Ρήση

• «Ἡ τραγωδία τοῦ 1453 ὑπῆρξε σκληρὰ δοκιμασία διὰ τὸ Ἔθνος, τετρακόσια δὲ ὅλα ἔτη ἀπῃτήθησαν, ἵνα ὁ Ἑλληνισμὸς κατορθώσῃ νὰ ἐπανεύρῃ καὶ πάλιν τὰς δυνάμεις του καὶ διεξαγάγῃ τὸν ἔσχατον ὑπὲρ τῆς Ἐλευθερίας αὐτοῦ ἀγῶνα. Κατὰ τὴν μακρὰν ταύτην περίοδον τὸ παράδειγμα καὶ ἡ ἀνάμνησις τῆς τελευταίας νυκτὸς τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῆς θυσίας τοῦ τελευταίου αὐτοκράτορος ἀπετέλεσαν τὸν φωτεινὸν φάρον, ὅστις ἐνέπνεε καὶ ἐνεθάρρυνε τοὺς ὑποδούλους, θὰ ἀποτελῶσι δὲ καὶ εἰς τὸ μέλλον καθ’ ὅλας τὰς κρισίμους στιγμὰς πηγὴν ἐθνικῆς πίστεως καί ὑπερηφανείας: «‘Ὁσαιδήποτε —γράφει σχετικῶς ὁ ’Αδαμαντίου— νέαι θεωρίαι καὶ νέα διδάγματα κατακλύσουν τοὺς νεαροὺς Ἕλληνας, ὁποιοσδήποτε φθοροποιὸς κάματος καὶ ἄν καταλαμβάνῃ τὴν Ἑλληνικὴν ψυχήν, δὲν ἔχομεν παρὰ νὰ ἐνθυμηθῶμεν τὴν ὑπερόχως μεγαλοπρεπῆ ἐν τῇ θλίψει καὶ ἐν τῇ ὀδύνῃ νύκτα ἐκείνην διὰ ν’ ἀνανήψωμεν καὶ νὰ λάβωμεν νέας δυνάμεις καὶ νέας ελπίδας. Ἡ ἀνάμνησις σκηνῶν, αἱ ὁποῖαι οὔτε συνέβησαν ἄλλοτε εἰς τὸν κόσμον, ἄλλ’ οὔτε θὰ συμβοῦν πλέον, εἶναι ἕν Ἐθνικὸν λουτρόν, τὸ ὁποῖον δὲν πρέπει νὰ λησμονοῦν οἱ διδάσκαλοι τοῦ Ἔθνους, ἀλλ’ οὔτε καὶ οἱ ἡγέται αὐτοῦ, ὁσάκις ὁμιλοῦν ἤ πράττουν τι σχετικὸν μὲ τὴν ἐθνικὴν ὑπόστασιν. Εἶναι βαρεία, εἶναι καταθλιπτικὴ κληρονομιά, ἀλλ’ οἱ ἀπόγονοι ὁφείλουν νὰ εἶναι ὑπερήφανοι ὅτι τοιοῦτος ἱστορικός κλῆρος ἔλαχεν εἰς αὐτοὺς καὶ νὰ ἀρύωνται ἐξ αὐτοῦ ἀκαταβλήτους δυνάμεις» (Ἀδαμάντιος ’Αδαμαντίου, Ἡ τελευταία νὺξ τῆς Βυζαντινῆς Κωνσταντινουπόλεως, Ἀθῆναι : Ἐκδ. Πρωΐας 1935, μέρος Β΄, σ. 32).» Γεώργιος Θ. Ζώρας
  Ἡ Ἅλωσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἡ βασιλεία Μωάμεθ Β΄ τοῦ Κατακτητοῦ, σελ 236.