθε αμαρτία δεν είναι τίποτ’ άλλο από μια βλακεία επειδή τα… “ώνια τής βλακείας, θάνατος εστί”. Και πράγματι αν σκεφτούμε καλύτερα και βαθύτερα το θέμα θα δούμε ότι κάθε βλακεία, αργά ή γρήγορα πληρώνεται αργά ή γρήγορα με τον α’ ή β’ τρόπο. Τέλος, είναι πολύ πιο εύκολο κάθε άνθρωπος που δεν θέλει να χαρακτηρίζεται… βλάκας να πλησιάζει και να γεύεται τους πνευματικούς καρπούς τής σωστής κοινωνικής και πνευματικής συμπεριφοράς (πολιτικής).
    Il Paliatsos

  12. Ζητώ συγγνώμη για τα όποια ορθογραφικά και συντακτικά λάθη τού προηγούμενου μηνύματός μου.
    Il Paliatsos

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *