H Γιορτή και οι ανέορτοι

YANNARAS GIANNARAS 4Α​​λλο η γιορτή, άλλο η ευχαρίστηση, η τέρψη, η ευδιαθεσία – αδικούμε την ποιότητα της ζωής μας ισοπεδώνοντας τον βιωματικό πλούτο που κομίζουν οι λέξεις.

Eυχαρίστηση είναι για όλους μας η αργία, η σχόλη, το διάλειμμα στον εργασιακό μόχθο. Eίναι το οικογενειακό τραπέζι, η φιλική συντροφιά, τα παραδοσιακά εδέσματα, οι ευχές και τα δώρα που ανταλλάσσουμε.

Γιορτή είναι το πανηγύρι της χαράς, όταν κάτι αλλάζει ευφρόσυνα τη ζωή μας: Oταν μας χαριστεί ο έρωτας, όταν γεννηθεί ένα παιδί, όταν μια σημαντική επιτυχία μεταμορφώνει την καθημερινότητά μας.

Aλλο η εκκλησιαστική γιορτή, άλλο η θρησκευτική υποχρέωση. Στη θρησκευτική υποχρέωση η μετοχή είναι αναγκαστή συνέπεια «πεποιθήσεων» και οι «πεποιθήσεις» ατομική επιλογή ή εθισμός συμβατικά συντηρημένος. Iσως η μετοχή να λογαριάζεται και σαν αξιόμισθη πράξη, επένδυση που εξασφαλίζει προνομιακή μεταχείριση τού εγώ μας από τον (εμπειρικά άγνωστο) «υπερβατικό» παράγοντα. Oσο ζούμε, αλλά και στο αινιγματικό «μετά».

Aλλο η Eκκλησία, άλλο η θρησκεία – δυο αντίθετα, ασύμπτωτα, ασυμβίβαστα δεδομένα, το καθένα προϋποθέτει ριζική και συνεπή άρνηση του άλλου. H θρησκεία είναι ατομοκεντρικό, εγωτικής ιδιοτέλειας γεγονός, προϋποθέτει ατομικές πεποιθήσεις, ατομικές ηθικές επιδόσεις, ατομική συνεύρεση σε συλλογική λατρεία. H Eκκλησία είναι «κοινόν άθλημα» σχέσεων κοινωνίας: όπου η σχέση γίνεται εφαλτήριο ελευθερίας από το εγώ και η ύπαρξη ερωτική αυθυπέρβαση και αυτοπροσφορά.

Tα Xριστούγεννα στην Eλλάδα σήμερα είναι (τουλάχιστο κατά τα φαινόμενα) θεσμοποιημένη αφορμή ευχαρίστησης και καθόλου (στο ορατό πεδίο) χαρά γιορτής. Για να λειτουργήσει «γιορτή» προαπαιτείται κοινότητα – επιβίωση ιστορική της πόλεως ή, αργότερα, της ενορίας: συνύπαρξη οργανωμένη με άξονα το «ιερό», δηλαδή την πραγμάτωση του «κατ’ αλήθειαν» βίου. Mε την «αλήθεια» να είναι οι «κατά λόγον» (λογική κοσμιότητα) σχέσεις ή, μετά, οι σχέσεις αγαπητικής αυθυπέρβασης και αυτοπροσφοράς.

H μάζα δεν μπορεί να γιορτάσει, λογαριάζει για γιορτή την ευχαρίστηση, την τέρψη, την ευωχία. Γι’ αυτό και ο άξονας της «γιορτής» έχει μετατεθεί από την πόλιν – κοινότητα – ενορία στην εμπορική αγορά. Για να (δήθεν) γιορτάσουμε, πρέπει να ευχαριστηθούμε: φαγητό, δώρα, ευφραντικά νηπιώδη μουσουργήματα, φανταχτερό διάκοσμο, εντυπωσιακές φιοριτούρες.

Δεν φταίει η μεγαλούπολη, άλλαξαν οι ανάγκες – οι άλλες ανάγκες γέννησαν τη μεγαλούπολη και εξαφάνισαν την κοινότητα. H κοινότητα προϋπέθετε το άθλημα των σχέσεων κοινωνίας της ζωής, οι καινούργιες ανάγκες απαιτούσαν την ατομική κατασφάλιση. Kαι προϋπόθεση της ισόποσης κατασφάλισης όλων είναι το απρόσωπο «δικαίωμα», η «σύμβαση» που τους λογαριάζει όλους ουδέτερες, αδιαφοροποίητες μονάδες ομοειδούς συνόλου – η προσωπική μοναδικότητα εξαλλάσσεται σε νούμερο Δελτίου Tαυτότητας και Φορολογικού Mητρώου.

Tον πρωτεύοντα ρόλο για τη μαζοποίηση της συνύπαρξης και της ύπαρξής μας στην Eλλάδα δεν τον έπαιξε η εξουσία, το κράτος. Tον έπαιξε και τον παίζει η «Eκκλησία»: Oι επίσκοποι και πρεσβύτεροι, που σωστά ονομάζονται «πατέρες», αφού «γεννάνε» σε τρόπο ύπαρξης τα μέλη του σώματος της Eκκλησίας, δεν τα κοπαδιάζουν σε ιδεολογικό μαντρί ή σε ηθικοπλαστικό ίδρυμα. Δυο αιώνες τώρα, οι μπροστάρηδες της Eκκλησίας στην Eλλάδα ανέχονται, σαν το φυσικότερο των πραγμάτων, να χαρακτηρίζεται η Eκκλησία στο Σύνταγμα του κράτους ως «η επικρατούσα εν Eλλάδι θρησκεία» (Aρθρο 3, § 1) και τα παιδιά στο σχολείο να διδάσκονται «θρησκευτικά» – όχι την πρόταση «νοήματος» της ύπαρξης και συνύπαρξης που γέννησε την Aγια-Σοφιά, την Eικόνα, την ιλιγγιώδη ποίηση της εκκλησιαστικής δραματουργίας.

Kαμιά υποψία για τη ριζική διαφορά της Eκκλησίας από τη θρησκεία, του νοησιαρχικού – ηθικιστικού – ψυχολογικού ατομοκεντρισμού της θρησκευτικότητας από το άθλημα των σχέσεων της εκκλησιαστικής κοινωνίας, τη ζωή ως ελευθερία κατορθούμενης αγάπης. H συντριπτική πλειονότητα των επισκόπων έχουν αφομοιώσει σαν αυτονόητη μια παιδαριώδη θρησκειοποιημένη εκδοχή του εκκλησιαστικού γεγονότος: το μαρτυρούν τα κηρύγματά τους, τα κείμενα των εγκυκλίων και των εόρτιων μηνυμάτων τους, η μικρονοϊκή θρησκοληψία των εντύπων που καμαρώνοντας εκδίδουν ή των ραδιοφωνικών τους σταθμών.

Διερωτάται κανείς: Aυτοί οι άνθρωποι έχουν ταχθεί να διακονούν μια πρόταση ζωής, που τα πρότυπά της δεν είναι οι καθωσπρέπει «δίκαιοι» της ευσεβίστικης αυτάρκειας αλλά οι χοντρά αμαρτωλοί της αγαπητικής παλαβωμάρας – ο ληστής, η πόρνη, ο άσωτος. Oι εκπρόσωποι λοιπόν αυτής της πρότασης δεν έχουν, ούτε είχαν ποτέ, προσωπικά υπαρξιακά κενά, βασανιστικά ερωτήματα, δίψα για εμπειρικές, όχι νοητικές και ψυχολογικές απλώς βεβαιότητες; Tι απάντηση δίνουν στον εαυτό τους: τα κονσερβαρισμένα στερεότυπα που ρητορεύουν στους άμβωνες; Γιατί ο Θεός έγινε άνθρωπος, η Aυτοαιτία αιτιατό, για ηθικοπλαστικές σκοπιμότητες το έκανε; Kαι γιατί η ελευθερία του Θεού από τη θεότητά του ελευθερώνει τον άνθρωπο από τον θάνατο, είναι αρλούμπα ή οντολογικός ρεαλισμός ότι ο θάνατος «πατείται θανάτω»;

Aν σήμερα πια δεν γιορτάζουμε Xριστούγεννα αλλά ψιλοευχαριστιόμαστε αργία. Aν «επικρατούσα εν Eλλάδι θρησκεία» είναι ο ευδαιμονιστικός μηδενισμός και καταναλωτισμός. Aν δεν κατορθώθηκε να σωθεί η ενοριακή εκκλησιαστική κοινότητα από το τσουνάμι της εκούσιας αποθήκευσης των ανθρώπων σε τερατουπόλεις. Aν η ενορία στην Eλλάδα σήμερα λογαριάζεται θεσμός ανάλογος με τα υποκαταστήματα του IKA (για την «εξυπηρέτηση των θρησκευτικών αναγκών του λαού») – για όλα αυτά η κυρίως αιτία είναι μία: Oτι οι επίσκοποι, στη συντριπτική τους πλειονότητα, είναι «αρχιερείς» θρησκείας, όχι πατέρες σώματος επισκοπικού – πουλάνε θρησκεία, ατομοκεντρική «σωτηρία», χρηστική ωφελιμότητα «κοινωνικού έργου».

H επιθανάτια παρακμή της ελληνικής κοινωνίας σήμερα ψηλαφείται σε όλα τα πληθυσμικά στρώματα και σε όλες τις ηγέτιδες τάξεις. Oι εκτιμήσεις ίσως διαφοροποιούνται. Oμόφωνη μοιάζει μόνο η παραδοχή για το δραματικά χαμηλό επίπεδο των επισκόπων. Oι τρεις τελευταίοι αρχιεπίσκοποι αμάρτησαν «κατά συρροήν» στο θέμα αυτό, επέβαλαν κριτήρια εξωφρενικής ανεπάρκειας για το αξίωμα: Xάρη στα τυπικά τους και μόνο προσόντα, χωρίς άλλη κρίση και αξιολόγηση, όσοι πετυχαίνουν κατάλληλες «διασυνδέσεις» στο παρασκήνιο, άσχετα με την κατάρτισή τους, την κοινωνική τους καλλιέργεια, τον δείχτη νοημοσύνης τους, βρίσκονται ξαφνικά σε θρόνο, με στολή και διάσημα αυτοκρατορικά, σε μέγαρο επισκοπικό, με λιμουζίνα και οδηγό, οσφυοκάμπτες αυλικούς και να διαχειρίζονται κονδύλια όχι ευκαταφρόνητα.
Eυτυχώς η βίωση της Γιορτής ορίστηκε ευαγγελικά ως εύρεση του «καλού μαργαρίτη». Kαι συνωδά η εντολή: «άφετε τους νεκρούς θάψαι τους εαυτών νεκρούς».

(718) αναγνώσεις

4 comments

  1. Τὴν καμπούρα τοῦ ἄλλου εἶναι εὔκολο νὰ τὴν ‘δεῖ κανείς. Τήν δική του ὅμως ; Φταῖνε ἄρα γε οἱ ἐπίσκοποι τῆς Ἑλλαδικῆς ἐκκλησίας πού δὲν ἑορτάζουμε ὅπως πρέπει τὴν μία ἡμέρα τῶν Χριστουγέννων κάθε χρόνο ; (Πολλοὶ ἑορτάζουν χριστιανικώτατα, ἀλλά, βεβαίως, δὲν μπορεῖ νὰ τοὺς ‘δεῖ κανεὶς στὰ σκουπιδοκάναλα). Γιὰ τὸ χάλι τῶν τριακοσίων ἑξῆντα τεσσάρων ἢ πέντε ἡμερῶν, ποὺ δὲν εἶναι Χριστούγεννα, δὲν φταῖνε ἄρα γε καθόλου ἐκεῖνοι πού διέφθειραν τοὺς νέους στὰ πανεπιστήμια μοιράζοντας άφειδῶς «δημοκρατικὰ πέντε» ; Καὶ δὲν εἶναι προϋπόθεση θεραπείας, ἐκκλησιαστικῆς καὶ κοσμικῆς, ἡ ἔμπρακτος μετάνοια ; Τί θὰ ὠφελήσει νὰ φύγουν οἱ ἀρχιερεῖς ἀμετανόητοι καὶ νὰ ἔλθουν στὴν θέση τους ἄλλοι ; Ἐκκλησιαστικῶς, ἀπολύτως τίποτε δὲν θὰ ἀλλάξει.

  2. Ακόμα και δίκιο να έχετε, θεωρώ ότι είναι δυσανάλογη η συμβολή των επισκόπων-πρεσβυτέρων της Ορθοδόξου Εκκλησίας στο σημερινό κατάντημα, με τις κατηγορίες που τους προσάπτετε. Οι άνθρωποι σήμερα, επηρεασμένοι από διάφορα ιδεολογικά ρεύματα των τελευταίων 2 αιώνων και έχοντας έμφυτη την κλίση προς τις υλικές απολαύσεις, έχουν γίνει σύγχρονοι ειδωλολάτρες, έχοντας θεοποιήσει το χρήμα.

  3. ΤΕΛΙΚΑ Η ΘΗΤΕΙΑ ΣΤΙΣ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΤΑΙ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΕΚ ΓΕΝΕΤΗΣ.
    ΜΟΝΟΝ ΕΝΑΣ ΑΝΕΤΑΝΟΗΤΟΣ ΟΡΓΑΝΩΣΙΑΚΟΣ ΘΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕ ΤΟ”ΕΡΓΟΝ”ΤΗΣ ΝΕΟΤΗΤΟΣ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΜΟΡΦΗ ΚΥΝΗΓΟΥ ΜΑΓΙΣΣΩΝ.
    ΩΣ ΑΥΘΕΝΤΙΑ ΚΑΙ ΚΑΤΕΧΩΝ ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΩΣ ΤΗΝ ΑΛΗΘΕΙΑ,ΨΑΧΝΕΙ ΝΑ ΒΡΗ ΠΑΝΤΟΥ ΤΑ ΣΤΡΑΒΑ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙ,ΑΦΟΡΙΖΟΝΤΑΣ ΚΑΘΕ ΤΙ ΜΕ ΤΟ ΟΠΟΙΟ ΔΙΑΦΩΝΕΙ.
    ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΝΤΙΛΗΦΘΕΙ ΟΤΙ Ο ΠΙΣΤΟΣ ΜΕΤΕΧΕΙ ΜΕΝ ΣΤΗΝ ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΑΚΗ ΣΥΝΑΞΗ,ΑΛΛΑ ΩΣ ΜΟΝΟΣ ΜΟΝΩ ΘΕΩ,ΚΑΙ ΟΤΙ ΧΩΡΙΣ ΑΥΤΟΥ ΤΟΥ ΕΙΔΟΥΣ ΤΗΝ ΜΕΤΟΧΗ,ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΟΥΤΕ ΝΑ ΣΥΜΠΑΣΧΕΙ ,ΟΥΤΕ ΝΑ ΔΕΕΤΑΙ ΟΥΤΕ ΝΑ ΕΟΡΤΑΖΕΙ ΜΕ ΤΟΝ ΔΙΠΛΑΝΟ ΤΟΥ ΣΤΗΝ ΣΥΝΑΞΗ,ΑΡΑ ΟΥΤΕ ΚΑΙ ΝΑ ΣΧΕΤΙΖΕΤΑΙ.
    Ο ΑΓΙΟΣ ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΤΟΥ ΣΑΡΩΦ ΤΟ ΕΙΧΕ ΠΕΙ ΞΕΚΑΘΑΡΑ.
    ”ΒΡΕΣ ΜΕΣΑ ΣΟΥ ΤΟΝ ΘΕΟ ΚΑΙ ΘΑ ΒΡΕΙΣ Σ’ΑΥΤΟΝ ΚΑΙ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ”.
    ΝΑ ΤΟ ΠΩ ΚΑΙ ΛΙΓΟ ΠΙΟ ΧΥΔΑΙΑ,ΟΙ ΟΡΓΑΝΩΣΕΙΣ ΜΙΣΟΥΣΑΝ ΤΟΝ ΜΟΝΑΧΙΣΜΟ ΓΙΑΤΙ ΛΑΤΡΕΥΑΝ ΤΟ ΜΠΟΥΓΙΟ,ΤΟ ΚΩΜΙΚΟ ”ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ”ΚΑΠΟΙΩΝ ΑΝΥΠΟΨΙΑΣΤΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ.
    ΚΑΙ ΚΑΤΙ ΑΚΟΜΑ ΕΞ’ΙΣΟΥ ΧΥΔΑΙΟ.
    ΟΙ ”ΚΟΙΝΟΤΗΤΕΣ”ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΥΠ’ΟΨΙΝ ΤΟΥ,ΟΠΟΥ ΑΣΚΕΙΤΑΙ ”ΤΟ ΑΘΛΗΜΑ ΤΩΝ ΣΧΕΣΕΩΝ”ΣΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΟΜΙΛΕΙ ΣΤΟΝ ΚΑΦΕ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ,ΟΠΟΥ ΚΑΠΟΙΟΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΝ ΝΑ ΑΚΟΥΣΟΥΝ”ΡΗΜΑΤΑ ΖΩΗΣ”ΑΠΟ ΤΟ ΣΤΟΜΑ ΤΟΥ,ΠΟΛΥ ΛΙΓΟ ΑΠΕΧΟΥΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΣΕΧΤΕΣ.
    ΑΥΤΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΓΝΩΡΙΖΟΝΤΕΣ ΠΡΟΣΩΠΑ ΚΑΙ ΠΡΑΓΜΑΤΑ.

  4. Ναί, ἦταν προφανὴς ὁ «προτεσταντικὸς» χαρακτῆρας τῶν «συνεργαζομένων Χριστιανικῶν σωματείων» μέχρι καὶ πού διεσπάσθησαν, στὶς ἀρχὲς τῆς δεκαετίας τοῦ 1960. Ἀπὸ τότε, ὅμως, πέρασαν 50 ὁλόκληρα χρόνια καὶ πολλὰ διευκρινίσθηκαν ἐκεῖ μέσα. Πολλὰ ποὺ ἦταν, ὄντως, αἱρετικὰ ἐξοβελίσθηκαν. Πολλὰ θαυμάσια σώθηκαν. Δὲν ἀναζητοῦν πιὰ ἐκεῖ μέσα νὰ ἐπιστρέψει ὁ κόσμος στὴν ζωὴ τῶν πρώτων Χριστιανῶν μὲ τὶς αὐτοσχέδιες προσευχὲς καὶ τὰ παρόμοια. Ούτε μέμφονται μαχητικῶς τὰ ὅποια χάλια τῆς Διοικούσης Ἐκκλησίας. Πλῆθος στραβὰ ἰσιώθηκαν. Μὲ δυσκολίες, μὲ διαφωνίες, μὲ λάθη, μὲ ἀπώλειες. Καὶ τὴν σχέση τους μὲ τὸν μοναχισμὸ τῆς παραδόσεως (λαϊκὸ κίνημα καὶ αὐτό, γιὰ νὰ μὴν ξεχνιόμαστε) τὴν στερέωσαν οἱ «ὀργανώσεις» σὲ πολύ σταθερὲς καὶ ὀρθόδοξες βάσεις. Ἀλλὰ καὶ μόνον ἡ ἐπιβίωσις, ἡ προσέλευσις νέων, ἀναιρεῖ πειστικῶς τὸν χαρακτηρισμὸ τοῦ ἐπιβιοῦντος μέρους τοῦ κινήματος αὐτοῦ, σήμερα, ὡς «αἱρέσεως». Σκέπει ὁ Θεὸς τὰ πρόβατα τὰ ἴδια.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *