Εθνικό Κράτος, «Ενώσεις», Φεντεραλισμός και Δημοκρατία

«Το έθνος κράτος είναι κοιτίδα Ελευθερίας και Δημοκρατίας για τα έθνη και τους λαούς με ιστορική ταυτότητα. Τελεία και παύλα…
Όλα τα άλλα τα συζητάμε, ευρωπαϊκή σύγκλιση, ευρωπαϊκή ενότητα, νομισματική Ένωση. Αλλά ως σημεία σύγκλισης εθνικών κρατών. Όχι ως εργαλεία για τη διάλυσή τους.
Ευτυχώς αυτή τη διάλυση δεν τη δέχονται οι μεγάλοι της Ευρώπης.»

***
Το έθνος είναι, πράγματι, έννοια πολύ ευρύτερη από το κράτος:
–Το κράτος είναι μια έννοια πολιτική-θεσμική- νομική.
–Το έθνος είναι μια έννοια φαντασιακή-πραγματική.
* Είναι “φαντασιακή” γιατί υποστασιοποιείται σε ένα “χώρο ιδεών” και δημιουργει ένα “κόσμο” συλλογικών συναισθημάτων.
* Και είναι “πραγματική”, γιατί αυτές οι ιδέες που το αρθρώνουν έχουν πραγματική ιστορική βάση (αίσθηση κοινής καταγωγής, κληνονομιά κοινού Πολιτισμού και αγώνων Ελευθερίας-Απελευθέρωσης), αλλά και έχουν “εμπράγματα” αποτελέσματα: Μια κοινωνία με υψηλό εθνικό φρόνημα έχει τελείως διαφορετικά συμπεριφορά “εν τοις πράγμασι”, από μια άλλη με χαμηλό φρόνημα και προβληματική συνοχή.

Όμως, προσοχή: Το γεγονός ότι το έθνος και το κράτος είναι “έννοιες διαφορετικές”, ΔΕΝ σημαίνει ότι είναι και πράγματα απολύτως “διακριτά”!
Κι εδώ την πατάμε πολλές φορές…

Το εθνικός κράτος είναι η πολιτική υπόσταση του έθνους.
Υπάρχουν, αναμφίβολα έθνη χωρίς αντίστοιχα κράτη, ή κατακερματισμένα ανάμεσα σε διάφορα κράτη (π.χ. Κούρδοι).
Όπως υπάρχουν και κράτη που αποτελούνται από περισσότερα “έθνη” (Βρετανία Σκωτια, Αγγλία, Β. Ιρλανδία, ή Ισπανία: Βασκία, Καταλωνία κλπ.)
Το εθνικό κράτος είναι μια πολιτική οντότητα, η οποια στηρίζεται σε μια εθνική ενότητα (και αντίστοιχη εθνική ταυτότητα). Κι αυτό της προσδίδει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, ανθεκτικότητας, αλλά και ακαμψίας κάποιες φορές.

Τα τελευταία χρόνια έχει γίνει διεθνώς η προσπάθεια να αποδομηθούν τα εθνικά κράτη. Όχι τα κράτη γενικά (προτιμώνται τα πολυεθνότικά κράτη).
Όχι τα έθνη γενικά (προτιμώνται οι εθνοτικές ομάδες, φτάνει να αποτελούν κατηγορίες διαίρεσης όχι δεσμούς ενότητας μιας κοινωνίας).
Τα εθνικά κράτη, όμως, μπήκαν στο “στόχαστρο” την εποχή της – αλήστου μνήμης – “παγκοσμιοποίησης”.
Τώρα τα εθνικά κράτη παίρνουν την εκδίκησή τους και “επιστρέφουν δριμύτερα”. Ακόμα κι εντός Ευρώπης (γιατί εκτός Ευρώπης ουδείς πήρε ποτέ στα σοβαρά όλη εκείνη τη μόδα περι “παγκοσμιοποίησης”). Ακόμα και στην Ευρώπη, λοιπόν, η πρόσφατη κρίση ανέδειξε ως κρίσιμο στοιχείο, ότι για να δανείσει ένα κράτος-μέλος ένα άλλο που αντιμετωπίζει πρόβλημα, πρέπει να εξηγήσει στο κοινοβούλιό του γιατί τα χρήματα των εγχώριων φορολογουμένων πρέπει να δοθούν για να στηριχθούν κάποιοι άλλοι.
Το εθνικό συμφέρον και η εθνική ιδιοτέλεια, όχι μόνον παραμένουν ισχυρά, αλλά νομιμοποιούν ακόμα και ακραίες “τιμωρητικές” συμπεριφορές μεταξύ “εταίρων”. Και το εθνικό συμφέρον, ως βασική αρχή συμπεριφοράς των κρατών, επιστρέφει ισχυρότερο παρά ποτέ ακόμα και μέσα στην Ένωση (πολλών μάλλον σε σημεία του κόσμου που δεν υπάρχει ζήτημα Ένωσης).

Η στήριξη του έθνους-κράτους είναι απαραίτητη στις μέρες: και για να υπερασπιστούμε τη Δημοκρατία, και για να υπερασπιστούμε την Ανεξαρτησία. Διότι δεν υπάρχει Δημοκρατία έξω από τη νομιμοποιητική βάση του έθνους κράτους. Ούτε υπάρχει Ανεξαρτησία, όταν ολόκληροι λαοί μεταβάλλονται σε πληθυσμούς περιφερειακών ενώσεων.
Αλλά για να υπάρξει Δημοκρατία και Ανεξαρτησία ενός εθνικού κράτους, πρέπει να εξασφαλιστούν, μεταξύ πολλών άλλων, και οι οικονομικές προϋποθέσεις της: δηλαδή φοροδοτική ικανότητα και δημοσιονομική τάξη.
–Οι φόροι πρέπει να είναι αρκετοί ώστε να διατηρούν την ανεξαρτησία και την κοινωνική συνοχή, αλλά όχι τόσο μεγάλοι που να παραλύουν την Ανάπτυξη.
–Και οι δαπάνες πρέπει να είναι αρκετές για να διατηρούν την ενότητα του κράτους και την ομαλότητα της κοινωνικής και οικονομικής ζωής, αλλά όχι τόσο μεγάλες ώστε να οδηγούν στην υπερχρέωση της κοινωνίας.
Αυτά όλα παραβιάστηκαν τις τελευταίες πολλές δεκαετίες και το αποτέλεσμα ήταν η τωρινή κρίση.
Και τώρα γίνεται προσπάθεια να αποκατασταθούν, ώστε να υπάρξει ξανά αυτή η ισορροπία Ελευθερίας-Ανάπτυξης-Ανεξαρτησίας-Κοινωνικής Συνοχής.
Έγιναν λάθη στην πορεία, αναμφίβολα. Και όταν γίνει ένα λάθος δεν είναι πάντα εύκολο να αποκατασταθεί από τη μία μέρα στην άλλη…
Ίσως να αποδειχθεί ότι ο ΓΑΠ έσπευσε να βάλει την Ελλάδα στο αρχικό Μνημόνιο, ακριβώς γιατί έτσι θα υλοποιείτο το όραμά του για “παγκοσμιοποίηση”. Και κατηγορούσε δεξιά αριστερά τη χώρα του – δηλαδή αυτούς που μόλις τον είχαν αναδείξει Πρωθυπουργό – σαν τους… “πιο διεφθαρμένους στον κόσμο”, ακριβώς επειδή πίστευε ότι χρειάζεται εξωτερική επέμβαση για να θεραπευθούν οι στρεβλώσεις της Ελλάδας (για το σύνολο των οποίων ευθυνόταν πρωτίστως η πολιτική του ίδιου του Κόμματός του!)
Οι ασύδοτοι κρατιστές μετατρέπονται κάποτε σε νεοφιλελεύθερους. Και οι εθνικιστικές κορώνες της δεκαετίας του 80 ανοίγουν το δρόμο στην παράδοση των κλειδιών της χώρας 20-25 χρόνια αργότερα. Αυτό το λέγαν “διαλεκτική” οι παλαιότεροι…
Το βέβαιο είναι ότι μια χώρα (που δεν είναι “χώρος”) κι ένας λαός (που δεν “πληθυισμός”) δηλαδή ένα εθνικό κράτος που θέλει να ξανασταθεί στα πόδια του, πρέπει να μάθει να πληρώνει φόρους και να ελέγχει το πώς ξοδεύονται τα χρήματά του. και τα δύο ΜΑΖΙ. Όχι το ένα πρίν από το άλλο…
Γιατί όσο ξεχωριστά εννοιολογικά κι είναι το “εθνος” από το “κράτος”, όταν το εθνικό κράτος βουλιάζει και το έθνος κινδυνεύει με αφανισμό!
[…]
Η “ιδανική ενότητα” είναι ως εκεί που υπάρχει πολιτιστική συλλογικότητα – δηλαδή εθνική ταυτότητα. Ο,τιδήποτε μεγαλύτερο διαλύεται εύκολα. Και ο,τιδήποτε μικρότερο διχάζεται εύκολα από επίβουλους γείτονες.
Οι εχθροί του έθνους-κράτους, προσπαθούν είτε να το κατακερματίσουν σε μικρότερες υποδιαιρέσεις (π.χ. “περιφέρειες”) είτε να το υποτάξουν σε μεγαλύτερες “ενώσεις”.
Γι’ αυτό πρέπει να έχουμε το νού μας και προς τις δύο κατευθύνσεις.
Το έθνος κράτος είναι κοιτίδα Ελευθερίας και Δημοκρατίας για τα έθνη και τους λαούς με ιστορική ταυτότητα. Τελεία και παύλα…
Όλα τα άλλα τα συζητάμε, ευρωπαϊκή σύγκλιση, ευρωπαϊκή ενότητα, νομισματική Ένωση. Αλλά ως σημεία σύγκλισης εθνικών κρατών. Όχι ως εργαλεία για τη διάλυσή τους.
Ευτυχώς αυτή τη διάλυση δεν τη δέχονται οι μεγάλοι της Ευρώπης.
Καιρός να το καταλάβουν και οι “μικρότεροι” (π.χ. η Δανία το έχει καταλάβει, η Φιλανδία το έχει καταλάβει, η Σουηδία το έχει καταλάβει. Και στα δικά μας…)

«Τηλέμαχος»

(1994) αναγνώσεις

5 comments

  1. Στον σύγχρονο κόσμο μετά την Συνθήκη των Βεστφραλιών (1648) το Εθνοκράτος είναι το μόνο πλαίσιο άσκησης αυτοδιάθεσης υπό συνθήκες ελευθερίας. Το ότι τα μέλη κάποιων εθνών δεν το κατάλαβαν είναι και το πρόβλημα. Τώρα, “τι συγκροτεί και τι συγκρατεί τα κράτη και τον κόσμο” είναι μεγάλο θέμα που αναλύθηκε σε άλλη περίπτωση.
    Π. Ήφαιστος http://www.ifestosedu.gr

  2. Τα μεγάλα εθνικά κράτη της Δύσης ξεκίνησαν το ενωσιακό εγχείρημα για να εξυπηρετήσουν αποτελεσματικά τα συμφέροντά τους και να ενισχύσουν τη θέση τους στο διεθνές σύστημα, όχι για να αφομοιωθούν κάποτε σε ένα υπερεθνικό πολιτικό μόρφωμα. Η παγκοσμιοποίηση ευνοεί την ομογενοποίηση, την ισοπέδωση της διαφοράς και την αποδυνάμωση του εθνικού κράτους προς όφελος των αγορών, που καταλήγουν, μέσω της απορρύθμισης, να κυριαρχούν πάνω στις κοινωνίες. Εξαρτάται από την αγωνιστικότητα και την πνευματική εγρήγορση των λαών το αν θα διατηρήσουν την ιστορική προσωπικότητα και το δημόσιο χώρο τους, που είναι προϋπόθεση της ελευθερίας και της δημιουργικότητάς τους. Διαβάστε το ‘Διπλωματία και στρατηγική των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων’ του Παναγιώτη Ήφαιστου. Κριτική του υπάρχει εδώ:
    http://argonautis.eu/diplomatia_kai_stratigiki_ton_megalon_europaikon_dynameon.htm

  3. Προσωπικά, ήμουν και είμαι υπέρ μίας μορφής ομοσπονδίας κρατών σε επίπεδο συνομοσπονδίας(confederation) ή ενώσεως(union) κατά την οποία τα κράτη που συμμετέχουν διατηρούν την ανεξαρτησία και την κυριαρχία τους. Είμαι φυσικά εναντίον με αυτό που γίνεται σήμερα και προσπαθεί να επιβληθεί μέσω του νεοφιλελεύθερου γκλομπαλισμού και του Γερμανικού νεομερκαντιλισμού. Το τι πιστεύω σε ότι αφορά το διεθνές στερέωμα και την σχέση μεταξύ των εθνών και των κρατών, είναι αυτό όπως έχει αναλυθεί διεξοδικά από τον Ρωλς στο «Δίκαιο των Λαών». Με Γερμανικές αρχές δικαίου δεν γίνεται να υπάρξει Ομοσπονδιοποίηση της ΕΕ.

    Εάν η λέξη ομοσπονδιοποίηση σημαίνει εναρμόνιση και συντονισμός της οικονομικής πολιτικής είμαι απολύτως σύμφωνος. Η εγκαθίδρυση όμως ενός υπουργού Οικονομικών και αύριο μιας κυβέρνησης, της ευρωζώνης είναι κάτι τελείως διαφορετικό η οποία δεν θα λαμβάνει υπόψη τις εθνικές ανάγκες ενός κράτος και ενός λαού. Είδαμε πως οι Ευρωπαίοι μας συμπεριφέρθηκαν όχι μόνο με τα Μνημόνια αλλά και με το Δουβλίνο 2 και την λαθρομετανάστευση. Οι λαοί είναι κυρίαρχοι, όπως υπενθυμίζει κάθε τόσο το Συνταγματικό Δικαστήριο στη Γερμανία.

  4. Περί της ευτυχίας που απολαμβάνει ένα Έθνος έχον δικό του κράτος, δεν χρειάζεται να πολυλογεί κανείς.
    Δια την απερίσκεπτη διαχείριση της δικής μας ευτυχίας, επίσης το σιωπάν καλόν είναι.
    Ας προετοιμαζόμαστε για την υπέρτατη άμυνα κατά της διάλυσης του έθνους, κάτω από την νεοδιαμορφούμενη κατοχή… ξανά… και μοιραία… όπως πεισματικά πράττουμε τα τελευταία 2200 χρόνια.

  5. @Δημήτηρη

    Αγαπητέ Δημήτρη, δεν μπορώ να διαβάσω το περιεχόμενο της σελίδας.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *