Επιβιώσεις από τον Ψυχρό Πόλεμο

Από καιρό σε καιρό διαβάζουμε για τις συνθήκες που υπογράφουν οι ΗΠΑ και η σημερινή Ρωσία, που αφορούν τον αριθμό των πυρηνικών όπλων που η κάθε μία από τις δύο αυτές χώρες, πρωταγωνίστριες του Ψυχρού Πολέμου, εξακολουθούν να διατηρούν. Διορθώνω: όχι μόνο εξακολουθούν να διατηρούν, αλλά και συντηρούν σε κατάσταση ετοιμότητας. Με άλλα λόγια, η «ισορροπία του τρόμου» της εποχής του Ψυχρού Πολέμου εξακολουθεί να υφίσταται και μάλιστα να υφίσταται χάρη στις χιλιάδες των βαλλιστικών πυραύλων των εξοπλισμένων με πυρηνικές κεφαλές, που βρίσκονται και σήμερα παραταγμένοι και έτοιμοι για εκτόξευση, όπως και κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Βέβαια, ο αριθμός των 31.255 πυρηνικών κεφαλών που οι ΗΠΑ διατηρούσαν ετοιμοπόλεμες γύρω στο 1965, ή των 40.159, πού ήταν το αντίστοιχο ρεκόρ της τότε ΕΣΣΔ γύρω στο 1985, φαντάζουν σήμερα υπερβολικοί. Αυτό γιατί σήμερα οι μεν ΗΠΑ διατηρούν περί τις 5.000, ενώ η Ρωσία, κληρονόμος της ΕΣΣΔ, διατηρεί τις 8.000.

Μη βιαστείτε να ανακουφιστείτε. Οι αριθμοί αυτοί επαρκούν και σήμερα για την ολική καταστροφή του πλανήτη. Ανεξήγητη παραμένει ακόμη η ανάγκη για τέτοια συσσώρευση καταστροφικής δύναμης και ακόμη πιο ανεξήγητη είναι η επιβίωση σήμερα μιας τέτοιας ανάγκης. Δεν μας είναι γνωστό αν τα όπλα αυτά και τα μέσα μεταφοράς τους εξακολουθούν να βελτιώνονται και να αντικαθίστανται από περισσότερο αποτελεσματικά όπλα και μέσα. Δεν γνωρίζουμε αν επιβιώνουν τα δαιμονικά πολεμικά συστήματα της ακμής του Ψυχρού Πολέμου, όπως η στρατηγική τακτική αεροπορία. «Γιατί όμως να μην επιβιώνουν;», θα ρωτούσε κανείς, αφού υπάρχουν διαθέσιμα σήμερα πολύ πιο αποτελεσματικά τεχνολογικά κατορθώματα, όπως είναι π.χ. το βομβαρδιστικό Β-2. Το απαισιόδοξο φινάλε της ταινίας του Stanley Kubrik, «Doctor Stranglove», που στοίχειωνε τις νύχτες της δεκαετίας του 1960, εξακολουθεί, λοιπόν, να είναι δυνατό, δεδομένης της πιθανότητας ανθρώπινου λάθους μέσα σε ένα τεχνολογικό περιβάλλον με ελάχιστα χρονικά περιθώρια.

Η εποχή του πυρηνικού τρόμου αρχίζει με την προσπάθεια κατασκευής πυρηνικών όπλων κατά τη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου. Η χιτλερική Γερμανία ευτυχώς εγκατέλειψε γρήγορα τη σχετική προσπάθεια, ενώ οι ΗΠΑ έκλεισαν τον Παγκόσμιο Πόλεμο με τη ρίψη της βόμβας στη Χιροσίμα στις 6 Αυγούστου 1945. Τέσσερα χρόνια αργότερα εμφανίστηκε η σοβιετική βόμβα, ενώ οι ΗΠΑ ακολούθησε με τη βόμβα υδρογόνου που στη θέση της ισχύος χιλιάδων τόνων ΤΝΤ της πρώτης βόμβας, επέτυχε εκρηκτική δύναμη εκατομμυρίων τόνων ΤΝΤ. Στη συνέχεια αναπτύχθηκε ο εφιαλτικός ανταγωνισμός εξοπλισμών στον οποίο επιδόθηκαν με φανατισμό αμφότεροι οι ανταγωνιστές. Οι ΗΠΑ κατασκεύασαν ένα στόλο βομβαρδιστικών τα οποία εξοπλισμένα με πυρηνικά όπλα περιπολούσαν μόνιμα στην περίμετρο του τότε σιδηρού παραπετάσματος. Σε απάντηση η ΕΣΣΔ ανέπτυξε τακτικά πυρηνικά όπλα που με βομβαρδιστικά, βαλλιστικούς πυραύλους ή με τηλεβόλα μπορούσαν να καταστρέψουν τις ΗΠΑ και είχαν θέσει την Ευρώπη σε ομηρία.

Ωστόσο, η φρενιτιώδης κούρσα εξοπλισμών έγινε εφιάλτης κατά τη δεκαετία του 1960, όταν αμφότεροι οι αντίπαλοι ανέπτυξαν διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, εξοπλισμένους με πυρηνικές κεφαλές και έτοιμους να πλήξουν καθορισμένους στόχους στην επικράτεια του αντιπάλου με ελάχιστα χρονικά περιθώρια. Ο ανταγωνισμός έλαβε δαιμονική μορφή όταν ο κάθε αντίπαλος επεδίωξε να συσσωρεύει μεγαλύτερο αριθμό όπλων, παρά τη δυνατότητα που είχε ήδη για ολική καταστροφή του αντιπάλου. Ήδη στις αρχές της δεκαετίας του 1960 η στρατηγική των ΗΠΑ βασιζόταν στην αντίληψη της «μαζικής ανταπόδοσης», δηλαδή, στο δόγμα της άμεσης και απεριόριστης πυρηνικής ανταπάντησης σε οποιαδήποτε απόπειρα της ΕΣΣΔ να παραβιάσει τα σύνορα των δυτικών χωρών. Λεπτομερή σχέδια εκπονήθηκαν, ώστε κάθε ασήμαντη γωνιά του εχθρικού εδάφους να εξασφαλιστεί με συνολική καταστροφή. Έχει υπολογιστεί ότι πολιτείες του ανατολικού μπλοκ με πληθυσμιακή και οικονομική συγκέντρωση ανάλογες προς αυτές της Χιροσίμα, είχαν προκαθοριστεί να βομβαρδιστούν με βόμβες εκρηκτικής δύναμης 600 φορές μεγαλύτερης αυτής που κατέστρεψε τη Χιροσίμα. Τα σχέδια της τακτικής στρατηγικής δύναμης των ΗΠΑ προέβλεπαν για τη μαζική πυρηνική ανταπόδοση την εκτόξευση 1.459 πυρηνικών κεφαλών εναντίον 654 στόχων στην ΕΣΣΔ, την Ανατολική Ευρώπη και την Κίνα: τελικό αποτέλεσμα κατά τους υπολογισμούς των στρατηγικών σχεδιαστών, 175 εκατομμύρια νεκροί. Σε περίπτωση εφαρμογής άλλου σχεδίου από αυτό της μαζικής ανταπόδοσης, υπολογίστηκε ότι μία προληπτική πυρηνική επίθεση θα χρειαζόταν 3.423 πυρηνικές κεφαλές με αποτέλεσμα τον θάνατο 285 εκατομμυρίων ανθρώπων, πλέον 40 εκατομμύρια τραυματιών. Τα σχέδια αυτά άφησαν στους συγγραφείς επιστημονικής φαντασίας να περιγράψουν τα αποτελέσματα του παγκόσμιου πυρηνικού χειμώνα και της διάχυσης της ραδιενέργειας σε ολόκληρο τον πλανήτη. Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι ο σχεδιασμός για τον βομβαρδισμό της Αλβανίας προέβλεπε την πλήρη εξαφάνιση της χώρας αυτής, παρά το γεγονός ότι η Αλβανία είχε τότε αποσκιρτήσει και δεν ακολουθούσε τη σοβιετική ορθοδοξία. Σε απάντηση ερώτησης του υπουργού άμυνας Robert McNamara, ο αρμόδιος στρατηγός δήλωσε ότι η εξαφάνιση της Αλβανίας ήταν αναγκαία λόγω της παρουσίας ισχυρού αμυντικού ραντάρ στη χώρα αυτή! Ανάλογα, ο Νικήτα Χρουτσώφ απείλησε την καταστροφή της Ακρόπολης, που βέβαια συνεπάγεται και την καταστροφή των Αθηνών.

Από τις αρχές της δεκαετίας του 1960 κανείς δεν μπορούσε να αξιολογήσει την καταστρεπτική δύναμη που είχε συσσωρεύσει ο κάθε αντίπαλος εναντίον του άλλου. Δεν είχαν μόνο αρκετή δύναμη, ώστε να εξαλείψουν τον αντίπαλό τους, αλλά φρόντιζαν συνεχώς να την αυξήσουν, ώστε να μπορούν να τον εξαλείψουν πολλές φορές! Ποιού είδους στρατηγική μπορεί να εξυπηρετεί μια τέτοια παράνοια; Σε στιγμή ειλικρίνειας και λογικής ο Ρίτσαρντ Νίξον ρώτησε αγανακτισμένος: «Τι θα πει στρατηγική υπεροχή; Και τι μπορούμε να κάνουμε μ΄ αυτήν;» Καταλάβαινε ότι η «στρατηγική υπεροχή» ήταν αδύνατη.

Σήμερα, πάνω από 20 χρόνια μετά τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου κανείς δεν μπορεί να εξηγήσει το τί χρειάζονται και το τί εξυπηρετούν τόσα συσσωρευμένα πυρηνικά όπλα και πολύ περισσότερο δεν μπορεί να εξηγήσει ποιά ανάγκη επιβάλλει το να συνεχίζουν να υπάρχουν. Η επικρατούσα λογική επιβάλλει την κατοχή και την ύπαρξη των πυρηνικών όπλων ως αναγκαίο μέσο αποτροπής. Αυτό είναι σωστό και αναγκαίο εφ΄ όσον υπάρχουν πυρηνικά όπλα και ορκισμένοι αντίπαλοι. Το ερώτημα είναι αν μπορέσει ο κόσμος να φτάσει σε μια συμφωνία σημαντικής εξάλειψης των πυρηνικών όπλων. Αυτό φαίνεται αμφίβολο, δεδομένου ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων από μία χώρα τη θέτει σε κατάσταση υπεροχής προς τις χώρες της περιμέτρου της, αλλά και προς χώρες πολύ μακρύτερα από αυτήν, εφ΄όσον διαθέτει τεχνολογία κατασκευής βαλλιστικών μέσων. Ο πρόεδρος Ομπάμα έχει δηλώσει ότι η συνολική κατάργηση των πυρηνικών όπλων είναι σκοπός του, αν και αυτό φαίνεται να απαιτεί χρονικά περιθώρια πολύ μακρύτερα από τη θητεία του. Μία συμφωνημένη κατάργηση των πυρηνικών όπλων φαίνεται αδύνατη και για ένα ακόμη λόγο, αφού κάτι τέτοιο απαιτεί ισορροπία μεταξύ των εθνών και ειδικά ισορροπία στην οριακή κατάσταση, όπου ισχυρά έθνη θα διαθέτουν λίγα ή καθόλου πυρηνικά όπλα. Σε τέτοιες καταστάσεις φιλόδοξες κυβερνήσεις μεσαίων ή μικρών χωρών θα μπορούν να αναρριχηθούν σε επίπεδο υπερδύναμης με την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Μια παγκόσμια μη πυρηνική τάξη φαίνεται αδύνατη, αφού αδύνατη είναι και η εξάλειψη των φιλοδοξιών και της τάσης για κυριαρχία.

(754) αναγνώσεις

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *