Αντίβαρο

Ρήση

• «Το Βυζάντιο ήταν μια κοινωνία η οποία εξεθείαζε τις αρετές της ειρήνης και συνήθως καταδίκαζε τον πόλεμο, ιδίως όταν διεξαγόταν αποκλειστικά ως αυτοσκοπός. Η ένοπλη σύγκρουση όφειλε να αποφεύγεται πάση θυσία. Παρ’ όλα αυτά η αυτοκρατορία είχε κληρονομήσει τις διοικητικές στρατιωτικές δομές και, σε ορισμένο βαθμό, τη μιλιταριστική νοοτροπία της επεκτατικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας στο απόγειό της, των προχριστιανικών αιώνων. Οι αντικρουόμενες αυτές τάσεις μπόρεσαν να συμβιβαστούν μέσα από τον συγκερασμό του χριστιανικού ιδεώδους με την πολιτική βούληση για επιβίωση και τη δικαιολόγηση του πολέμου ως αναγκαίου κακού. Ο πόλεμος διεξαγόταν πρωταρχικά για την προστασία του ρωμαϊκού κόσμου (έτσι όπως τον αντιλαμβάνονταν οι Βυζαντινοί, οι οποίοι περιέγραφαν τους εαυτούς τους ως «Ρωμαίους») και της ορθόδοξης πίστης. Η υστερορωμαϊκή και η μεσαιωνική χριστιανική κοινωνία της νοτιοανατολικής Μεσογείου και της νότιας Βαλκανικής μπόρεσε έτσι να γεννήσει έναν μοναδικό πολιτισμό, ο οποίος κατάφερε να υιοθετήσει χωρίς αναστολές το φιλειρηνικό ιδεώδες, προσδίδοντας ταυτόχρονα νομιμότητα και δικαιολογώντας τη συντήρηση ενός εξαιρετικά αποδοτικού και, σε μεγάλο βαθμό, αποτελεσματικού στρατιωτικού μηχανισμού.» John Haldon
  Οι Πόλεμοι του Βυζαντίου.