Ο Γεννάδιος Σχολάριος και το Ελληνικό Έθνος

 Στο δεινώς χειμαζόμενο έθνος των Ελλήνων, αφιερούται.

 

Αν θέλαμε να βρούμε μια θέση στην οποία θα συμφωνούσαν όλες οι ιδεολογικές
τάσεις της ελληνικής ιστοριογραφίας, αυτή θα ήταν η άποψη για την αντιμετώπιση
του εθνικού ονόματος Έλλην από την ορθόδοξη Εκκλησία κατά την περίοδο της
τουρκοκρατίας. Σύμφωνα λοιπόν με όλους τους ιστορικούς και διανοούμενους που
ασχολήθηκαν με την περίοδο της τουρκοκρατίας, η εκκλησία υπήρξε απόλυτα εχθρική
με το όνομα των Ελλήνων.

Όπως λοιπόν υποστηρίζουν, «η σχέση της ρωμαίικης
συνείδησης με την ορθόδοξη είναι ταυτόσημες και αντιθετικές σε
κάθε έννοια «ελληνικότητας»[1].
Καθ’ όλη την διάρκεια της τουρκοκρατίας «
Ο
όρος Έλληνας συνέχιζε να παραπέμπει στον «εθνικό», τον ειδωλολάτρη»[2].
«Τόσο κατά τους βυζαντινούς χρόνους όσο και στην περίοδο της Οθωμανικής
αυτοκρατορίας το όνομα «Έλλην» παρέπεμπε στους αρχαίους και μόνον Έλληνες»[3].
Έτσι,
«η
οθωμανική κατάκτηση, αποκλείοντας την ελληνική κοινωνία από την δυτική αναγέννηση,
[…] συνέβαλε στην επιβολή της παραδοσιακής, αυστηρά ορθόδοξης κοσμοθεωρίας». Με
το που επικράτησε η «ορθόδοξη κοσμοθεωρία», «η πρώτη υποδήλωση μιας νέας
ελληνικής ταυτότητας, προσδιορισμένης σε σχέση με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό
[…] εξοβελίστηκε»[4].
Γι’ αυτό και
η
αρχική επινόηση της ταυτότητας «Έλληνας», το 15ο αιώνα, προτάσσεται σε αντίθεση
με το χριστιανισμό[5].
Γι’ αυτό και
«το
είμαστε Έλληνες» σε ένα αμιγώς χριστιανικό περιβάλλον ισοδυναμούσε τουλάχιστον με
αίρεση
». Έτσι, αυτή η φράση «δήλωνε έναν αμιγώς κοσμικό προσανατολισμό
αλλά και στροφή προς την καθολική Δύση […] των ουμανιστών αριστοκρατών του 14ου
αιώνα, του Πλήθωνα, του Χρυσολωρά και άλλων»[6].
Γι’ αυτό και «λίγα χρόνια πριν από την άλωση ο Πλήθων Γεμιστός προσφωνούσε τον
τελευταίο Παλαιολόγο «Έλληνα Βασιλέα» χωρίς να κρύβει την προσωπική αντίθεση
του με την επίσημη θρησκεία»[7].
Η σύγκρουση ανάμεσα στον Πλήθωνα και τον Σχολάριο τελικά ήταν μια σύγκρουση
ανάμεσα στον Ελληνισμό και τον Χριστιανισμό και ως προς την ταυτότητα αλλά και
ως προς το όνομα που θα προσδιόριζε την ελληνική συλλογικότητα[8].

Έτσι, το όνομα «Έλληνες» δήλωνε «συνείδηση φυλετικής, εξ
αίματος συγγένειας μόνον σε περιορισμένους κύκλους»[9]
«δυτικόφιλων λογίων»[10]
«του ΙΔ΄ και του ΙΕ΄ ιδίως αιώνα»[11],
«χωρίς καμία επιρροή»[12],
οι οποίοι ήταν «απομακρυσμέν[οι] από την επιρροή του οικουμενικού
πατριαρχείου»
[13].
Ο «αυτοπροσδιορισμό Έλληνας» οφείλεται σε μια τάση «γενικού εξαρχαϊσμού», που
πάντοτε βέβαια «αφορούσε ελάχιστους κύκλους»[14].
Γι’ αυτό και το όνομα Έλλην τελικά δήλωνε απλά και μόνον μια «κοινότητα
εγγραμμάτων»[15],
οι οποίοι «αυτοί πρώτοι,
ενώπιον του πολιτικού και πολιτισμικού αδιεξόδου που δημιουργούσε η οθωμανική
κατάκτηση, αναγκάστηκαν να στραφούν στην ιστορία προκειμένου να
αυτοπροσδιοριστούν»[16],
ανάγοντας «την καταγωγή τους στους Έλληνες»[17],
πράγμα που είχε ως συνέπεια να «αντιλαμβάνονται τον εαυτό τους σαν τους
αρχικούς ιδιοκτήτες ενός πολιτισμού που δάνεισαν στους
Ευρωπαίους, η κυριότητα του οποίου εν τούτοις δεν έπαψε ποτέ να
τους ανήκει
»[18].

Όλος αυτός ο πόλεμος που υποτίθεται πως η εκκλησία
εξαπέλυσε ενάντια στο όνομα Έλληνας και στην ελληνική συνείδηση γενικότερα,
είχε ως αποτέλεσμα να εμφανιστεί ξανά το «Έλληνας μόλις στα τέλη του 18ου
αιώνα, σε κείμενα όπως του ανώνυμου της Ελληνικής Νομαρχίας και σε
κάποια άλλα, ελάχιστα φιλικά προς την εκκλησία[19],
χάρις στην επίδραση του γαλλικού διαφωτισμού[20].

Όπως
μάλιστα πολύ χαρακτηριστικά λέει ο μεγάλος δάσκαλος Ι.Θ. Κακριδής «είναι
χαρακτηριστικό ότι ως τον 18ο ακόμη αιώνα το χριστιανικό κήρυγμα αμφισβητεί
την ελληνικότητα
από το εκκλησίασμά του, που το αποτελούσαν ωστόσο
Έλληνες. Αδελφοί μου, λέει ο Κοσμάς, έμαθα πως με την χάριν του Κυρίου μας
Ιησού Χριστού δεν είσθε Έλληνες, δεν είσθε ασεβείς, αιρετικοί, άθεοι, αλλ’
είσθε ορθόδοξοι χριστιανοί…»[21].

Το πιο εντυπωσιακό σ’ όλην αυτήν την ιστορία είναι πως
τις παραπάνω απόψεις των εθνομηδενιστών ιστορικών τις προβάλλουν και τις
ενστερνίζονται ακόμη και ορισμένοι εθνικοί ιστορικοί, αλλά -κυρίως- οι οπαδοί
της «Ρωμιοσύνης»! Έτσι, ο Απόστολος Βακαλόπουλος δεν δίστασε να μιλήσει για
«αντίδραση» και δυσμενή στάση» της εκκλησίας, οι οποίες εμπόδισαν την
«γενίκευση του ονόματος «Έλλην»[22],
ενώ ο παπα-Γιώργης Μεταλληνός αποφαίνεται πως «ώς το τέλος της αυτοκρατορίας το
όνομα «Έλλην» θα σημαίνει τον ειδωλολάτρη»[23].
Αυτό δεν είναι βέβαια καθόλου περίεργο, διότι ο π. Γεώργιος Μεταλληνός δέχεται
πλήρως τις απόψεις των εθνομηδενιστών για την ανυπαρξία εθνικής συνείδησης στο
Βυζάντιο, όπου, όπως υποστηρίζει, «η έννοια της φυλετικής καταγωγής, χωρίς να
έχει χαθεί τελείως, δεν δημιουργούσε ιδιαίτερη συνείδηση, διότι […] συνείδηση
ήταν η ορθοδοξία»[24].
Γι’ αυτό και δεν διστάζει να δηλώσει πως «το εθνικό αίσθημα, ιδιαίτερα σε μας
τους Έλληνες, καλλιεργήθηκε μέσα από τον κύκλο των λογίων, και μάλιστα των
αρχαιολατρών, χαλαρότατα (ή και καθόλου) συνδεδεμένων με την εκκλησιαστική
παράδοση (Ορθοδοξία). Η κορύφωση αυτής της διαδικασίας συντελείται τον 15ο
αιώνα. οι λόγιοι, κατά κανόνα, απέκρουαν το όνομα Ρωμαίος […] διότι αισθάνονταν
Έλληνες (εθνικά, φυλετικά)». Γι’ αυτό και όπως ήταν φυσικό «η εθνική ιδέα
καλλιεργήθηκε από τους λογίους (αρχαιολάτρες και δυτικόφρονες) σ’ όλη τη
διάρκεια της Τουρκοκρατίας»[25].
Αυτά ο παπα-Γιώργης.

Τώρα, πώς γίνεται εθνοαποδομισμός και «Ρωμιοσύνη» να
πηγαίνουν πιασμένοι χέρι-χέρι, μαζί κι αγαπημένοι, και τι είδους αλλόκοτες και
παρά φύσιν συμπτώσεις και συμμαχίες είναι αυτές, μόνον αυτοί το ξέρουν…

 

Είναι όμως αλήθεια όλα αυτά; Ευσταθούν, δηλαδή;

Είναι λοιπόν αλήθεια ότι το όνομα Έλλην χρησιμοποιήθηκε
μόνον κατά τον 15ο αιώνα από κάποιους ελάχιστους
βυζαντινούς δυτικόφιλους λόγιους και μετά εξαφανίσθηκε;

Είναι αλήθεια ότι μόνον οι αρχαιολάτρες
λόγιοι αυτοπροσδιορίστηκαν ως Έλληνες, και μάλιστα επειδή ήταν αντίθετοι προς
την ορθοδοξία και μακριά από την επίδραση του οικουμενικού πατριαρχείου;

Είναι αλήθεια πως η «ορθόδοξη κοσμοθεωρία» ήταν αντίθετη
στο όνομα Έλλην;

Τέλος, είναι αλήθεια πως η ρωμαίικη και η ορθόδοξη
συνείδηση είναι αντιθετικές σε κάθε έννοια «ελληνικότητας»;

Απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα θα προσπαθήσουμε να δώσουμε
εξετάζοντας αντιπροσωπευτικά την πιο τρανταχτή αλλά και την πιο αμφιλεγόμενη
περίπτωση εκκλησιαστικού ηγέτη κατά την τουρκοκρατία: Αυτήν του πατριάρχη
Γεννάδιου Σχολάριου.

 

Νομίζω
πως δεν πρέπει να υπάρχει σήμερα πιο κατασυκοφαντημένο και πλέον καθυβρισμένο
πρόσωπο σε όλη την ελληνική ιστορία από τον πρώτο πατριάρχη του γένους μετά την
άλωση, τον Γεννάδιο Σχολάριο. Χαρακτηρισμοί όπως προδότης τουρκόφιλος,
τουρκόδουλος και πόσα ακόμη, είναι κοινοί τόποι. Αφορμή γι’ αυτήν την άνευ
προηγουμένου επίθεση απέναντί του έδωσε μια περιλάλητη δήλωσή του, γνωστή και
στον τελευταίο Έλληνα πατριώτη ή προοδευτικό διανοούμενο, σύμφωνα με την οποία:

«Έλλην
ων τηι φωνήι, ουκ αν ποτέ φαίην Έλλην είναι, δια το μη φρονείν ως εφρόνουν ποτέ
οι Έλληνες, αλλ’ από της ιδίας μάλιστα θέλω ονομάζεσθαι δόξης. Και ει τις
έροιτό με τίς ειμι, αποκρινούμαι Χριστιανός είναι».

 

Για
να καταλάβουμε το πόσο άδικη υπήρξε ακόμη και ιστορική επιστήμη απέναντι στον
Σχολάριο, ειδικά στο θέμα της θέσης του απέναντι στον Ελληνισμό και την εθνική
του συνείδηση, θα πρέπει να εγκύψουμε με προσοχή στα κείμενα του και να παραθέσουμε
από αυτά ενότητες που είτε δεν έχουν επισημανθεί ποτέ μέχρι σήμερα, είτε έχουν
αναφερθεί ελάχιστες φορές, ουσιαστικά μόνον από τον Βακαλόπουλο.

Ήδη
στον πρώτο τόμο της ιστορίας του, ο Α. Βακαλόπουλος παραθέτει μερικά χωρία του
Σχολαρίου, όπου ο πατριάρχης χρησιμοποιεί το όνομα Έλλην ως αναμφίβολα εθνικό
προσδιορισμό, πράγμα που οδηγεί τον Βακαλόπουλο στο συμπέρασμα πως «ο κλήρος
είχε αρχίσει –διστακτικά βέβαια– να δέχεται το Έλλην σαν ταυτόσημο με το
Ρωμαίος»[26].
Στο δεύτερο τόμο επανέρχεται στο ίδιο θέμα, όποτε και με παράθεση περισσότερων
κειμένων μιλάει πλέον για όψιμη ωρίμανση της εθνικής συνείδησης του Γενναδίου:
«Τώρα [μετά την άλωση] η εθνική του συνείδηση, η ελληνική, ωριμάζει και γίνεται
πιο ζωηρή»[27].

 

Ξεκινάμε
από μια επιστολή που γράφει ο Σχολάριος προς τον μέγα δούκα, δηλαδή τον
περίφημο Λουκά Νοταρά, άλλο ένα πρόσωπο κατασυκοφαντημένο και γι’ αυτό
ιδιαίτερα μισητό σήμερα τόσο στους φιλελεύθερους «προοδευτικούς», όσο και στους
πατριώτες και τους ελληνοκεντρικούς. Στην επιστολή αυτή ο Σχολάριος υπογράφει
ως Γεννάδιος, άρα είναι πλέον μοναχός. Το γράμμα έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον,
μιας και αποτελεί μέρος της εσωτερικής αλληλογραφίας μεταξύ των δύο κορυφαίων
ηγετών της ανθενωτικής παράταξης.

Γράφει
λοιπόν ο μοναχός Γεννάδιος προς τον μεγάλο δούκα την εξής εκπληκτική φράση:
«Αλλά συ γε ταληθή μένε φρονών και χάριν ειδώς τω Θεώ ανθ’ ων σε κεκόσμηκεν
υπέρ πάντας τους νυν όντας Έλληνας».

Ο
Σχολάριος προτρέπει εδώ τον ομόφρονά του Νοταρά να συνεχίσει να φρονεί «τ’
αληθή» και να χρωστάει χάρη στον Θεό για όλα εκείνα με τα οποία τον στόλισε πιο
πολύ απ’ όλους τους άλλους τους Έλληνες του καιρού τους, ενώ λίγο πιο κάτω
προσφωνεί πάλι τον Νοταρά ως τον «βέλτιστο
των νυν Ελλήνων απάντων».

Τέλος, στην ίδια πάντα επιστολή, ο Σχολάριος δεν διστάζει να επιτεθεί και σ’ αυτούς που «επί των ημετέρων καιρών τα των δυστυχών Ελλήνων
άξαντας πράγματα»
[28].
Δηλαδή σε όλους όσους είχαν οδηγήσει τότε τους «δυστυχισμένους Έλληνες» σ’
εκείνη την αξιοθρήνητη κατάσταση… Όπως σε όλα τα κείμενα του, και εδώ είναι
ξεκάθαρο πως ο Σχολάριος ως δυστυχισμένους Έλληνες δεν θεωρεί μόνον κάποιους
ελάχιστους λόγιους που ήξεραν τα αρχαία ελληνικά, αλλά όλους τους κατοίκους της
αυτοκρατορίας, οι οποίοι είχαν οδηγηθεί σ
εκείνη την
αξιοθρήνητη κατάσταση[29].

Την
ίδια χρονιά, το 1450, λέει ο Σχολάριος στον αυτοκράτορα της Τραπεζούντας Ιωάννη
Δ΄ ότι «κοσμεί» «τοιούτος ων το γένος άπαν Ελλήνων»[30].

 

Την
ίδια επίσης χρονιά, στον επιτάφιο που γράφει για τον δεσπότη Θεόδωρο, αδελφό
του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου, ένα από τα καλά που βρίσκει να του αποδώσει ο
Σχολάριος είναι ότι δεν ζημίωσε «των συγγενών
Ελλήνων
ουδένα»[31].

Όπως
διαπιστώνουμε, τόσο για τον ανθενωτικό μοναχό Γεννάδιο όσο και για τον επίσης
ανθενωτικό μεγάλο δούκα και οι ίδιοι αλλά και όλοι οι σύγχρονοί τους ήταν
ξεκάθαρα Έλληνες. Και όχι μόνον ξεκάθαρα Έλληνες, αλλά και ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ
Έλληνες, διότι για τον Σχολάριο ΟΛΟΙ οι Έλληνες ήταν μεταξύ τους συγγενείς,
αφού όλοι είχαν στις φλέβες τους το ίδιο ελληνικό αίμα.

Αυτήν
ακριβώς την πίστη του, δηλαδή στην συνέχεια της ελληνικής φυλής, έρχεται να
επικυρώσει ο Σχολάριος και σε ένα άκρως αποκαλυπτικό έργο του. Το έργο αυτό
είναι γραμμένο το 1446 με την μορφή των πλατωνικών διαλόγων. Εκεί
παρουσιάζονται δύο πρόσωπα, ο Νεόφρων και ο Παλαίτιμος, να συζητάνε για τις
δογματικές διαφορές των ορθοδόξων με τους δυτικούς και για διάφορα άλλα συναφή
θέματα. Όπως μας λέει η επιγραφή, Νεόφρων είναι ο ενωτικός πατριάρχης Γρηγόριος
Μάμας, ενώ Παλαίτιμος είναι ο ίδιος ο Σχολάριος. Εκεί, σ’ ένα συγκλονιστικό για
την σημασία του χωρίο, αναφέρεται στους προγόνους του δικούς του και των
συγχρόνων του, λέγοντας τα εξής εκπληκτικά:

«Παλαίτιμος:
Οι πατέρες ημών, Ελλήνων
γάρ εσμεν παίδες
,
πολλώ πλείους ημών, και σοφώτεροι δε ουχ ημών μόνον,
αλλά και σου και ει τις άλλος κοινωνεί σοι της δόξης, Πλάτων, Αριστοτέλης
εκείνος, Πυθαγόρας, Αναξαγόρας, πολύς μεν φιλοσόφων εσμός, πολλά δε ρητόρων
έθνη»[32].

[Οι
πατέρες μας, διότι είμαστε παιδιά
Ελλήνων
, ήταν πολύ καλλίτεροί μας και σοφώτεροι, αλλά όχι μόνον από
εμάς, αλλά και από εσένα και από οποιανδήποτε άλλο που έχει τις ίδιες με σένα
απόψεις. Ο Πλάτωνας, εκείνος ο σπουδαίος ο Αριστοτέλης, ο Πυθαγόρας, ο
Αναξαγόρας, οι αμέτρητοι φιλόσοφοι και οι ατέλειωτες ομάδες των ρητόρων].

Πατέρες μας λοιπόν είναι για τον Σχολάριο οι
αρχαίοι Έλληνες και εμείς απόγονοί τους. Όχι μόνον πνευματικοί, αλλά κυρίως
φυσικοί και βιολογικοί απόγονοί τους. Γι’ αυτό άλλωστε και εμείς οι Έλληνες
είμαστε μεταξύ μας ΟΛΟΙ ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ! Τόσο «ανθέλληνας» ήταν ο Σχολάριος και τόσο
πολύ μισούσε την Ελλάδα και τον Ελληνισμό, ώστε να θεωρεί όλους τους Έλληνες
απογόνους των φιλοσόφων και των ρητόρων…

Να
σημειώσουμε πως όλα αυτά γράφονται ήδη το 1446, αλλά και το 1450, πράγμα
που αποδεικνύει περίτρανα πως ο Σχολάριος είχε εξαρχής ξεκάθαρη και πλήρως
διαμορφωμένη ελληνική εθνική συνείδηση. Αυτό αποδεικνύει πόσο λανθασμένη είναι
η άποψη του αείμνηστου Βακαλόπουλου[33],
ο οποίος νόμιζε ότι έπρεπε ο Σχολάριος πρώτα να βιώσει την φρίκη την άλωσης και
της τουρκικής βαρβαρότητας και μετά να νιώσει επιτέλους Έλληνας, δηλαδή από το
1460 και μετά.

 

Και τώρα, ας ξαναθυμηθούμε όλες τις διαβεβαιώσεις των
εθνομηδενιστών αλλά, δυστυχώς, και των «Ρωμιών» ιστορικών:

Η ορθόδοξη και η ρωμαίικη συνείδηση, που είναι «ταυτόσημες»,
είναι «αντιθετικές σε κάθε έννοια
«ελληνικότητας
»[34].

Το «είμαστε Έλληνες» σε ένα αμιγώς χριστιανικό περιβάλλον
ισοδυναμούσε τουλάχιστον με αίρεση»[35].

Καθ’ όλη την διάρκεια της τουρκοκρατίας «Ο όρος Έλληνας συνέχιζε να παραπέμπει στον «εθνικό»,
τον ειδωλολάτρη»[36].

«Τόσο
κατά τους βυζαντινούς χρόνους όσο και στην περίοδο της Οθωμανικής αυτοκρατορίας
το όνομα «Έλλην» παρέπεμπε στους αρχαίους και
μόνον
Έλληνες»[37].

Το όνομα Έλληνες «αφορούσε ελάχιστους κύκλους»[38]
«δυτικόφιλων λογίων», οι οποίοι ήταν «απομακρυσμέν[οι] από
την επιρροή του οικουμενικού πατριαρχείου»
[39].

 «Λίγα χρόνια πριν
από την άλωση ο Πλήθων Γεμιστός προσφωνούσε τον τελευταίο Παλαιολόγο «Έλληνα
Βασιλέα» χωρίς να κρύβει την προσωπική αντίθεση του με την επίσημη θρησκεία»[40].

«Το εθνικό αίσθημα, ιδιαίτερα σε μας τους Έλληνες,
καλλιεργήθηκε μέσα από τον κύκλο των λογίων, και μάλιστα των αρχαιολατρών,
χαλαρότατα (ή και καθόλου) συνδεδεμένων με την εκκλησιαστική παράδοση
(Ορθοδοξία) […] διότι αισθάνονταν Έλληνες (εθνικά, φυλετικά)[41].

«Είναι χαρακτηριστικό ότι ως τον 18ο ακόμη αιώνα το
χριστιανικό κήρυγμα αμφισβητεί την ελληνικότητα από το
εκκλησίασμά του, που το αποτελούσαν ωστόσο Έλληνες. Αδελφοί μου, λέει ο Κοσμάς,
έμαθα πως με την χάριν του Κυρίου μας Ιησού Χριστού δεν είσθε Έλληνες, δεν
είσθε ασεβείς, αιρετικοί, άθεοι, αλλ’ είσθε ορθόδοξοι χριστιανοί…»[42].

 

Κάνεις
ποτέ δεν τόλμησε να αρνηθεί ότι ο Γεννάδιος Σχολάριος υπήρξε ένας πολύ μεγάλος
λόγιος. Αλλά κανείς επίσης δεν είναι δυνατόν να υποστηρίξει ότι ο μοναχός και
πατριάρχης Γεννάδιος ήταν ένας «δυτικόφιλος λόγιος» που βρίσκονταν μακριά από
την επιρροή του πατριαρχείου! Το αντίθετο μάλιστα…

Και όμως, ο Γεώργιος και μετέπειτα Γεννάδιος Σχολάριος αν
και ανθενωτικός, αν και αντιδυτικός, αν και ο κατεξοχήν εκπρόσωπος της
εκκλησίας και της «ορθόδοξης κοσμοθεωρίας», βλέπουμε πως χαρακτηρίζει αδίστακτα
όλους τους συγχρόνους του ως Έλληνες. Και μάλιστα ως ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ Έλληνες, με
κοινούς πατέρες όλων τους αρχαίους Έλληνες!!! Γι’ αυτό και τους κορυφαίους
άρχοντες και βασιλείς τους καιρού του δεν βρίσκει άλλον καλλίτερο τρόπο να τους
κολακέψει, παρά με το να τους χαρακτηρίζει ως «βέλτιστους των Ελλήνων»[43].

Όμως, μήπως υπάρχει και κάποια άλλη πιο πιθανή εξήγηση
για τις αναφορές του Σχολαρίου σε Έλληνες; Είναι σε όλους γνωστή η μεγάλη και
βαθιά κλασσική παιδεία και μόρφωση του Σχολάριου. Μήπως λοιπόν ο ανθενωτικός
Σχολάριος εδώ πέφτει θύμα του αρχαϊσμού του και χαρακτηρίζει τους συγχρόνους
του ως Έλληνες με την ίδια λογική που ίσως χαρακτηρίζει τους Τούρκους ως Πέρσες
ή Αχαιμενίδες[44];

Καταρχήν, αυτό δεν είναι δυνατόν να αφορά τον
«ανθενωτικό» και «ορθόδοξο» Σχολάριο, διότι αυτού του είδους η αρχαϊστική
αναφορά σε Έλληνες υποτίθεται πως συνδέονταν μόνον με την
«ατμόσφαιρα αναβίωσης των ελληνικών και λατινικών σπουδών που προκάλεσε η
Αναγέννηση» και «βέβαια αυτή η τάση αφορούσε ελάχιστους κύκλους». Οι
περισσότεροι ονόμαζαν «Έλληνες» τους παγανιστές και τους αλλόδοξους[45].
Και ένας από αυτούς, και μάλιστα ο πρώτος, θα έπρεπε να είναι ο Γεννάδιος.

Όμως οι αναφορές του Γεννάδιου σε «συγγενείς Έλληνες», αποκλείει εντελώς
την περίπτωση όλες αυτές οι αναφορές του σε «Έλληνες» να είναι αποτέλεσμα ενός
νεκρού αρχαϊσμού και μόνον. Για τον Σχολάριο, οι Έλληνες του καιρού του δεν
είναι Έλληνες με την ίδια λογική που είναι και οι Τούρκοι Πέρσες. Και αυτό
διότι ο Σχολάριος την «συγγένεια» αυτήν των Ελλήνων την κατανοεί φυλετικά και
βιολογικά. Γι’ αυτό άλλωστε και δεν διστάζει να διακηρύξει σε όλους τους τόνους
πως είμαστε «παίδες Ελλήνων», φυσικοί απόγονοι των αρχαίων!

Μια άλλη, ακόμη πιο «προχωρημένη» υπόθεση διατυπώνει ο A.D. Angelou, ο οποίος είναι ο μόνος που διεξήλθε ερευνητικά σχεδόν όλες
τις αναφορές του Σχολάριου στους Έλληνες και στο Ελληνικό γένος. Και ε
ίναι πραγματικά πάρα πολύ ενδιαφέρον να
βλέπει κανείς την απέλπιδα προσπάθεια που κάνει για να αποδείξει πως όλες αυτές
οι αναφορές του Σχολάριου δεν εκφράζουν, απαραίτητα, μια νέα ταυτότητα, αλλά
ότι αποτελούν απλά και μόνον μια «μετονομασία» (
renaming) στα πλαίσια της… πατριαρχικής ρητορικής!
[46]
Δηλαδή, ενώ μέχρι τώρα όλοι οι εθνοαποδομητές ιστορικοί μας διαβεβαίωναν
με ύφος χιλίων καρδιναλίων πως το όνομα Έλλην αναπτύχθηκε μακριά από τα
εκκλησιαστικά περιβάλλοντα, διότι το πατριαρχείο δεν άντεχε ούτε να τ’ ακούει,
τώρα ξαφνικά η εξαντλητική χρήση αυτού ακριβώς του ονόματος από τον Σχολάριο
παρουσιάζεται ως ένα παιχνιδάκι της… πατριαρχικής ρητορικής!

 

Και να φανταστεί κανείς
πως όλες αυτές τις «ερμηνείες» οι «επαγγελματίες» ιστορικοί τις διατυπώνουν
μόνο και μόνο για να μην παραδεχτούν το αυτονόητο: Πως σε όλες αυτές τις
αναφορές, το όνομα Έλλην έχει για τον Σχολάριο πάντοτε καθαρά εθνική σημασία…

 

Συνεχίζοντας την
έρευνά μας, μπορούμε να υποθέσουμε πως εφόσον για τον Γεννάδιο ο ίδιος και οι
σύγχρονοί του ήσαν Έλληνες, δεν ήταν δυνατόν παρά να ζουν σε ένα ελληνικό
κράτος, το οποίο δεν ήταν άλλο από την Βυζαντινή αυτοκρατορία. Πραγματικά, στον
παρηγορητικό λόγο που έγραψε προς τον τελευταίο αυτοκράτορα της Πόλης
Κωνσταντίνο Παλαιολόγο για τον θάνατο της μητέρας του Ελένης λέει και τα εξής:

«Εν τοσούτοις
βεβιωκυία καλοίς και ούτω μεν εαυτήν προς υπερφυές τι κάλλος αρετής αποξέσασα,
ούτω δε ωφελιμωτάτη τω κοινώ των
Ελλήνων
»[47].

[Επειδή η μητέρα
του αυτοκράτορα είχε κάνει πάρα πολλά καλά και είχε πλησιάσει το πιο μεγάλο
ύψος της αρετής, κατάφερε μ’ αυτόν τον τρόπο να γίνει πολύ ωφέλιμη στο κοινό
των Ελλήνων
]

Εδώ ο Σχολάριος
όχι μόνον χαρακτηρίζει το Βυζάντιο ως Ελλάδα, αλλά προχωράει και ένα βήμα
παραπέρα. Χάρις στην βαριά κλασσική παιδεία του ήξερε πως όταν οι Έλληνες της
αρχαίας εποχής ήθελαν να φτιάξουν μια μεγαλύτερη «κρατική» ενότητα από την
πόλη-κράτος, έφτιαχναν ένα «κοινό». Αλλά ακόμη και εκείνα τα κοινά είχαν τοπικό
χαρακτήρα, γι’ αυτό και είχαν τοπικές ονομασίες: Το κοινό των Αιτωλών, των
Βιωτών, των Κυπρίων κ.τ.λ. Όμως, η Βυζαντινή αυτοκρατορία τώρα πια ενοποιούσε
όλους τους Έλληνες κάτω από μία και ενιαία κρατική υπόσταση. Γι’
αυτό τον λόγο και δεν μπορούσε να είναι τούτη η αυτοκρατορία, για τον Σχολάριο,
τίποτε άλλο παρά το κοινό των Ελλήνων.

Εδώ διαπιστώνουμε
ξεκάθαρα πως δεν ήταν ούτε ο Ζαμπέλιος ούτε ο Παπαρρηγόπουλος που συνέλαβαν
πρώτοι την έννοια της ιστορικής συνέχειας του ελληνισμού. Πολύ πριν ο Σχολάριος
χαρακτηρίζοντας την Βυζαντινή αυτοκρατορία ως το «κοινό των Ελλήνων» την έφερε
σε άμεση σχέση ιστορικής συνέχειας και φυσικής διαδοχής με την
αρχαία Ελλάδα.

 

Η παραπάνω αναφορά
του Σχολάριου δεν είχε τυχαίο και συμπτωματικό χαρακτήρα. Ο αμιγής ελληνικός
χαρακτήρας της αυτοκρατορίας ήταν για την σκέψη του πατριάρχη μια δεδομένη θέση
και άποψη. Σε μια επιστολή του, που στέλνει στον αδελφό του Κωνσταντίνου
Παλαιολόγου Δημήτριο, ο Σχολάριος του γράφει μεταξύ άλλων τα εξής: «Το μεν γαρ
και δυσκολίαις εντυγχάνειν πραγμάτων, τη τε φύσει των όλων δοτέον και τη των ελληνικών πραγμάτων στενότητι»[48].

Ο Σχολάριος λέει στον Δημήτριο ότι οι δυσκολίες που του έτυχαν δεν πρέπει
να τον στεναχωρούν, γιατί δεν έχουν προσωπικό χαρακτήρα. Οφείλονται γενικά στην
ανθρώπινη φύση, αλλά και στην στενότητα «των
ελληνικών
πραγμάτων
», δηλαδή στην τραγική θέση και κατάσταση της
αυτοκρατορίας.

Η Βυζαντινή αυτοκρατορία, όσο κι αν είχε οικουμενικό χαρακτήρα, ήταν
τελικά για τον Σχολάριο πάντοτε μια καθαρά ελληνική «υπόθεση».

 

Όμως, ο Σχολάριος δεν περιόριζε τον ελληνικό χαρακτήρα της Βυζαντινής
αυτοκρατορίας μόνον στην δική του εποχή. Ο πατριάρχης αντιλαμβάνονταν την
Βυζαντινή αυτοκρατορία ως μία ελληνική αυτοκρατορία
σε όλη την
ιστορική της διαδρομή
. Και μάλιστα θεωρούσε πως οι
παλαιότερες περίοδοι της αυτοκρατορίας ήταν εποχές όπου ο ελληνισμός βρίσκονταν
σε πολύ μεγαλύτερη ακμή. Γράφοντας και πάλι στον μεγάλο δούκα
Λουκά Νοταρά, για να αποδείξει
ότι η προσθήκη που έβαλαν οι καθολικοί στο «Πιστεύω» είναι μια αιρετική
προσθήκη, επικαλείται την καταδίκη αυτής της προσθήκης από συνόδους που έγιναν
την εποχή των Κομνηνών, αλλά και των Λασκάρεων, στην αυτοκρατορία της Νίκαιας.
Σε αυτήν την συνάφεια λέει και τα εξής:

«Τις τοίνυν αφείς
τας ελευθέρας ταύτας συνόδους και σώφρονας, οπότε τα
Ελλήνων
έτι και σοφία και πάσιν ήνθει τοις κρείττοσιν;»[49].

[Ποιος μπορεί να
αγνοήσει ή να απορρίψει εκείνες τις ελεύθερες συνόδους και
σώφρονες, οι οποίες έγιναν σε μια εποχή που η σοφία και όλες οι άλλες
καταστάσεις των Ελλήνων βρίσκονταν στην μεγαλύτερη άνθισή και ακμή τους;]

Για μια ακόμη φορά
βλέπουμε πως για τον Σχολάριο οι πιο ένδοξες εποχές της Βυζαντινής αυτοκρατορίας
δεν ήταν τίποτε άλλο παρά οι εποχές της μεγαλύτερης ακμής των Ελλήνων!

 

Επειδή ακριβώς η
Βυζαντινή αυτοκρατορία ήταν η αυτοκρατορία των Ελλήνων, η περίλαμπρη πρωτεύουσα
της, η Κωνσταντινούπολη, δεν μπορούσε να είναι τίποτε άλλο, παρά η κοινή πατρίδα
όλων των Ελλήνων
: «Νυν εφθαρμένης ούτως ελεεινώς της καλλίστης των εν
τη γη πόλεων, άμα δε και πατρίδος τω νυν ελληνικώ γένει,
μιας τε και κοινής αντί πολλών των ιδίων ούσης έως εσώζετο»[50].

Θρηνεί ο
πατριάρχης, γιατί τώρα πια η πιο όμορφη από όλες τις πόλεις του κόσμου δεν
υπάρχει πλέον. Και έτσι το ελληνικό γένος έχασε την μία και κοινή πατρίδα του,
την Κωνσταντινούπολη…

Είναι πολλοί εκείνοι που
επαινούν τον τελευταίο αυτοκράτορα της Ρωμιοσύνης Κωνσταντίνο Παλαιολόγο επειδή
είχε αποκαλέσει την Πόλη «χαρά πάντων Ελλήνων». Και πολύ σωστά ασφαλώς
πράττουν. Όμως, μετά την παραπάνω δήλωση του Γενναδίου μπορούμε πλέον να
αντιληφθούμε πως και ο πατριάρχης είχε ακριβώς το ίδιο εθνικό φρόνημα με τον
αυτοκράτορα. Και αν για τον Παλαιολόγο η Πόλη ήταν η χαρά των Ελλήνων, για τον
Σχολάριο η Πόλη ήταν η κοινή τους πατρίδα…

 

Και ποια ήταν
τέλος πάντων η γνώμη του «ανθέλληνα», του «τουρκόφιλου», του «τουρκόδουλου»
Σχολάριου για τους Έλληνες; Ας τον αφήσουμε να μας την πει μόνος του:

«Άγχομαι δεινώς
επί τω του γένους ολέθρω. Γένους, ο των επί γης το κάλλιστον ην,
σοφία διαλάμπον, φρονήσει τεθηλός, ευνομίαις ανθούν, καλοίς πάσι κατάκομον. Τις
ουχ ομολογεί βελτίστους Έλληνας ανθρώπων πάντων γενέσθαι
; τις ου
πειράται προς αυτούς αναφέρειν εν τοις συνούσι καλοίς, καν Ιταλός, καν βάρβαρος
η;»[51].

[Μ’ έχει πιάσει αγιάτρευτη θλίψη για
τον όλεθρο του γένους. Ένα γένος που έναν καιρό δεν είχε όμοιό του σ’ όλο τον
κόσμο, εάν γένος που έλαμπε για την σοφία του, που έθαλλε από φρόνηση, που
άνθιζε από ευνομία, που ήταν φορτωμένο από όλα του κόσμου τα καλά. Γιατί, ΠΟΙΟΣ
ΘΑ ΤΟΛΜΗΣΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΡΑΔΕΧΤΕΙ ΠΩΣ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΥΠΗΡΞΑΝ ΟΙ ΚΑΛΛΙΤΕΡΟΙ ΑΠ’
ΟΛΟΥΣ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ;
Ποιος δεν θα τους αναφέρει αμέσως για κάθε καλό που έχει στην ζωή του, είτε είναι Ιταλός, είτε
είναι βάρβαρος;]

Αυτά πίστευε και έλεγε ο «υπότουρκος»
Γεννάδιος για τους Έλληνες. Ότι δηλαδή οι Έλληνες ήταν ανώτεροι από όλους τους
ανθρώπους της γης και πως ότι καλό είχαν οι άλλοι άνθρωποι, οι «βάρβαροι», το
χρωστούσαν στους Έλληνες.
Μένει να προσθέσουμε εμείς κάτι παραπάνω;

 

Ο
Σχολάριος δεν έχανε ευκαιρία που να μην δείξει τον θαυμασμό του για τους
αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους. Έτσι, σε ένα κήρυγμά του που έκανε την πρώτη
Κυριακή της μεγάλης τεσσαρακοστής, θέλοντας να δείξει την αξία της νηστείας
είπε στους πιστούς μέσα στην εκκλησία, την ώρα της θείας λειτουργίας,
τα εξής:

«Ούτως ουν η
νηστεία καθόλου τω της φύσεως υποκειμένη νόμω, ην και Πυθαγόρας και Διογένης
και σπουδαίοι πάντες ετήρουν Έλληνες, εν ημίν νυν τοις
χριστιανοίς μείζω την ανάγκην έχει»[52].

[Έτσι λοιπόν η
νηστεία είναι απόλυτα εντεταγμένη στους νόμους της φύσης, και την εφάρμοζαν και
ο Πυθαγόρας, ο Διογένης και όλοι οι
σπουδαίοι
Έλληνες. Γι’ αυτό και σε μας τους χριστιανούς είναι ακόμη πιο
απαραίτητη.]

Δηλαδή, μια από
τις μεγαλύτερες αποδείξεις για την αξία της νηστείας, που είχε να παρουσιάσει ο
πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος στο κήρυγμα του προς τους πιστούς, είναι το ότι
νήστευαν ο Πυθαγόρας, ο Διογένης και όλοι οι σπουδαίοι Έλληνες!

 

Το άπειρο σεβασμό
που είχε ο Σχολάριος προς την πατρογονική μας φιλοσοφία δεν έχανε ευκαιρία να
τον εκδηλώνει. Έτσι, γράφοντας πάλι στον «ανθέλληνα» και ανθενωτικό Λουκά
Νοταρά, για να τον τιμήσει και για να τον παινέψει τον παρομοιάζει με τον
Σωκράτη:

«Σωκράτους
άρα συ γε μαθητής και
εταίρος και ούτω καλώς έργοις τας
εκείνου πληρών συμβουλάς. […] Εκείνός τε τοίνυν σοφός
Απόλλωνος
κρίσει, καίτοι τούτο καθάπαξ αρνούμενος, και συ κοινός
απάντων
πατήρ και κίων της πόλεως αστραβής, ο φησιν Όμηρος»
[53].

[Είσαι
μαθητής και «εταίρος» του Σωκράτη, γιατί με τα καλά σου έργα έκανες πράξη τις
συμβουλές του. Και όπως εκείνος, ο Σωκράτης δηλαδή, ήταν σύμφωνα με την κρίση
του Απόλλωνα σοφός, έτσι και συ, ο κοινός πατέρας όλων και η ασάλευτη κολώνα
της πόλης, όπως λέει και ο Όμηρος.]

Ο Σχολάριος εδώ όχι μόνον αναφέρει ως ύψιστο έπαινο το
προς τον Νοταρά την παρομοίωσή του με τον Σωκράτη, αλλά αποδέχεται με όλο τον
σεβασμό του και την κρίση που είχε εκφράσει για τον Σωκράτη ο… Απόλλωνας!

 

Στο ίδιο ύφος είναι και η απάντηση που έστειλε ο Νοταράς
στον Σχολάριο. Διαβάζοντας όλ’ αυτά ο μεγάλος δούκας ένοιωσε τόσο κολακευμένος
και υποχρεωμένος απέναντι στον Γεννάδιο, που του απάντησε με τα εξής λόγια:

«Ήκει μοι έναγχος η επιστολή, χαρίεσσά τε άμα και
θαυμαστή. Δημοσθένους αν έφη τις είναι ταύτην ή Πλάτωνος, οι δε γε μεμυημένοι
τα σα του καλού Σχολαρίου φήσουσιν είναι, του καταπεπωκότος μεν το του Ερμού
νέκταρ, δεξαμένου δε καθάπαξ την των Μουσών χάριν»[54].

[Είναι τόσο όμορφη και αξιοθαύμαστη η επιστολή σου, που
θα νόμιζε κανείς πως την έγραψε ο Δημοσθένης ή ο Πλάτωνας! Αλλά όσοι είναι
μυημένοι ξέρουν ότι την έγραψες εσύ, ο καλός Σχολάριος, που καταπώς φαίνεται
έχεις καταπιεί όλο το νέκταρ του Ερμή και είσαι γεμάτος απ’ των Μουσών την
χάρη.]

Όχι, όλα αυτά δεν
είναι
κομμάτια από κάποια επιστολή του Πλήθωνα ή άλλου «δυτικόφιλου»
λόγιου. Είναι αποσπάσματα παρμένα από την ιδιωτική, την προσωπική αλληλογραφία
ανάμεσα στον Λουκά Νοταρά και τον Γεννάδιο Σχολάριο.

Ε ναι, λοιπόν. Τέτοιο άσβεστο και ασίγαστο «μίσος» είχαν
οι ορθόδοξοι ανθενωτικοί για την ελληνική φιλοσοφία!

 

Αλλά είναι φυσικό
να αισθάνεται τόσο σεβασμό ο Σχολάριος για τους αρχαίους Έλληνες. Και ειδικά
για τους φιλόσοφους. Διότι, αφού οι αρχαίοι Έλληνες είναι οι πρόγονοι μας, όλα
όσα άφησαν πίσω τους αυτοί ως κληρονομιά σ’ όλη την ανθρωπότητα δεν είναι
τίποτε άλλο παρά η αρετή των προγόνων μας, όπως γράφει σε έναν
από τους θρήνους του για την άλωση της Πόλης:

«Και νυν, ουκέτι τα των Ελλήνων ο ανθρώπινος
βίος έξει σεμνά, ουδέ τα μνημεία
της
προγονικής ημών αρετής
η
εστήξει, ή μένοντά που καλώς γνωσθήσεταί τε και θαυμασθήσεται»[55].

[Τώρα που έπεσε η Πόλη, θα χάσει πια οριστικά η
ανθρωπότητα τα των «Ελλήνων σεμνά». Και αυτό γιατί η προγονική μας
αρετή δεν θα έχει πια τόπο να σταθεί, εκτός αν κάπου αλλού την μάθουν και την
θαυμάσουν.]

 

Αυτή η τελευταία
του αναφορά μας αποκαλύπτει και κάτι ακόμα πολύ σημαντικό: Πως η μόνη ελπίδα
που είχε ο «τουρκόφιλος» και «αντιδυτικός» Σχολάριος για να διασωθεί ο
προγονικός μας ελληνικός πολιτισμός ήταν η
Δύση
! Και αυτήν του την ελπίδα προς στην Δύση, ότι δηλαδή αυτή θα σώσει
τελικά τον ελληνικό πολιτισμό, την κράτησε ο Σχολάριος μέσα του σταθερή μέχρι
τέλους.

Γιατί, όπως λέει ο
ίδιος για τους Δυτικούς, «παρ’ εκείνοις Αριστοτέλης και Πλάτων μαθητιώσι και
χαίρουσιν υπό των μαθητών παρευδοκιμούμενοι, και ταύτ’ επήλυδες όντες»[56].
«Εώ δε την άλλην εκείνων σοφίαν, καθ’ ην ουδενός των παλαιών απολείπονται»[57].

[Ο Αριστοτέλης και
ο Πλάτωνας βρίσκουν στους Ιταλούς μια ανέλπιστη τιμή και προσοχή, παρ’ όλο που
είναι για εκείνους ξένοι. Με αποτέλεσμα να μην υστερούν πλέον οι
Ιταλοί ως προς την γνώση σε τίποτε ακόμη και από τους αρχαίους Έλληνες.]

Κι αυτό ήταν
απόλυτα αλήθεια. Και ο πατριάρχης δεν φοβάται να πει την αλήθεια: «Ερώ τ’
αληθή, καν μυριάκις λατινίζειν με φώσιν οι συκοφάνται, οι, το
μίσος άλλως ουκ έχοντες και τον φθόνον εκπλήσαι, επί τας διαβολάς καταφεύγουσι,
και δυσμενές ηγούνται το φίλον, και σφίσιν αυτοίς εκπολεμούσι τους επί καιρού
συμμαχήσοντας»[58].

Τον συκοφαντούσαν σαν λατινόφιλο! μας λέει ο Σχολάριος!!! Και
γιατί αυτό; Γιατί είχε μια μεγάλη ελπίδα πως η Δύση θα διασώσει τελικά τον ελληνικό πολιτισμό! Και πότε
τον συκοφαντούσαν τον Σχολάριο ως λατινόφιλο; Το 1451[59],
δηλαδή δώδεκα ολόκληρα χρόνια μετά την σύνοδο Φεράρας-Φλωρεντίας, όταν ήταν ήδη
μοναχός.

Γι’ αυτό και το
1460 λέει στον θρήνο του για την φρικτή κατάπτωση του γένους, καθώς ολοφύρεται
για την καταστροφή των βιβλίων της ελληνικής σοφίας από τους Τούρκους:

«Πού βιβλία συνειλεγμένα παρ’ ημών τη
κοινή των πεπαιδευμένων χρεία; πού τα μακρά εκείνα συγγράμματα, τα μεν εις
θεολογίαν, τα δ’ εις διαλεκτικήν ημίν ειργασμένα, τα δ’ εις την άλλην
φιλοσοφίαν
, τα δε ρήτορι πρέποντα και κατά πάσαν λόγων ύλην τε και
ιδέαν […]; Τα μεν αυτών καταπεπάτηται τότε, τα δ’ εις την υπερορίαν
ήχθησαν ου παντάπασιν ατυχώς
όπου δε τι της ενταύθα γης υπολέλειπται,
άχθος μάταιον κείται»[60].

[Πού είναι τα
βιβλία μας, που τα είχαμε μαζέψει για να τα χρησιμοποιούμε όλοι εμείς οι
μορφωμένοι; Που είναι εκείνα τα μεγάλα συγγράμματα, που κάποια ήταν θεολογικά,
κάποια άλλα για την διαλεκτική, αλλά ήταν φιλοσοφικά, άλλα ρητορικά και γενικά
για κάθε είδους έρευνα και επιστήμη; Κάποια ποδοπατήθηκαν κατά την άλωση, άλλα
όμως, για καλή τους τύχη, έχουν παρθεί μακριά στα ξένα. Αφού
ακόμα κι αυτά που τυχόν γλίτωσαν την καταστροφή και βρίσκονται ακόμα εδώ σε
τούτη την γη, άδικα κάθονται, άχρηστο
βάρος
.]

 

Μετά απ’ αυτά,
μπορούμε τώρα να καταλάβουμε το πόσο πολύ «μισούσε» την Δύση ο «ανθενωτικός»
και «τουρκόδουλος» πατριάρχης Γεννάδιος Σχολάριος…

Αλλά πόσο άτυχος
υπήρξε πια ο δύσμοιρος πατριάρχης του γένους στην ζωή αλλά και στη θανή του.
Απ’ την μια οι σύγχρονοί του να τον κατηγορούνε για λατινόφιλο, τρία
χρόνια πριν πέσει η Πόλη
, και απ’ την άλλη οι μακρινοί του απόγονοι να
του σέρνουνε όλου του κόσμου τις βρισιές για προδότη, τουρκόφιλο και όλα τα
καλά…

 

Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον να αναφέρουμε εδώ την ανάλυση
του καθηγητή Κιτρομηλίδη για την Γεωγραφία που έγραψε γύρω στα 1690 ο Μελέτιος
Αθηνών. Ο Κιτρομηλίδης επαινεί πολύ το συγκεκριμένο έργο, καθώς θεωρεί πως
«πρόκειται για ένα αξιόλογο κείμενο», το οποίο μάλιστα με την «αντίληψη του
χώρου» που «εισήγαγε», «σφράγισε την τη συνείδηση του νεοελληνικού
Διαφωτισμού», με ανάλογη «κοσμική» ιδεολογία. Τα «βασικά συστατικά» αυτής της
κοσμικής ιδεολογίας που «καταγράφηκε» στην Γεωγραφία του Μελέτιου είναι

«ο θαυμασμός για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό,

η συνείδηση της λαμπρότητας του ελληνικού παρελθόντος

και η μελαγχολία για την κατάσταση της σύγχρονης
ελληνικής κοινωνίας»[61].

Όμως, όπως μόλις είδαμε, δύο και πλέον αιώνες πριν τον
Μελέτιο και την «εκκοσμικευμένη» «δυτική» Γεωγραφία του, αυτά ακριβώς τα ίδια
είχε ήδη εκφράσει στα έργα του και ο «αντιδυτικός» Σχολάριος!

Ναι, το ξέρω πως η έρευνα είναι πολύ κουραστικό και άχαρο σπορ, αλλά,
δυστυχώς, τα κόκκινα αυγά θέλουν και κόκκινη βαφή, όπως έλεγε και ο μεγάλος
Λίνος Πολίτης, παραφράζοντας επί το κοσμιώτερον την γνωστή σε όλους μας
παροιμία…

 

Εφόσον ο Σχολάριος
χαρακτήριζε τον εαυτό του και τους συγχρόνους του ως Έλληνες, είναι φυσικό να
θεωρεί ως δική του γλώσσα αλλά και ως γλώσσα όλων των ομοεθνών του Ελλήνων τα
ελληνικά
, και μάλιστα τα αρχαία ελληνικά, τα οποία είναι η «ημετέρα
φωνή», όπως τα ονομάζει. Η δικιά μας γλώσσα δηλαδή…

Αυτό ακριβώς
δηλώνει στον πρόλογο που έγραψε σε μια μετάφραση που έκανε ενός έργου του Θωμά
Ακινάτη, όπου απευθύνεται σε εκείνον που για χάρη του έκανε την μετάφραση
αυτήν:

«Αυτό τε τοίνυν
το του διδασκάλου βιβλίον ηρμήνευκά σοι και
εις την
ημετέραν φωνήν μετήνεγκα, την των Ελλήνων»[62].

[Αυτό λοιπόν
το βιβλίο του διδασκάλου σου το μετέφρασα και στην δικιά μας γλώσσα, δηλαδή των Ελλήνων.]
.

Δεν νομίζω πως
χρειάζονται ιδιαίτερα σχόλια…

 

 Αλλά πια γνώμη είχε ο Σχολάριος για την γλώσσα
του, δηλαδή για την ελληνική
γλώσσα; Σε μια επιστολή που γράφει ο Σχολάριος στον επίσκοπο Εφέσου, δηλαδή
στον άγιο Μάρκο τον Ευγενικό, αναφέρει την εξής κρίση του για τον Πλήθωνα:

«Χρήσιμος ο ανήρ, και τη μεν ευγενεστάτη των Ελλήνων φωνή
ουδενός αν ηττηθείη»[63].

Σε αντίθεση με αυτό που θα περίμεναν
πολλοί να πει, ο Σχολάριος όχι μόνον θεωρεί τον Πλήθωνα «χρήσιμο» άνθρωπο, αλλά
διακηρύττει πως στην χρήση «ευγενέστατης» γλώσσας των Ελλήνων δεν τον μπορεί
κανείς να τον ξεπεράσει!

Αυτή ήταν τέτοια η προσωπική ποιότητα
του Σχολάριου, ώστε να αναγνωρίζει χωρίς κανέναν δισταγμό την ανωτερότητα του
Πλήθωνα,
αφού στην ίδια
επιστολή παραδέχεται χωρίς κανέναν ενδοιασμό πως ο Πλήθωνας είναι ανώτερος του:
«πλέον εμού»… Αλλά αυτό που μας ενδιαφέρει εδώ είναι
ο χαρακτηρισμός που δίνει στην ελληνική γλώσσα: «Ευγενέστατη» λοιπόν γλώσσα η
γλώσσα των Ελλήνων, σύμφωνα με τον «ανθέλληνα» Σχολάριο…

Ο Σχολάριος δεν δίσταζε να εκφράζει
τον θαυμασμό και την αγάπη του για την ελληνική γλώσσα με κάθε ευκαιρία. Έτσι,
γράφοντας τον σπαραχτικό του θρήνο για την άθλια κατάσταση του ελληνικού
γένους, όταν ήταν πλέον απλός μοναχός, ουσιαστικά, στο μοναστήρι του τιμίου
Προδρόμου στις Σέρρες, θα περιγράψει με τα παρακάτω λόγια την δράση του πριν
την άλωση της Πόλης:

«Ηπατώμεθα ημείς σοφίας και λόγων
διαδοχήν τη μετά μικρόν ουκ εσομένη δημιουργούντες, τηλικαύτη σπουδή και αρετή
και φιλοσοφία κοσμούντες και τη καλλίστη των Ελλήνων φωνή τους
πριν φανήναι σχεδόν αποσβησομένους»[64].

[Ξεγελαστήκαμε, γιατί πριν την άλωση
καλλιεργούσαμε τα γράμματα, την «διαδοχή των λόγων», τα οποία λίγο μετά έμελλε
να εκλείψουν τελείως. Και κοσμούσαμε τους λόγους μας με την αρετή, την
φιλοσοφία και με την κάλλιστη των
Ελλήνων γλώσσα
.]

Δηλαδή για τον Σχολάριο τα ελληνικά
δεν είναι απλώς και μόνον μια ωραία γλώσσα, αλλά η πιο όμορφη και τέλεια γλώσσα
του κόσμου. Η κάλλιστη και ευγενέστατη γλώσσα. Έτσι απλά.

 

Με όλα όσα αναφέραμε μέχρι τώρα έγινε
απόλυτα κατανοητό πως ο Γεννάδιος Σχολάριος είχε μια ξεκάθαρη και βαθιά εθνική
συνείδηση. Δηλαδή ελληνική εθνική συνείδηση. Αυτό τον έκανε όχι μόνον να μην δέχεται την υποδούλωση του
έθνους κάτω από τον τουρκικό ζυγό, αλλά να
ονειρεύεται κιόλας την στιγμή που το έθνος θα έσπαζε τα δεσμά της δουλείας και
θα απολάμβανε και πάλι την ελευθερία του
.

Έτσι, σε πανηγυρική ομιλία που έκανε
στους σκλαβωμένους Έλληνες ανήμερα των αγίων αποστόλων, μέσα στην
εκκλησία
, ανέφερε και τα παρακάτω συγκλονιστικά: «Ή και νυν […]
επιστραφώσι μεν προς την θείαν αγάπην και πατρικήν οι δικαίως παιδευθέντες
υιοί, αλλ’ ουκ αυτίκα γενόμενον ίλεων τον της ελευθερίας μόσχον θύσειν
ημίν
και ταις στολαίς κοσμήσειν ταις πρώταις; ή <ει> η μεν
δουλεία των έξωθεν πολεμίων επηκολούθη δικαίως τω γενέσθαι καθάπαξ δούλους της
αμαρτίας ημάς, <αν> αποσεισάμενοι πάλιν ζυγόν τοις θείοις νόμοις
υποταγώμεν, τω ζυγώ της των αθέων βαρβάρων εγκαταλειφθησόμεθα
δουλείας, ο πόρρω της θείας αγαθότητος ομού και δικαιοσύνης προδήλως αν είη;»[65].

Τι λέει εδώ ο πατριάρχης σ’ αυτό το
τόσο εκφραστικό αλλά και τόσο δύσκολο γλωσσικά κείμενό του; Πολύ απλά, ο
Γεννάδιος εδώ λέει στους απελπισμένους από την σκλαβιά χριστιανούς πως η
υποδούλωσή τους στον τουρκικό ζυγό
ήταν αποτέλεσμα της απομάκρυνσής τους από τον νόμο και τις εντολές του Θεού. Αν
όμως επέστρεφαν πίσω στο Θεό και εφάρμοζαν και πάλι το θέλημά του, τότε και η
αγάπη του Θεού θα τους απάλλασσε από τον «ζυγό των αθέων βαρβάρων» και τους
πρόσφερε και πάλι τον «μόσχο» της ελευθερίας.

 

Εδώ αξίζει να θυμηθούμε για μια ακόμη φορά τις
περισπούδαστες απόψεις των αποδομητών ιστορικών. Σύμφωνα λοιπόν με όλους αυτούς
η ίδια «η έννοια του έθνους […] ήταν άγνωστη ή ξένη στην εκκλησία»[66],
καθώς η «εκκλησία είχε οικουμενικό χαρακτήρα»[67].
Έτσι, «η Εκκλησία […] παρέμεινε ένας υπερεθνικός και λόγω των δικών της
δογματικών αρχών
μη εθνικός οργανισμός»[68].
Μετά από όλα αυτά καταλαβαίνει κανείς πως, «η έννοια της εθνικής απελευθέρωσης
ήταν απλώς έξω από κάθε δυνατότητα σκέψης στα εκκλησιαστικά περιβάλλοντα. Ήταν,
δηλαδή, αδιανόητη»[69].
Γι’ αυτό και «το ιδεώδες της εθνικής
ανεξαρτησίας δεν αποτελεί πάγιο και διαχρονικό πολιτικό όραμα, αλλά ιστορικά
προσδιορισμένο ιδεολογικό και πολιτικό φαινόμενο της νεοτερικότητας»
[70].

Πραγματικά, για άλλη μια φορά οι
σεβαστοί καθηγητές μας έπιασαν «στόχο»: Η έννοια της εθνικής απελευθέρωσης ήταν
τόσο «έξω» από τα «εκκλησιαστικά περιβάλλοντα», ώστε ο πρώτος κιόλας πατριάρχης
μετά την άλωση να υπόσχεται στους Έλληνες του καιρού του πως αν θα ξαναγίνονταν σωστοί και συνεπείς χριστιανοί
ο Θεός θα τους χάριζε την ελευθερία
τους
από τον τουρκικό «ΖΥΓΟ».
Και έτσι, το «κοινό των Ελλήνων» θα επανιδρύονταν, ΕΛΕΥΘΕΡΟ, και πάλι.

Σύμφωνα με
τις νεωτερικές και τις μετανεωτερικές θεωρίες, η επικράτεια έγινε συστατικό
στοιχείο του έθνους μόνον από την νεωτερικότητα και μετά
[71], όπως
βέβαια και η ίδια η έννοια του έθνους. Όμως, οι απόψεις του Σχολαρίου όπως
βλέπουμε δεν είναι τίποτε άλλο, παρά ο ορισμός του έθνους όπως τον κατανοεί η
νεωτερικότητα, σύμφωνα με τον οποίο: «Τα έθνη είναι κοινότητες που κατέχουν,
έχουν την επιθυμία να κατέχουν, ή θυμούνται ότι κάποτε κατείχαν
και εύχονται να επανακαταλάβουν πολιτική κυριαρχία»
[72].

 

Κατά πως
φαίνεται λοιπόν, η ελληνική σκέψη του πατριάρχη πρόλαβε την εθνική σκέψη τις
νεωτερικότητας κατά τριακόσια και πλέον χρόνια!

 

Βέβαια, εδώ θα μας θυμίσουν για άλλη
μια φορά οι αποδομητές ιστορικοί πως
δεν μπορούμε να μιλάμε για έθνος ή για
εθνική συνείδηση, μιας και «δεν αρκεί ο φιλολογικός εντοπισμός ιδεών περί
έθνους σε μέλη της ελίτ προνεωτερικών κοινωνιών για να […] υπάρχει το έθνος […]
με την σύγχρονή του κοινωνική και ιστορική σημασία. Αυτό που βαρύνει είναι οι
ιδέες περί έθνους να αφορούν δυνάμει ολόκληρο τον πληθυσμό»[73].
Διότι «το έθνος δεν είναι υπόθεση της ταυτότητας των ελίτ, αλλά υπόθεση των
μαζών»[74].

Αυτό ακριβώς συμβαίνει εδώ: Ο Σχολάριος δεν εκφράζει την
προσωπική του άποψη, αλλά την άποψη ενός ολόκληρου θεσμού. Δηλαδή της
ελληνορθόδοξης εκκλησίας. Πράγμα που σημαίνει πως όλες αυτές οι θέσεις του
Σχολαρίου για την εθνική ταυτότητα των Ελλήνων δεν ήταν κάποιες προσωπικές του
απόψεις, αλλά η πολιτική «πλατφόρμα» του πατριαρχείου. Έτσι, το όνομα Έλληνες
όχι μόνον δεν ήταν απαγορευμένο από την εκκλησία και τους εκπροσώπους της, αλλά
ήταν ένα από τα τρία ονόματα με τα οποία ίδια χαρακτήριζε και προσφωνούσε τους
Έλληνες ορθόδοξους χριστιανούς! Τα άλλα δύο ήταν το Γραικός και το Ρωμ(α)ίος.
Ειδικά το Ρωμαίος ενώ δεν είναι εθνικό αλλά πολιτικό και θρησκευτικό όνομα, από
την Άλωση και μετά γίνεται και αυτό πολλές φορές εθνικό, καθώς ταυτίζεται
απόλυτα με το Γραικός, αλλά και με
το Έλληνας. Για τον Σχολάριο και για την Εκκλησία οι Έλληνες είναι… Έλληνες,
απόγονοι των αρχαίων Ελλήνων. Και αυτό ο πατριάρχης δεν αμελούσε να το θυμίζει
στους Έλληνες πιστούς συνεχώς, με κάθε ευκαιρία. Και μάλιστα με τον πιο επίσημο
και θεσμικό για την εκκλησία τρόπο. Με τα κηρύγματά που έκανε στον κόσμο την
ώρα της θείας λειτουργίας!

 

Όταν
διαβάζουμε τις απόψεις αυτές του Σχολαρίου για «ζυγό» και για «άθεους
βαρβάρους» ξανάρχεται στην σκέψη μας πάλι ο καθηγητής Κιτρομηλίδης, διότι
σύμφωνα μ’ αυτόν, «η εκκλησία αποδέχτηκε τη συνύπαρξή της με τον
αλλόθρησκο φορέα της κρατικής εξουσία, αναγνωρίζοντας με απόλυτη
νομιμοφροσύνη
την κυριαρχία του και αποδίδοντάς του τις προσήκουσες
τιμές. […] Ο «βασιλεύς», μετά την κατάκτηση, παρέμεινε εκ Θεού δεδομένο
στοιχείο
της φυσικής τάξης των πραγμάτων»
[75].

Δεν ξέρω με
πόση ακόμη καθαρότητα και οξύτητα θα έπρεπε να εκφραστεί για τον Τούρκο
κατακτητή ο Σχολάριος, ώστε να πεισθεί και ο Κιτρομηλίδης πως όταν ο πρώτος
πατριάρχης της σκλαβιάς κάνει λόγο για «ζυγό» και για «άθεους βαρβάρους», αυτό σημαίνει πως τελικά δεν αποδέχτηκε
και με τόση αυθόρμητη νομιμοφροσύνη τον τουρκικό ζυγό και πως δεν δέχονταν
βέβαια τον σουλτάνο και την εξουσία του ως δοσμένη από τον Θεό…

 

Ο Σχολάριος ως Έλληνας και ως
χριστιανός.

Μετά από όλα αυτά είναι εύλογο κάποιος
να αναρωτηθεί λέγοντας: Αν ο Σχολάριος όχι απλώς δήλωνε Έλληνας, αλλά ένοιωθε
τόσο περήφανος γι’ αυτό, τότε πώς εξηγείται η περίφημη δήλωσή του ότι δεν
είναι έλληνας;

 

Ο Σχολάριος ήταν Έλληνας, το ήξερε πως
ήταν Έλληνας και γι’ αυτό το δήλωνε παντού με κάθε ευκαιρία. Όμως, από την άλλη
είχε κληρονομήσει από την βυζαντινή του παράδοση και μια ιδιαίτερα αρνητική
σημασία για την λέξη έλληνας, αυτήν του ειδωλολάτρη. Δηλαδή η λέξη έλλην είχε
την εποχή του Σχολάριου δυο σημασίες εντελώς αντίθετες μεταξύ τους: Μία εθνική
και μία θρησκευτική. Χωρίς λοιπόν να παθαίνει κανέναν διχασμό προσωπικότητας, ο
Σχολάριος χρησιμοποιούσε την λέξη ταυτόχρονα και με τις δύο σημασίες της. Και
αυτό διότι αυτές οι δύο σημασίες δεν μπορούσαν να έχουν ποτέ και πουθενά κανένα
σημείο συνάντησης. Έτσι, όποτε χρησιμοποιούσε την λέξη Έλλην με την εθνική της
σημασία, ήταν γι’ αυτόν η πιο ευλογημένη και πιο αγαπημένη λέξη στον κόσμο.
Όταν όμως την χρησιμοποιούσε με την θρησκευτική της σημασία, τότε του ήταν η
πιο απεχθής και μισητή λέξη.

Γι’ αυτό και όταν λέει ότι δεν είναι
έλληνας, δεν λέει μετά ότι είναι Ρωμαίος, αλλά ότι είναι χριστιανός. Γιατί
εκείνη την στιγμή χρησιμοποιούσε την λέξη αποκλειστικά και μόνον με την
θρησκευτική της σημασία. Ενώ όποτε χρησιμοποιούσε την ίδια αυτή λέξη με την
εθνική της σημασία, τότε δήλωνε Έλληνας με όλη του την καρδιά.

 

Ο Σχολάριος ήξερε πολύ καλά ότι για να
ανήκεις σε ένα έθνος έπρεπε να έχεις τα τρία κύρια χαρακτηριστικά γνωρίσματα
που ορίζουν την σύσταση ενός έθνους, όπως τα είχε προσδιορίσει ο Ηρόδοτος:

Κοινή καταγωγή (όμαιμον),

κοινή γλώσσα (ομόγλωσσον),

κοινή θρησκεία (ομόθρησκον).

 

Και αυτά τα τρία χαρακτηριστικά είχε
φροντίσει να εξασφαλίσει ο πατριάρχης για τον ίδιο και τους συγχρόνους του. Γι’
αυτό τον είδαμε πιο πάνω να λέει «είμαστε Ελλήνων παίδες» και «συγγενείς
Έλληνες». Ακριβώς για να εξασφαλίσει την κοινή καταγωγή, το ίδιο αίμα, με τους
αρχαίους προγόνους και την μεταξύ μας φυλετική ενότητα.

Γι’ αυτό τον είδαμε επίσης να χαρακτηρίζει
τα (αρχαία) ελληνικά ως «ημετέραν φωνήν», ακριβώς για να εξασφαλίσει το
ομόγλωσσον.

Για τον ίδιο λοιπόν λόγο τον βλέπουμε
να δηλώνει θρησκευτικά χριστιανός και όχι έλληνας, για να εξασφαλίσει το
ομόθρησκον, το τρίτο στοιχείο που ορίζει την ομοεθνία.

 

Ο Σχολάριος ήξερε πως οι αρχαίοι
πρόγονοι του ήταν πολυθεϊστές. Όμως ήξερε επίσης πως το ελληνικό
έθνος έκανε κάποτε μια κοσμοϊστορική επιλογή: Εγκατέλειψε την προγονική του
θρησκεία και εγκολπώθηκε την χριστιανική πίστη. Από την στιγμή λοιπόν εκείνη
και μετά, για τον Σχολάριο κανείς Έλληνας, που ήθελε να παραμένει Έλληνας στην
καταγωγή, δεν δικαιούνταν πλέον να είναι έλληνας στην θρησκεία. Ο Σχολάριος
ήξερε πολύ καλά πως οι αρχαίοι Έλληνες δεν ήταν καθόλου ανεξίθρησκοι για τους
ομοεθνείς τους. Άλλωστε, κανείς δεν αγνοεί πως ο Σωκράτης καταδικάστηκε σε
θάνατο με την κατηγορία ότι έφερνε στην πόλη καινούργιους θεούς. Και επειδή ο
Σχολάριος είχε πάρα πολύ ελληνική σκέψη, δεν δέχονταν έστω και ένας Έλληνας να
είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από χριστιανός, όπως ακριβώς ο Σωκράτης δεν
δικαιούνταν να λατρεύει άλλους θεούς εκτός από τους θεούς της πόλης, που ήταν
και οι θεοί του έθνους.

Με αυτόν τον τρόπο ο Σχολάριος ήταν
βέβαιος πως εξασφάλιζε και την τρίτη προϋπόθεση, δηλαδή το «ομόθρησκον», που
χρειάζονταν οπωσδήποτε για να διαφυλαχτεί η εθνική καθαρότητα στο πιο σπουδαίο
έθνος του κόσμου.

Και ο λόγος για τον οποίον ήθελε να
περισώσει την εθνική καθαρότητα των Ελλήνων, μέσα από την κοινή καταγωγή, την
κοινή γλώσσα και την κοινή θρησκεία, ήταν η μεγάλη χριστιανική του πίστη. Γιατί
είχε καταλάβει πως το καλλίτερο μέσο για να διατηρηθεί η χριστιανική πίστη μέσα
στην βάρβαρη σκλαβιά ήταν να διασωθεί ο οικουμενικός χαρακτήρας του ελληνισμού.

 

Η διάσωση του ελληνισμού και της
ελληνικής εθνικής συνείδησης των ραγιάδων αποτέλεσε την κύρια πολιτική
«πλατφόρμα» του Σχολάριου ως πατριάρχη, πολιτική που ακολούθησαν με συνέπεια
και όλοι οι διάδοχοί του στον οικουμενικό θρόνο, αλλά και όλοι γενικά οι ηγέτες
της ελληνορθόδοξης εκκλησίας κατά την τουρκοκρατία.


[1]. Κ. Παλούκης, «Ο Ξεσηκωμός του ’21 και η Γέννηση
του Ελληνικού Κράτους», εφ.
ΠΡΙΝ, 24-3-2007.

[2]. I. Koubourlis, La
Formation de L’Histoire Nationale Grecque. L’Apport de Spyridon Zambélios
(1815-1881)
, Collection Histoire des Idées 5, Athènes 2005,
σ. 54. Π. Γουναρίδης, Γένος Ρωμαίων:
Βυζαντινές και Νεοελληνικές Ερμηνείες
, Αθήνα 1996, σ. 9.

[3]. Ε. Ζαμπέτα, Σχολείο και
Θρησκεία
, [Αθήνα;] 2003, σ. 99.

[4]. Π.Μ. Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Αθήνα 19992
[μετάφραση από το αγγλικό: 1978], σ. 25.

[5]. Π. Πιζάνιας, Συνέντευξη στο infoΠαιδεία 11, 2008, σ. 4.

[6]. Π. Πιζάνιας, «Από Ραγιάς Έλληνας
Πολίτης, Διαφωτισμός και Επανάσταση 1750-1832», στον συλλ. τόμο Π. Πιζάνιας
(επιμ.), Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, Ένα Ευρωπαϊκό Γεγονός.
Ασπρόπυργος 2009, σσ. 13-14.

[7]. Θ. Βερέμης, «Η Εθνική μας Ταυτότητα», ΕΦ.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31-3-00.

[8]. D. Livanios, «The Quest for Hellenism: Religion,
Nationalism and Collective Identities in Greece (1453-1913)», The Historical Review / La Revue Historique
3, 2003,
σ. 68.

 

[9]. Χ.Γ. Πατρινέλης, Πρώιμη
Νεοελληνική Ιστοριογραφία (1453-1821). Περιλήψεις Μαθημάτων του καθηγητή Χ.Γ.
Πατρινέλη
, ΑΠΘ Υπηρεσία Δημοσιευμάτων, Θεσσαλονίκη 1990, σ. 45.

[10]. Γ. Κουμπουρλής, «Η Ιδέα της
Ιστορικής Συνέχειας του Ελληνικού Έθνους στους Εκπροσώπους του Ελληνικού
Διαφωτισμού: Η Διαμάχη για το Όνομα του Έθνους και οι Απόψεις για τους Αρχαίους
Μακεδόνες και τους Βυζαντινούς», Δοκιμές 13-14, 2005, σ. 141.

[11]. Χ.Γ. Πατρινέλης, όπ. παρ.

[12]. Π. Πιζάνιας, «Πώς διαμορφώθηκε η εθνική συνείδηση», εφ. Το
ΒΗΜΑ, 25-3-2000.

[13]. Γ. Κουμπουρλής, «Η Ιδέα της
Ιστορικής Συνέχειας του Ελληνικού Έθνους στους Εκπροσώπους του Ελληνικού
Διαφωτισμού: Η Διαμάχη για το Όνομα του Έθνους και οι Απόψεις για τους Αρχαίους
Μακεδόνες και τους Βυζαντινούς», Δοκιμές 13-14, 2005, σ. 141. Α.
Πολίτης, «Ένας Ελάσσων Λόγιος», εφ. Η ΑΥΓΗ 25-3-2004.

[14]. Α. Λιάκος, «Είχε
η Εκκλησία Εθνική Συνείδηση;», εφ. Το ΒΗΜΑ 25-3-2007.

[15]. Α. Πολίτης, «Ένας Ελάσσων
Λόγιος», εφ. Η ΑΥΓΗ 25-3-2004.

[16]. Π. Πιζάνιας,
όπ. παρ.

[17]. Ν. Σιγάλας, «Ιστοριογραφία
και Ιστορία της Γραφής: Ένα Προοίμιο στην Ιστορία του Σχηματισμού της Έννοιας
Ελληνισμός και στην Παραγωγή της Νεοελληνικής Εθνικής Ιστοριογραφίας», στον
τόμο Π.Μ. Κιτρομηλίδης, Τ.Ε. Σκλαβενίτης (επιμ.), Δ΄ Διεθνές Συνέδριο
Ιστορίας, Ιστοριογραφία της Νεότερης και Σύγχρονης Ελλάδας 1833-2002, Πρακτικά
,
τ. 1, Αθήνα 2004, σ. 112.

[18]. Ν. Σιγάλας, όπ. παρ., σ.
114.

[19]. Θ. Βερέμης, «Η Εθνική μας Ταυτότητα», εφ.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31-3-00.

[20]. Α. Ηρακλείδης, Άσπονδοι Γείτονες. Ελλάδα – Τουρκία: Η
Διένεξη του Αιγαίου
, Αθήνα 2008, σσ. 45-46. Είναι χαρακτηριστικό πως ο
J. Koder συνδέει την αναβίωση του
ονόματος Έλληνες από την νεωτερικότητα κατευθείαν με την πασίγνωστη δήλωση του
Πλήθωνα Έλληνες εσμέν το γένος: «
Griechische Identitäten im Mittelalter Aspekte einer Entwicklung», στον τόμο Α. Αβραμέα (κ. άλ. εκδ.), Βυζάντιο Κράτος
και Κοινωνία, Μνήμη Νίκου Οικονομίδη
, Αθήνα 2003, σσ. 315-316.

[21]. Ι.Θ.Κακριδή, Οι Αρχαίοι
Έλληνες στη Νεοελληνική Λαϊκή Παράδοση
, Αθήνα 1978, σ. 13.

[22]. Α. Βακαλόπουλος, Ιστορία
του Νέου Ελληνισμού
, τ. Α΄, Θεσσαλονίκη 19742, σ. 86.

[23]. π. Γ.Δ. Μεταλληνός, Στα
Μονοπάτια της Ρωμηοσύνης
, Αθήνα 2008, σ. 63.

[24]. π. Γ.Δ.
Μεταλληνός, Ελληνισμός και Ορθοδοξία, Αθήνα 2000, σσ. 68-69· 70.

[25]. π. Γ.Δ.
Μεταλληνός, Ελληνισμός και Ορθοδοξία, σσ. 76-77.

[26]. Α.
Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Α΄, Θεσσαλονίκη 19742,
σσ. 305-306.

[27]. Α.
Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Β΄, Θεσσαλονίκη 19762,
σ. 183.

[28]. L. Petit, X.A.
Sideridès, M. Jugie,
Γενναδίου του Σχολαρίου Άπαντα τα Ευρισκόμενα, Oeuvres Complètes de Gennadε Scholarios (στο εξής Σχολαρίου Άπαντα), τ. 3. Paris 1930, σ. 151.

[29]. Ο C. Livanos, αγνοώντας όλες τις αναφορές όπου ο
Σχολάριος χαρακτηρίζει ως Έλληνες και τον εαυτό του αλλά και όλους τους
συγχρόνους του, αποφαίνεται πως ο Σχολάριος δεν ονομάζει τον λαό του Έλληνες,
αλλά λείψανον των Ελλήνων, στηριζόμενος σε ένα μόνον σχετικό απόσπασμα:
C. Livanos, Greek Tradition and Influence in the Work of George(!) Scholarios, Piscataway
2006, σ. 91.

[30]. Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 4,
Paris 1935, σ. 453.

[31]. Ἐπιτάφιος τῷ
ἀδελφῷ τοῦ βασιλέως κῦρ Θεοδώρῳ δεσπότῃ
, 8, Σχολαρίου Άπαντα, τ. 1, Paris 1928.

[32]. Διάλογος «Νεόφρων η Αερομυθία». Τα πρόσωπα· Νεόφρων και
Παλαίτιμος. Νεόφρων εστίν ο πατριάρχης κυρ Γρηγόριος, Παλαίτιμος δε ο ποιητής του διαλόγου
, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 3,
Paris 1930, σ. 13.
Το έργο έχει σωθεί σε αυτόγραφο κώδικα.

[33]. Α.
Βακαλόπουλος, Ιστορία του Νέου Ελληνισμού, τ. Β΄, Θεσσαλονίκη 19762,
σσ. 183-184.

[34]. Κ. Παλούκης, «Ο Ξεσηκωμός του ’21 και η Γέννηση
του Ελληνικού Κράτους», εφ. ΠΡΙΝ, 24-3-2007.

[35]. Π. Πιζάνιας, «Από Ραγιάς Έλληνας
Πολίτης, Διαφωτισμός και Επανάσταση 1750-1832», στον συλλ. τόμο Π. Πιζάνιας
(επιμ.), Η Ελληνική Επανάσταση του 1821, Ένα Ευρωπαϊκό Γεγονός.
Ασπρόπυργος
2009, σ. 14.

[36]. I. Koubourlis, La
Formation de L’Histoire Nationale Grecque. L’Apport de Spyridon Zambélios
(1815-1881)
, Collection Histoire des Idées 5, Athènes 2005,
σ. 54.

[37]. Ε. Ζαμπέτα, Σχολείο και
Θρησκεία
, [Αθήνα;] 2003, σ. 99.

[38]. Α. Λιάκος, «Είχε
η Εκκλησία Εθνική Συνείδηση;», εφ. Το ΒΗΜΑ 25-3-2007
· Χ.Γ. Πατρινέλης, Πρώιμη Νεοελληνική Ιστοριογραφία
(1453-1821). Περιλήψεις Μαθημάτων του καθηγητή Χ.Γ. Πατρινέλη
, ΑΠΘ Υπηρεσία
Δημοσιευμάτων, Θεσσαλονίκη 1990, σ. 45.

[39]. Γ. Κουμπουρλής, «Η Ιδέα της
Ιστορικής Συνέχειας του Ελληνικού Έθνους στους Εκπροσώπους του Ελληνικού
Διαφωτισμού: Η Διαμάχη για το Όνομα του Έθνους και οι Απόψεις για τους Αρχαίους
Μακεδόνες και τους Βυζαντινούς», Δοκιμές 13-14, 2005, σ. 141, όπου
σχετική βιβλιογραφία
· Α. Πολίτης, «Ένας Ελάσσων
Λόγιος», εφ. Η ΑΥΓΗ 25-3-2004.

[40]. Θ. Βερέμης, «Η Εθνική μας Ταυτότητα», εφ.
ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 31-3-00.

[41]. π. Γ.Δ.
Μεταλληνός, Ελληνισμός και Ορθοδοξία, Αθήνα 2000, σσ. 76-77.

[42]. Ι.Θ.Κακριδή, Οι Αρχαίοι
Έλληνες στη Νεοελληνική Λαϊκή Παράδοση
, Αθήνα 1978, σ. 13.

[43]. Εδώ αξίζει τον κόπο να
αναφερθούμε πιο ειδικά την περίπτωση του καθηγητή Κιτρομηλίδη. Όταν ο σεβαστός
καθηγητής έγραφε την διατριβή του στο Χάρβαρντ, τον Νεοελληνικό Διαφωτισμό,
προφανώς αγνοούσε τελείως όλες αυτές τις αναφορές του Σχολάριου στο «γένος των
Ελλήνων». Διότι τότε μας διαβεβαίωνε πως αμέσως μετά την τουρκική κατάκτηση και
την ανάρρηση του Γενναδίου στον πατριαρχικό θρόνο επιβλήθηκε η «παραδοσιακή,
αυστηρά ορθόδοξη κοσμοθεωρία», με αποτέλεσμα «η πρώτη υποδήλωση μιας νέας
ελληνικής ταυτότητας, προσδιορισμένης σε σχέση με τον αρχαίο ελληνισμό» να
«εξοβελισθεί»: Π.Μ. Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός
Διαφωτισμός
, Αθήνα 19992 [μετάφραση από το αγγλικό: 1978], σ.
25.

Όμως όταν κάποια στιγμή,
προφανώς μέσα από τον Βακαλόπουλο, έμαθε τελικά κάποιες από αυτές τις αναφορές
του Σχολάριου στους «Έλληνες», διατύπωσε τότε ο Κιτρομηλίδης την εξής
εκπληκτική θεωρία: Κάθε φορά που ο Σχολάριος αναφέρεται σε Έλληνες, εννοεί
πάντοτε τους ορθόδοξους χριστιανούς! Και αυτό, μας λέει ο σοφός καθηγητής, δεν
ισχύει μόνον για τον Σχολάριο, αλλά και για όλη την λόγια παράδοση της
ελληνικής Ανατολής, όπου επίσης κάθε αναφορά σε γένος των Ελλήνων δηλώνει τους
ορθόδοξους χριστιανούς και μόνον:
P. M. Kitromilides, «Orthodox Identities in a World of Ottoman Power» [1998], σ. 8-9, υποσ. 23, στον συγκεντρωτικό τόμο του ιδίου, P. M. Kitromilides, An Orthodox Commonwealth, 2007, part Ι, ΙΙΙ.

Αλλά, όμως, αν υπάρχει ένας και μόνον
άνθρωπος πάνω στην γη που δεν είναι με τίποτε δυνατόν να χρησιμοποιεί την λέξη
Έλληνας για να δηλώσει τους ορθόδοξους χριστιανούς, αυτός είναι ο Γεννάδιος!
Γιατί αν κάτι δήλωσε τόσο ξεκάθαρα και κατηγορηματικά ήταν ακριβώς αυτό, ότι δηλαδή δεν είναι έλληνας αλλά
χριστιανός! Και όπως είναι
σε
όλους γνωστό
, γι’ αυτήν ακριβώς
την δήλωσή του δέχτηκε όλες τις βρισιές και τ’ αναθέματα του κόσμου! Και
ερχόμαστε τώρα να πούμε στα σοβαρά πως όταν ο Γεννάδιος αναφέρεται σε γένος των
Ελλήνων, εννοεί τους ορθόδοξους χριστιανούς;!;! Απίστευτα πράγματα…

Ο
καθηγητής Κιτρομηλίδης για να στηρίξει αυτό το απίθανο «συμπέρασμά» του
επικεντρώνεται στο ότι ο Γεννάδιος αναφέρεται σε «γένος» και όχι σε «έθνος».
Αυτό το γένος στην συνέχεια το μεταφράζει ως community, για να μπορέσει αμέσως
μετά να το ταυτίσει με το «σύστημα των ορθοδόξων», μια γνωστή από τα κείμενα
της τουρκοκρατίας φράση. Όμως και αυτή η συλλογιστική του καταρρίπτεται αμέσως,
αν λάβει κανείς υπόψιν του πως την φράση, «γένος των Ελλήνων», χρησιμοποιεί και
ο Πλήθωνας. Και είναι ο ίδιος ο Κιτρομηλίδης ο οποίος στην περίπτωση του
Πλήθωνα αποδέχεται αμέσως πως η φράση «γένος των Ελλήνων» έχει καθαρά εθνική
σημασία, χωρίς βέβαια να τον προβληματίζει το γεγονός ότι ο Πλήθωνας
χρησιμοποιεί και αυτός την λέξη «γένος» και όχι «έθνος»:
Π.Μ. Κιτρομηλίδης, όπ. παρ. Δηλαδή ενώ
στην περίπτωση του Πλήθωνα η λέξη γένος έχει εθνική σημασία στην
περίπτωση του Σχολάριου η ίδια λέξη ξαφνικά δεν μπορεί να έχει εθνικό
περιεχόμενο! Αυτής της επιστημονικής αξίας και σοβαρότητας είναι, δυστυχώς, τα
«επιχειρήματα» των εθνοαποδομητών ιστορικών.

Όπως αναφέραμε αναλυτικά πιο πάνω, για όλους τους
«επαγγελματίες» ιστορικούς είναι κάτι παραπάνω από αυτονόητο πως η λέξη
«Έλληνας» είχε για την εκκλησία πάντοτε μιαν απολύτως αρνητική σημασία. Και
όμως: Μόλις ο καθηγητής Κιτρομηλίδης ανακάλυψε ξαφνικά και απροειδοποίητα την
λέξη Έλληνας στον λόγο και την σκέψη του Σχολάριου, τρομοκρατημένος σπεύδει να
αποφανθεί πως εδώ η φράση «γένος των Ελλήνων» σημαίνει οπωσδήποτε τους… ορθόδοξους
χριστιανούς! Έτσι απλά, χωρίς τον ελάχιστο δισταγμό και χωρίς την παραμικρή
εξήγηση. Κι όλ’ αυτά σε μια υποσημείωση!

Την άποψη του Κιτρομηλίδη επαναλαμβάνου
μηχανικά, και εξίσου ατεκμηρίωτα, χωρίς να αντιλαμβάνονται καν την αντίφαση του
πράγματος, οι
A.D. Angelou, «Who am I?» ScholariosAnswers and the Hellenic Identity», στον τόμο C.N. Constantinides (εκδ.), Philhellene: Studies in Honour of Robert Browning, Venice 1996, σ. 19· Ε.Α. Ζαχαριάδου,
Δέκα Τουρκικά Έγγραφα για την Μεγάλη Εκκλησία (1483-1567), Αθήνα 1996,
σ. 73·
Τ. Κιουσοπούλου, Βασιλεύς
ή Οικονόμος, Πολιτική Εξουσία και Ιδεολογία πριν την Άλωση
, Αθήνα 2007, σ.
221. Είναι πραγματικά εκπληκτικό πως η καθηγήτρια Κιουσοπούλου είτε αγνοεί,
είτε δεν μπορεί να κατανοήσει καθόλου τις πηγές τις οποίες υποτίθεται πως
αναλύει επιστημονικά. Συγκεκριμένα, μας διαβεβαιώνει πως ο Σχολάριος
χαρακτηρίζει ως
«δυστυχές» και «δύστηνον» το γένος των ορθοδόξων. Όμως, αν ανατρέξει κανείς
στα κείμενα του ίδιου του Σχολάριου, βλέπει ότι αυτούς τους χαρακτηρισμούς ο Σχολάριος
τους αποδίδει στους Έλληνες!
: Σχολαρίου Άπαντα, τ. 3, Paris 1930, σ. 151, τ. 4,
Paris 1935, σσ. 453· 460.

Ο D.
Livanios, νομίζοντας ότι
πρόκειται για θέση αποκλειστικά και μόνον του A.D. Angelou, παρατηρεί πως αυτή
εξίσωση και ταύτιση των ονομάτων «Έλληνας» και «χριστιανός» δεν εκφράζει το
consensus των ειδικών: D. Livanios, «The Quest for Hellenism: Religion, Nationalism and Collective Identities in Grecce (1453-1913)», The Historical Review / La Revue Historique, 3, 2003, σ. 39, σημ. 17.

[44]. Βλ. σχ. Α. Λιάκος, «Είχε η Εκκλησία Εθνική Συνείδηση;», εφ. Το ΒΗΜΑ 25-3-2007.

[45]. Α. Λιάκος, όπ. παρ.

[46]. A.D. Angelou, «Who
am I?» Scholarios’ Answers and the Hellenic Identity»,
στον τόμο C.N. Constantinides (εκδ.), Philhellene: Studies in Honour of
Robert Browning
, Venice 1996,
σ. 17.

[47]. Παραμυθητικός τω βασιλεί
Κωνσταντίνω επί τη μεταστάσει της δεσποίνης της μητρός αυτού
, Σχολαρίου Άπαντα,
τ. 1,
Paris 1928, 4.

[48]. Γεωργίου του Σχολαρίου εκ
προτροπής της ιεράς συνάξεως (των του πατρίου και αληθούς δόγματος αντιποιουμένων
[προς Δημήτριον τον Παλαιολόγον]
, Σχολαρίου Άπαντα, τ. 3, Paris 1930, σ. 125.

[49]. Επιστολή στον μέγα
δούκα, Σχολαρίου Άπαντα, τ. 3,
Paris 1930, σ. 138.

[50]. Γενναδίου του πατριάρχου, Επί τη αλώσει της πόλεως
και τη παραιτήσει της αρχιερωσύνης. Εγράφη εν τη μονή της Παμμακαρίστου εν
Κωνσταντινουπόλει,
Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 4, Paris 1935, σ. 211.

[51]. Γενναδίου Θρήνος
Ιουνίου 28, εν τω όρει του Μενοικέως εν τη μονή του τιμίου Προδρόμου,
Σχολαρίου Άπαντα
, τ. 1,
Paris 1928, ενότητα 2.

[52]. Τη πρώτη των νηστειών· Περί νηστείας, 4, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 1,
Paris
1928.

[53]. Σχολαρίου Άπαντα,
τ. 4,
Paris 1935, σσ. 460-461.

[54]. Σ.Π. Λάμπρου, Παλαιολόγεια και
Πελοποννησιακά
, τ. 2, εν Αθήναις 19121924, σ. 196.

[55]. Γενναδίου του πατριάρχου επί τη
αλώσει της πόλεως και τη παραιτήσει της αρχιερωσύνης. Εγράφη εν τη μονή της
Παμμακαρίστου εν Κωνσταντινουπόλει
, Σχολαρίου Άπαντα, τ. 4, Paris 1935, σ. 220.

[56]. Η παρά των
ημετέρων σταλείσα έκθεσις προς Λατίνους,
Σχολαρίου Άπαντα, τ. 1,
Paris 1928, σ. 386.

[57]. Τοις ομιληταίς, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 4,
Paris
1935, σ. 406.

[58]. Τοις ομιληταίς, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 4,
Paris
1935, σ. 406.

[59]. Σχολαρίου Άπαντα, τ. 4, Paris 1935, σ. ΧΧΙΧ.

[60]. Γενναδίου Θρήνος
Ιουνίου 28, εν τω όρει του Μενοικέως εν τη μονή του τιμίου Προδρόμου, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 1,
Paris
1928, 5.

[61]. Π.Μ.
Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός,
Αθήνα 19992 [μετάφραση από το αγγλικό: 1978], σσ. 130· 126-127· 129.

[62]. Εξήγησις εις το του διδασκάλου Θωμα απο του Ακινου βιβλίον το Περί του είναι και της ουσίας, Άπαντα, τ. 6, Paris 1933, σ. 180. Και
ενώ αυτά δηλώνει ο Σχολάριος για την «δικιά μας» ελληνική γλώσσα, ο
A.D. Angelou υποστηρίζει πως ο Σχολάριος βάζει τα ελληνικά στην ίδια
θέση με τα… λατινικά: «
Who am IScholarios’ Answers
and the Hellenic Identity»,
στον τόμο C.N. Constantinides (εκδ.), Philhellene: Studies in Honour of Robert Browning, Venice
1996,
σ. 1.

[63]. Τω Εφέσου, Σχολαρίου Άπαντα, τ.
4,
Paris 1935, σ. 117.

[64]. Γενναδίου Θρήνος
Ιουνίου 28, εν τω όρει του Μενοικέως εν τη μονή του τιμίου Προδρόμου, Σχολαρίου
Άπαντα
, τ. 1,
Paris
1928, ενότητα 5.

[65]. Πανηγυρικός εις τους
αγίους αποστόλους, Σχολαρίου Άπαντα, τ. 1,
Paris 1928, ενότητα 7.

[66]. Χ. Γ. Πατρινέλης, «Η Εκκλησία
και ο Νέος Ελληνισμός», στον τόμο Ελλάς, Η Ιστορία και ο Πολιτισμός του
Ελληνικού Έθνους από τις Απαρχές μέχρι Σήμερα
, τ. Β΄, Οι Μετά την Άλωση
Χρόνοι και το Σύγχρονο Ελληνικό Κράτος
, Αμαρούσιον Αττικής 1998, σ. 35. Και
στην νεότερη επανέκδοση του έργου, Ελλάδα, το Παρελθόν και το Παρόν του
Ελληνισμού
, τ. Β΄, Αρχαιότητα–Βυζάντιο–Νεότεροι Χρόνοι–Σύγχρονη Ιστορία,
Αθήνα 2007, σ. 374.

[67]. Θ. Λίποβατς, «Η Διχασμένη
Ελληνική Ταυτότητα και το Πρόβλημα του Εθνικισμού», στον τόμο Ν. Δεμερτζής
(επιμ.), Η Ελληνική Πολιτική Κουλτούρα Σήμερα, Αθήνα 20003
[1994], σ. 128.

[68]. Π.Μ. Κιτρομηλίδης, «Νοερές
Κοινότητες» και οι Απαρχές του Εθνικισμού Ζητήματος στα Βαλκάνια», στον τόμο Θ.
Βερέμης (επιμ.), Εθνική Ταυτότητα και Εθνικισμός στη Νεότερη Ελλάδα,
Αθήνα 1997, σσ. 105-106.

[69]. Α. Λιάκος, «Είχε
η Εκκλησία Εθνική Συνείδηση;», εφ. Το ΒΗΜΑ 25-3-2007.

[70]. Ν.
Ροτζώκος, Εθναφύπνιση και Εθνογένεση.
Ορλωφικά και Ελληνική Ιστοριογραφία
, Αθήνα 2007, σσ.19-20.

[71]. Ν. Δεμερτζής, Ο
Λόγος του Εθνικισμού
, Αθήνα 1996, σ. 138 κ. εξ.

[72]. Ν. Δεμερτζής,
όπ. παρ., σ. 142, σημ. 44.

[73]. Ν. Δεμερτζής, όπ. παρ., σ.
130.

[74]. Α. Λιάκος,
«Καιρός να φτιάξουμε τους Έλληνες;», εφ. Το ΒΗΜΑ. 3-4-2005.

[75]. Π.Μ.
Κιτρομηλίδης, Νεοελληνικός Διαφωτισμός,
Αθήνα 19992 [μετάφραση από το αγγλικό: 1978], σσ. 26-27.

.

(3465) αναγνώσεις

58 comments

  1. Συγγνώμη,αλλά θα διαφωνήσω με την φιλοσοφία του άρθρου που εξυμνεί τον Γεννάδιο Σχολάριο.
    Μου αδύνατω να μπορέσω να δεχθώ στο πάνθεον του Ελληνισμού κάποιον που την εποχή της
    πολιορκίας της Κωνσταντινούπολης καλούσε τον λαό να μην πολεμήσει τον άπιστο κατακτητή,τη
    στιγμή που ο ίδιος ήξερε ότι η επικράτηση των Οθωμανών θα σήμαινε την πνευματική και υλική
    στέρηση του Γένους.
    Νεκτάριος Κατσιλιώτης
    Ιστορικός-Εκδότης

  2. Στην Ελλάδα λοιπόν για όλα τα θέματα υπάρχουνε μονίμως περισσότερες απόψεις από ό,τι επιχειρήματα και θα δείς ακόμη και τους πιο απεχθείς ανθρώπους να έχουνε οπαδούς και υποστηρικτές. Αυτό συμβαίνει και με τις δύο κηλίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας, οι οποίες φέρουνε τα ονόματα Γεννάδιος και Νοταράς. Αυτά τα δύο σύμβολα της προσκυνημένης και λερωμένης Ρωμιοσύνης, οφείλουνε είτε να διαγραφούνε οριστικά από την ελληνική ιστορία, είτε να χρησιμοποιούνται ως μή αμφισβητήσιμα αποδεικτικά στοιχεία του μοιραίου της εθνικής μας κατάληξης κάτω από την “πεφωτησμένη” ηγεσία του κληρικοαριστοκρατικού συνασπισμού και της ανατολίτικης πνευματικής πανούκλας!
    Οφείλω δε να διορθώσω τον συγγραφέα στην εκτίμησή του:

    “Η σύγκρουση ανάμεσα στον Πλήθωνα και τον Σχολάριο τελικά ήταν μια σύγκρουση ανάμεσα στον Ελληνισμό και τον Χριστιανισμό[…]”

    Δεν ήτανε σύγκρουση ανάμεσα στον Ελληνισμό και στον Χριστιανισμό, αλλά ανάμεσα στην βούληση για πολιτική ελευθερία από την μία και στην επιμονή σε ένα συγκεντρωτικό κράτος, με τάσεις μονοπώλησης οποιασδήποτε πτυχής της πνευματικής δραστηριότητας, δομημένο στην σατραπική λογική.

    Η σύγκρουση αυτή θα επαναληφθεί την εποχή της Εθνεγερσίας, με τις ακαθρασίες οι οποίες έφθασαν από την Πόλη και τις σουλτανοπασάδηκες αυλές με μοναδικό στόχο να διαφεντεύσουνε έναν αγώνα στον οποίον οι ίδιοι των δεν είχανε να προσφέρουνε τίποτε περισσότερο από τις ανατολίτικες μηχανοραφίες των.

  3. κ. Κατσιλιώτη, ακόμη και αυτό που λέτε, ότι ο Σχολάριος προέτρεπε τον λαό να μην αντισταθεί, είναι μια ακόμη από τις πολλές και χυδαίες συκοφαντίες που χαλκεύτηκαν για να σπιλώσουν την μνήμη του. Αλλά για σας το αποδείξω αυτό, θα έπρεπε να γράψω ένα ακόμη ξεχωριστό άρθρο.

    Όσο για σας, imago, σας επιστρέφω τις ύβρεις και τις χυδαιότητές σας κατά πρόσωπο. Είναι προφανές ότι είστε από εκείνα τα άτομα που απεχθάνονται τα επιχειρήματα, διότι δεν θέλουν ούτε να μαθευτεί ούτε να διαδοθεί η αλήθεια, γιατί κάνει χαλάστρα στα ψέμματα και τις αθλιότητές τους.
    Όσο για το πόσο είστε σε θέση να αντιλαμβάνεστε τι διαβάζετε, φαίνεται περίτρανα από το ότι εκλάβατε την εκτίμηση περί Σχολαρίου και Πλήθωνος που παραθέσατε, ως δική μου…

    Πάντως, κρυφή μου ελπίδα και πόθος είναι, όσοι θέλουν να ξεγράψουν την μνήμη του Σχολάριου από τις δέλτους του έθνους, να έχουν την δική σας νοητική και αντιληπτική ικανότητα…

  4. “Πάντως, κρυφή μου ελπίδα και πόθος είναι, όσοι θέλουν να ξεγράψουν την μνήμη του Σχολάριου από τις δέλτους του έθνους, να έχουν την δική σας νοητική και αντιληπτική ικανότητα…”

    Για να μπορέσετε προφανώς να τους κατηγορήσετε και εκείνους με τα ίδια…επιχειρήματα…

  5. Είναι απόλυτα δημοκρατικό ο καθένας να έχει το imago του για την ιστορία ,χωρίς όμως να πιστεύει ακράδαντα ότι αυτό το imago δεν είναι στρεβλό πριν δεί όλη την βιβλιογραφία και όχι μόνο τις κυκλικές υβριστικές αναφορές που σχημάτισαν την άποψή του.

  6. “Τους ασεβείς και καταραμένους αυτούς Ελληνιστές, και με φωτιά και με ξίφος και με πνιγμό και με κάθε τρόπο θανατώστε τους.
    Μαστιγώστε , φυλακίστε, κόψτε τους τη γλώσσα, ύστερα το χέρι και αν επιμένουν, τότε στείλτε τους στο βυθό της θάλασσας.”

    Γεννάδιος Σχολάριος (ο γνωστός…)

    Τί σατανικά κίνητρα μπορεί να έχει κάποιος όταν υπερασπίζετε αυτόν τον άνθρωπο;

  7. Τα ίδια σατανικά κίνητρα που είχαν και οι αρχαίοι Αθηναίοι όταν καταδίκαζαν τον Σωκράτη σε θάνατο διότι εισήγαγε στην πόλη καινούργιους θεούς (καινά δαιμόνια)…

    Υ.Γ.
    Εσύ, όμως, μην ξανακάνεις το λάθος να υπερασπιστείς τους Έλληνες πριν μάθεις στοιχειωδώς ελληνικά, γιατί είσαι σκέτη δυσφήμιση. Και αυτό είναι κάτι που το ελληνικό έθνος δεν το αξίζει. Να έχει τέτοιους υπερασπιστές…

  8. “Και αυτό είναι κάτι που το ελληνικό έθνος δεν το αξίζει. Να έχει τέτοιους υπερασπιστές…”

    Έχεις δίκαιο, αξίζει ανθρώπους σαν τον Γεννάδιο και εσένα, που ξέρουν να γράφουν Ελληνικά και να σκέπτονται εβραϊκά!

  9. “Τους ασεβείς και καταραμένους αυτούς Ελληνιστές..” κατ αρχάς προσωπικά δεν δέχομαι συμψηφισμούς βίας , αλλά επίσης Imago θα ήθελα την παραπομπή του κειμένου και όχι κυκλική αναπαραγωγή από ιστούς .Τώρα το όσοι πιστεύουν στο Χριστό σκέπτονται εβραϊκά ,να σημειώσω ότι ένας άνθρωπος που βλέπει μόνο δύο διαστάσεις πως να κατανοήσει μια τρίτη ή έστω τέταρτη.

  10. Δεν είπα ότι όποιος πιστεύει στον Χριστό σκέφτετε εβραϊκά.
    Ελπίζω πραγματικά να υπάρξει διάθεση για σοβαρή συζήτηση και όχι άλλες σκόπιμες παρερμηνείες και ψευτοδιανοουμενίστικες κουτοπονηριές.
    Όσες παραπομπές και αν σας δώσω, αμφιβάλλω εάν θα σας είναι σε τίποτε χρήσιμες!

  11. Καλύτερα αγράμματος παρά αμόρφωτος σαν και εσένα!

  12. “Τους γουν δυσεβείς και αλάστορας Ελληνιστάς και πυρί και σιδήρω και ύδατι και πάσι τρόποις
    εξαγάγετε της παρούσης ζωής!
    Ράβδιζε, είργε (φυλάκιζε), είτα γλώσσαν αφαίρει,
    είτα χείραν απέτεμνε,
    και -αν και ούτω μένη κακός-,
    θαλάττης πέμπε βυθώ”

  13. Δηλαδή στην ομιλία του Βαρθολομαίου στη Σουμελά ακούσατε πολλές φορές τη λέξη Έλληνες; Εγώ δε τον άκουσα παρά να λέει για Ρωμιούς!

    Εγώ όμως είμαι Έλληνας και εκείνος είναι Ρωμιός. Απλά μιλούμε την ίδια γλώσσα. Εγώ τιμώ τους προγόνους μου και εκείνος τους Εβραίους.

    Περαστικά μας.

  14. Τους προγόνους σας που ήταν χριστιανοί, δηλαδή κάποιες γενεές γενεών, δεν τους τιμάτε;
    Η αντιχριστιανική ρητορεία που εκφράζεται από νεοδωδεκαθεϊστές, αθέους κλπ. σκοντάφτει στην κρίσιμη λεπτομέρεια της μεσολάβησης περίπου 15 αιώνων χριστιανικής πορείας των μεταγενέστερων προγόνων μας.
    Και η συζήτηση περί “Ρωμηού” ή “Έλληνος” ή “Γραικού” είναι συνήθως εκ του πονηρού, όταν είναι παγκοίνως γνωστό ότι τουλάχιστον τους τελευταίους 6 αιώνες οι όροι είναι συνώνυμοι και αλληλοανταλλάξιμοι, ως δηλωτικοί του συγκεκριμένου έθνους της νότιας βαλκανικής. Ο κ.Κεκαυμένος έχει κάνει εδώ εξαιρετική δουλειά για να το τεκμηριώσει αυτό μέσα και από το παράδειγμα του Γενναδίου.

  15. “Τους προγόνους σας που ήταν χριστιανοί, δηλαδή κάποιες γενεές γενεών, δεν τους τιμάτε;”

    Δεν τιμάς απαραίτητα κάποιον όταν επαναλαμβάνεις τα λάθη του!
    Και θα διαφωνήσω στο σημείο ότι οι όροι Ρωμιός και Έλληνας είναι συνώνυμοι.

  16. Δηλαδή ποια λάθη; Είναι έτσι απλά “λάθος” μια πορεία τόσων αιώνων; Είναι λάθη οι εκκλησίες και τα ξωκλήσια μας;

  17. Αξιότιμε κε. Οδυσσέα,

    εδώ μιλάμε για πολιτική, όχι για ξωκλήσια!

  18. Νομίζω δεν συνεννοούμαστε. Εδώ το θέμα αφορά τη συζήτηση γύρω από τη διαμόρφωση της νεοελληνικής συνείδησης και ταυτότητας και το ρόλο της Εκκλησίας. Επ’αυτών παρατίθενται στο κείμενο συγκεκριμένα στοιχεία, ας επικεντρωθούμε σε αυτά. Ειδικότερες ενστάσεις επί της πολιτικής των προσώπων θα πρέπει να γίνουν αντικείμενο άλλης (μεγάλης) συζήτησης.

  19. πολυ καλό άρθρο και συγχαρητήρια. κανείς σχολιαστής δεν αμφισβήτησε κάποιο από τα λεγόμενα του σχολάριου τα οποία παρατίθενται στο άρθρο. όταν δεν μπορούν να αμφισβητήσουν ό,τι γράφεται στο άρθρο, το προσπερνάνε για να μειώσουν την αλήθεια του. δεν κάνουν τίποτα.

  20. Το πρόβλημα φίλτατε δεν βρίσκεται σε αυτά τα οποία παρατέθηκαν στο άρθρο, αλλά σε αυτά τα οποία αποσιωπήθηκαν (γιατί και αυτά δεν αμφισβητήθηκαν από κανέναν αλλά, όπως λέτε και εσείς, “προσπεράστηκαν”).

  21. Δεν σας απάντησα ακόμη ,γιατί ψάχνω στα κείμενα του Γ.Σχολάριου να βρώ που περιέχεται η γνωστή φράση που ανακυκλώνεται σε ιστοχώρους.

  22. Δεν νομίζει ο κάθε κύριος “IMAGO” ότι αυτό το παραμύθι που ευδοκιμεί στο διαδίκτυο εδώ και 10 περίπου χρόνια θα πρέπει να τελειώνει; Εγώ βλέπω ένα άρθρο με 75 παραπομπές που λέει ακριβώς τα αντίθετα από τον “IMAGO” και εκείνος έρχεται και πετάει ένα εδάφιο, που λέει ότι είναι του Σχολάριου κι αυτό το ένα, δεν ξέρει από που είναι!

    Δεν θα μας πεις κύριε “IMAGO” σε ποιο έργο του το βρήκες, σε ποια έκδοση, ποιου επιμελητή, ποιου εκδότη, ποιας χρονιάς; Δεν έχεις ακουστά τι σημαίνει τεκμηρίωση ενός παραθέματος;

    Διότι, τι να πρωτοθυμηθούμε από τους δήθεν εκπροσώπους των τάχα “Ελλήνων” (στην πραγματικότητα, “Ελληναράδων”), που δεν είναι “Χριστιανοί”, γιατί τάχα είναι “Έλληνες”! Και όταν λένε Έλληνες, εννοούν την θρησκεία της κλασικής Ελλάδας, λες και υπάρχει σήμερα άνθρωπος που για να σπουδάσει τα ελληνικά γράμματα, θα πρέπει να υποβάλλει τα σέβη του στις θεότητες που έκλεψαν οι πρόγονοί μας από τους Αιγύπτιους όπως λέει ο Ηρόδοτος! Εκτός βέβαια ότι οι “Ελληναράδες” νομίζουν ότι το βαβυλωνιο-χαλδαιο-αιγυπτιο συνονθήλευμα της ύστερης αρχαιότητας, έχει κάποια σχέση με την θρησκεία της Κλασικής Πόλης Κράτους! Και από την ασχετοσύνη τους, ονομάζουν την ειδωλολατρία της ύστερης αρχαιότητας “Ελληνισμό”, χωρίς να αντιληφθούν ότι με τον τρόπο αυτό, ταυτίζουν τον Ελληνισμό με τις ανθρωποθυσίες της Συρίας, την ιεροδουλεία της αφροδίτης, τους ευνουχισμούς των ιερέων του Άττη! Για εσάς, αυτά τα ντροπιαστικά πράγματα ήταν “Ελληνισμός”;

    Και ο κύριος “IMAGO” μας έρχεται ως εκπρόσωπος μιας τάσης που έχει γίνει πλέον πασίγνωστη για τις παραχαράξεις της. Και μας επιβεβαιώνει ότι εκπροσωπεί την τάση αυτή, μην φέρνοντας τεκμηρίωση για το εδάφιο που επικαλείται.

    Όμως η τάση αυτή των “Ελληναράδων” έχει πολλούς σκελετούς στο ντουλάπι της:

    Ο κ. Αβραμίδης των εκδόσεων “Θύραθεν”, πετσοκόβει παραθέματα, δεν αναφέρει πηγές, αλλοιώνει τα ιστορικά γεγονότα. Θαυμάστε τον εδώ με πηγές και αποδείξεις:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/notheia_thyrathen.htm
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/thyrathen_2.htm

    Ο γνωστός Καλόπουλος παραχαράσσει τον Βίο Αγ. Πορφυρίου Γάζης. Θαυμάστε τον και αυτόν:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/Porfirios_kalopoulos_1.htm

    Το γνωστό παράθεμα για τις σφαγές των φιλοσόφων, χωρίς πηγή και πως διαψεύδεται:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/diwgmoi_vali_1.htm

    Ποιος κατέστρεψε την βιβλιοθήκη της Αλεξάνδρειας, άλλη πικρή ιστορία για τους “Ελληναράδες”:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/alexandr_bibl_eidwl_1.htm

    Επίκληση του Θέμου Κορνάρου, ενός επαγγελματία ψεύτη, που αποδείχθηκε ικανός για ιδεολογικούς σκοπούς να γράψει βιβλιό για να αποκρύψει, να εξαφανίσει, εκατομμύρια νεκρούς στη δικτατορία του Μάο! Και επικαλούνται τον άνθρωπο αυτό, για να μας πει τι είναι το Άγιο Όρος. Πάει όμως κι αυτός, θαυμάστε τον εδώ:
    http://www.oodegr.com/oode/sygrafeis/themos_kornaros_1.htm

    Οι γνωστές αρλούμπες του διαδικτύου, ότι όταν έπεφτε η Κων/πολη, υπήρχαν 200.000 μοναχοί που κάθονταν στην ησυχία τους, και έτσι δεν είχε στρατό να πολεμήσει ο Κων/νος! Το’φαγε η μαρμάγκα και αυτό το παραμύθι!
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/romi/poli_monaxoi_2.htm

    Όπως καταλαβαίνετε κύριε “IMAGO”, δεν σας πιστεύει κανείς πια! Εσείς και άνθρωποι της τάσης που εκπροσωπείτε, έχουν διαπράξει το ίδιο έγκλημα της παραχάραξης τόσες φορές, που πλέον, πάει, τέλειωσε.

    Έχετε ακριβή τεκμηρίωση του παραθέματος; Έργο, έκδοση, εκδότη, χρονολογία, αριθμό σελίδας;

    Αν την έχετε, γιατί δεν την δίνετε; Μήπως δεν την ξέρετε ούτε εσείς;

    Αλλά και το κυριότερο. Το παρόν άρθρο σας διαψεύδει με τεκμηρίωση και πηγές. Αυτό σημαίνει ότι η φράση που επικαλείστε δεν είναι αρκετή να αναιρέσει όλες αυτές τις πληροφορίες. Αντιλαμβάνεστε λοιπόν ότι το εδάφιο αυτό, κι αν ακόμη υπάρχει, κι αν ακόμα δεν είναι αλλοιωμένο, θα πρέπει να το συνοδεύσετε με έναν ανάλογο όγκο πληροφοριών, διότι αλλιώς, το μόνο που μπορεί να προκύψει είναι, είτε πως ο Σχολάριος είναι τρελός, είτε ότι κάποιος από τους δύο λέει ψέματα. Εσείς ή ο αρθρογράφος.

    Και μέχρι στιγμής κύριε “IMAGO”, αυτός που φαίνεται να λέει ψέματα, δεν είναι αυτόν που έχει τεκμηριώσει τις πληροφορίες που παρέχει στο παρόν άρθρο.

    Με μία ατάκα, δεν θα σας επιτρέψει κανείς να παραστήσετε ότι απαντήσατε σε ένα βουνό πληροφοριών. Άρα, έχετε δουλειά ακόμα. Πολύ δουλειά.

  23. “Για εσάς, αυτά τα ντροπιαστικά πράγματα ήταν “Ελληνισμός”;”

    Μην είστε αιρετικός, τον Ελληνισμό θα τον δεχθεί κάποιος στο σύνολό του και όχι μόνο στα σημεία εκείνα, τα οποία τον συμφέρουνε.
    Γελοιοποιούνται όσοι κατηγορούνε την προσωκρατική φιλοσοφία αλλά και τον τρόπο ζωής των αρχαίων Ελλήνων γενικότερα, ενώ παράλληλα υπερασπίζονται μανιωδώς την χρήση της αρχαιοελληνικής γλώσσας (ή παραλλαγές και διαλέκτους της) στις χριστιανικές λειτουργίες και την διδασκαλία της στα σχολεία με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο διδάσκονται και τα μαθηματικά.
    Γιατί όσοι υπερασπίζονται την γλώσσα αλλά περιφρονούνε τον πολιτισμό ο οποίος την δημιούργησε, ή κρετίνοι είναι, ή ανόητοι!

    Υ.Γ. ως πηγή αναφέρονται τα Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά του Σπ. Λάμπρου.

  24. Εφόσον αποδεχόσαστε ότι γλώσσα και συνολικό πλαίσιο σε όλες του τις πτυχές πάνε μαζί, να μιλάτε και να γράφετε μόνο αρχαία ελληνικά.

    Διότι, να θυμίσω ότι μιλάτε και γράφετε στη Δημοτική, η οποία δημιουργήθηκε σε μια εποχή που δεν υπήρχε το πολιτιστικό πλαίσιο της Κλασικής Ελλάδας. Παρ’ ότι όμως τη μιλάτε, απορίπτετε τον θρησκευτικό πολιτισμό εν μέσω του οποίου δημιουργήθηκε, που ήταν ο Χριστιανικός.

    Επειδή λοιπόν όλα αυτά είναι άτοπα, μην κάνετε τέτοιες κρίσεις, διότι για παράδειγμα, εξαιρείτε από τους Έλληνες τους Σοφιστές, οι οποίοι εναντιώθηκαν στο Ομηρικό και Ησιόδειο θρησκευτικό πλαίσιο. Και δεν ήταν οι μόνοι.

    Και ο Πλούταρχος, ενώ περιέγραφε ότι σε γιορτές του Διονύσου, άφηναν ελεύθερες γυναίκες να τρέχουν, και αν έπιανε κάποια από αυτές ο ιερέας του Διονύσου τη σκότωνε με ξίφος (ανθρωποθυσία δηλ.), εντούτοις προσθέτει απορρίπτοντας αυτές τις ανοησίες, ότι σε τίποτα δεν οφελήθηκαν από το θάνατο της γυναίκας αυτής.

    Έτσι λοιπόν, ο ελληνισμός είναι ζωντανός πολιτισμός και όχι νεκρός. Όπως κάποτε πέρασε από την αρχαϊκή εποχή, στην κλασική, στην ελληνιστική, στη ρωμαϊκή, στη “βυζαντινή”, στη νεώτερη, σταμάτησε να υιοθετεί την ειδωλολατρική θρησκευτικότητα και αυτή την αδιαφορία της ύστερης αρχαιότητας για την ειδωλολατρία την καταγράφει και ο Ιουλιανός, και ο Ζώσιμος, και ο Πορφύριος και τα ευρύματα και οι σύγχρονοι λόγιοι.

    Δεν μπορούμε λοιπόν να ειδωλοποιούμε τους πολιτισμούς οι οποίοι είναι καρποί ζωής και όχι θανάτου. Η ζωή προχωρά, ο θάνατος όχι. Διότι, θάνατος είναι να πει κάποιος ότι για να μιλάμε ελληνικά θα πρέπει να έχουμε δούλους, να δίνουμε τις κόρες μας στην Αφροδίτη ως ιερόδουλες, και για να πάρουμε μια απόφαση, θα πρέπει να συγκεντρωνόμαστε σε γιγαντιαία στάδια και να αποφασίζουμε 11.000.000 πολίτες όλοι μαζί μιμούμενοι την άμεση δημοκρατία της εποχής.

    ΥΓ

    Άρα, το εδάφιο υπάρχει κάπου στον δεύτερο τόμο του “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά” του Σπυρ. Λάμπρου όπου εκδίδονται έργα του του Σχολάριου. Ας ψάξουμε να το βρούμε λοιπόν.

  25. @ Μενέλαος Γεωργίου 22/10/2010 – 13:02.

    Nομίζω ότι αυτός που παρέθεσε την φράση πρέπει να δώσει την πηγή και όχι να ψάχνετε εσείς. Το τι σκουπίδι κυκλοφορεί (και) στο διαδίκτυο είναι γνωστό. Φράσεις ανύπαρκτες, παραποιημένες, γκαιμπελικά αποκόμματα, τα οποία, χωρίς τα συμφραζόμενα, βγάζουν άλλο νόημα και δεν συμμαζεύεται.

  26. “Έτσι λοιπόν, ο ελληνισμός είναι ζωντανός πολιτισμός και όχι νεκρός.”

    Μα ασφαλώς θα συμφωνήσω μαζί σας, όπως επίσης και στην πεποίθηση ότι θα πρέπει να τον δεχθούμε εξολοκλήρου. Δεν είμαι εγώ όμως εκείνος ο οποίος διερωτάται εάν αυτό ή εκείνο αποτελεί πράγματι “Ελληνισμό”. Υπάρχει λοιπόν μια συνέχεια από την κλασσική αρχαιότητα έως σήμερα, η οποία περνάει από την βυζαντινή εποχή, αλλά δεν ταυτίζεται με το Βυζάντιο και προπαντώς δεν εκφράζεται με τον όρο Ρωμηός, ο οποίος, είναι κυρίως πολιτικός και ίσως πολιτιστικός όρος.
    Ο Χριστιανισμός είναι μία Πίστη υπερεθνική, εξορισμού δεν μπορεί να αποτελεί εθνικό ή έστω πολιτιστικό προσδιορισμό (είναι εντελώς γελοίο να γιορτάζουμε τον Άγιο Δημήτριο ως πολιούχο και σωτήρα της Θεσσαλονίκης από τους Βουλγάρους, οι οποίοι είναι επίσης ορθόδοξοι Χριστιανοί και γιορτάζουνε και αυτοί τον ίδιο Άγιο). Σχετικά δε με την αλληλεπίδραση Χριστιανισμού και Ελληνισμού, αυτή μεταφράζεται κυρίως μέσα από τις δογματικές συγκρούσεις, οι οποίες ως επί το πλείστον ήτανε κοινωνικές και επαναστατικές συγκρούσεις. Βλέποντας σήμερα τα αποτελέσματα αυτής της αλληλεπίδρασης, είμαστε σε θέση νομίζω να συμφωνήσουμε, ότι η θρησκειοποίηση της πολιτικής σε συνδιασμό με την πολιτικοποίηση της Θρησκείας, ούτε τον Χριστιανισμό ενίσχυσε, ούτε και το Έθνος.

  27. Σχετικά με το εδάφιο από τον Σχολάριο, προχωράμε, αργά αλλά σταθερά.

    Και μάντης να ήμουν λοιπόν, τέτοια επιτυχία δεν θα είχα. Διότι όπως θα δούμε παρακάτω, ξέρουμε στα σίγουρα τώρα, ότι το παράθεμα ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΕΝΙΑΙΟ!
    Δυστυχώς, όμως, δεν έχω πρόσβαση αυτή τη στιγμή στο “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά”.

    Βρήκα όμως ότι το κομμάτι από τον Σχολάριο, χρησιμοποιήθηκε στο βιβλιαρίδιο με τίτλο:

    “To Βυζάντιο ωφέλησε ή Έβλαψε τον Ελληνισμό;” (Συνέδριο στη Φιλοσοφική Αθηνών-απομαγνητοφώνηση ομιλιών, εκδ. Ελεύθερη Σκέψις, Αθήνα 1998).

    Στο βιβλιαρίδιο αυτό λοιπόν, στη σελίδα 79, ο Ευάγγελος Μπέξης, ο οποίος δηλώνει συνεργάτης του απίθανου, του ανεκδιήγητου περιοδικού “Δαυλός”, λέει:

    “Επειδή αναφερθήκατε στον Σχολάριο και επειδή θέλετε αποσπάσματα, ορίστε ένα απόσπασμα. Επιστολή του πατριάρχη Σχολαρίου προς Μανουήλ Ραούλ Οισή στην Πελοπόννησο, όταν εκτελήται το 1452 για τις ελληνικές του ιδέες ο μοναχός Ιουβενάλιος από τον Μανουήλ Ραούλ Οισή. Ακούστε λοιπόν τι γράφει ο πατριάρχης Σχολάριος: «Χαίρε ευσεβέστατε Μανονήλ […] ότι την εκ Θεού δοθείσάν σοι μάχαιραν εστίλδωσας κατά των διωκτών του Χριστού. Τους γουν δυσσεβείς και αλάστορας τούτους ελληνιστάς, μάλλον δε της ευσέβειας αναιδείς αποστάτας, και πυρί και σιδήρω και ύδατι και πάσι τρόποις εξαγάγετε της παρούσης ζωής […] ράβδιζε, είργε (φυλάκιζε), είτα γλώσσαν αφαίρει, είτα χείρα απότεμνε, και αν και ούτω μένη κακώς, θαλάττης πέμπε βυθώ […]». Αυτός είναι ό πατριάρχης Σχολάριος”

    Προσέξτε τώρα δύο ΑΠΑΤΕΣ:

    1. Το απόσπασμα δεν είναι ενιαίο ούτε ολόκληρο! Οι τρεις τελίτσες που χρησιμοποιεί ο Μπέξης 3 φορές, δηλώνουν κομμάτια που απουσιάζουν! Κι όμως, ο κύριος IMAGO μας το παρουσίασε ως ενιαίο. Έδωσα παραπάνω λινκ, όπου φαίνεται καθαρά από τις αντίστοιχες απάτες του Αβραμίδη των εκδόσεων “Θύραθεν”, ότι ΠΟΛΛΑ χωράνε εκεί που υπάρχουν τρεις τελίτσες και μπορεί να αλλάζει εντελώς το νόημα!

    2. Ο Μπέξης, γνήσιο τέκνο του “Δαυλού”, γράφει για διώξεις για τις “Ελληνικές του ιδέες”. Αυτή η χοντράδα, απευθύνεται σε ανεγκέφαλους, αφού την χρησιμοποιεί για να βάλει μέσα στις διώξεις και την επιστήμη, και την τέχνη και ό,τι άλλο περιέχουν οι “ελληνικές ιδέες”! Έλα όμως που το παράθεμα αποκαλύπτει μόνο του την απάτη αφού με τη λέξη “Ελληνιστάς” ο Σχολάριος μιλάει ΞΕΚΑΘΑΡΑ ΜΟΝΟ για θρησκευτική πίστη και ΤΙΠΟΤΑ άλλο! Μόνο τυφλός δεν θα έβλεπε την απάτη του Μπέξη, αφού στο παράθεμα αναφέρεται κανονικά ο Σχολάριος σε “δυσσεβείς” και σε “αποστάτας” από την “ευσέβεια”!!!

    Επειδή όμως βλέπω πως ο κ. Κεκαυμένος, στην υποσημείωση αριθ. 54, επικαλείται το έργο “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά” και μάλιστα τον τόμο 2, θα μπορούσε να κοιτάξει στις σελίδες 263-264, διότι απ’ ότι βρήκα, εκεί πρέπει να βρίσκεται το παράθεμα αυτό που αποδίδεται στον Σχολάριο;

    Να δούμε τελικά με ποιες προϋποθέσεις ειπώθηκε ό,τι ειπώθηκε.

    Και φυσικά, η φράση αυτή που αποδεδειγμένα πλέον είδαμε ότι μιλάει για ΘΡΗΣΚΕΙΑ και τίποτε άλλο, σε τίποτε δεν αναιρεί το περιεχόμενο του άρθρου.

    Ο ίδιος ο κ. Κεκαυμένος γράφει άλλωστε:

    “όποτε χρησιμοποιούσε [ο Σχολάριος] την λέξη Έλλην με την εθνική της σημασία, ήταν γι’ αυτόν η πιο ευλογημένη και πιο αγαπημένη λέξη στον κόσμο. Όταν όμως την χρησιμοποιούσε με την θρησκευτική της σημασία, τότε του ήταν η πιο απεχθής και μισητή λέξη.”

    Ασφαλώς, ΑΝ ένας χριστιανός επικροτεί διώξεις λόγω θρησκεύματος, κάνει απαράδεκτο λάθος. Ειδικά τη στιγμή που επιταγές βίαιων εκχριστιανισμών απουσιάζουν από τους Ιερούς Κανόνες και οι Πατέρες της Εκκλησίας τις απαγόρευσαν (Βλ. και http://www.oodegr.com/neopaganismos/diogmoi/pateres2.htm ).

    Μέχρι όμως να δούμε αν όντως ειπώθηκε το παράθεμα και πως ειπώθηκε, θυμίζω ότι ο κ. IMAGO δεν προβληματίστηκε για το πόσο καλός χριστιανός ήταν ο Σχολάριος, αλλά μας έφερε το παράθεμα ως δήθεν αναίρεση του παρόντος άρθρου, με την έννοια ότι το παράθεμα αυτό αναφέρεται σε Ελληνικό έθνος, ή Ελληνικό πολιτισμό γενικά. Πράγμα που όπως είδαμε κατέπεσε στο κενό…

    Συνεχίζουμε όμως την έρευνα, διότι πρέπει να μάθουμε όλη την αλήθεια.

  28. το συγκεριμένο παράθεμα είχε εκ μέρους μου τον σκοπό να αποδείξει, ότι αυτός ο άνθρωπος κάθε άλλο παρά Χριστιανός ήτανε. Το ύφος τον φέρνει πολύ κοντά σε εκείνο των φαρισαίων.
    Τέλος θέλω για ακόμη μια φορά να τονίσω, ότι η ονομασία “εθνικός” ερχότανε να καταδείξει ακριβώς την, αρνητική, πολιτική κατάταξη και αντιμετώπιση εκείνων οι οποίοι συνέχιζαν την τοπική-εθνική λατρεία σε ευθεία απόκλειση από τις επιταγές της Ρωμαιοαυτοκρατορίας.
    Οι εθνικοί και οι παγανιστές δεν διώχθηκαν από το κράτος και την κρατικοποιημένη θρησκεία επειδή πίστευαν στον…λάθος θεό (μην γελιόμαστε), αλλά επειδή έδειχναν γενικότερα ανυπακοή στην εντολή της Ρώμης. Η επιλογή εξάλλου του Χριστιανισμού δεν έγινε στην βάση της λογικής, ότι θα διατηρούνταν η εθνική πολυμορφία της αυτορκατορίας αλλά για τον ακριβώς αντίθετο λόγο.
    Συνεπώς, όσοι διώκονταν για (δήθεν) θρησκευτικούς λόγους, διώκονταν στην πραγματικότητα επειδή διατηρώντας τις θρησκευτικές των παραδόσεις, εκ των πραγμάτων διεξήγαγαν ένα είδος εθνικής αντίστασης.
    Εξάλλου είναι εντελώς γελοίο, να υποστηρίζεις ασταμάτητα την σημασία της θρησκείας (εδώ του Χριστιανισμού) για την διατήρηση της εθνικής ταυτότητας, όπως το κάμουνε και όσοι συμφωνούνε με τον Κοσμά τον Αιτωλό, στο σημείο ότι σώσαμε την εθνική μας συνείδηση, διατηρώντας την Πίστη μας, αλλά παράλληλα να ισχυρίζεσαι ότι οι διώξεις όσων πίστευαν στην κλασσική θρησκεία (δικαίωμά των εξάλλου) έχουνε καθαρά θρησκευτικό χαρακτήρα και όχι πολιτικό, εθνικοπροσδιοριστικό.
    Επιμένω λοιπόν, ότι η φράση του φρενοβλαβούς Γεννάδιου έχει πολιτικό, εθνικοπροσδιοριστικό περιεχόμενο και όχι απλά θρησκευτικό!
    Το μόνο το οποίο τον ενδιέφερε καί αυτόν, αλλά και όλους τους ανατολίτες Ρωμιούς της Πόλης, ήτανε η Οικουμενικότητα του κράτους καί της Πατριαρχικής Έδρας, αλλά και ο έλεγχος των πληθυσμών εντός της επικράτειας. Η ζωή, η τιμή, η αξιοπρέπεια και κυρίως η, κοινωνικά και πολιτικά μετρήσιμη, πρόοδος των Ελλήνων, όχι μόνο δεν τους απασχολούσε, αλλά αντιθέτως, αποτέλεσαν είδος προς συνδιαλλαγή!

  29. Κύριε IMAGO υπάρχουν σοβαρά σφάλματα σε αυτές τις απόψεις.

    Να αρχίσω από το πιο παράδοξο, και να πω: ένα -αρχικά- πολυεθνικό κράτος όπως το Βυζάντιο, ως προς ποια εθνότητα ήθελε να αφομοιώσει τον πληθυσμό;;; Μήπως υπήρξε βυζαντινή εθνότητα και δεν το ξέρουμε;;;

    Το Βυζάντιο ήταν κράτος με ρωμαϊκούς νόμους, ελληνική παιδεία, και ως ενωτικό θρησκευτικό παράγοντα δεχόταν τον χριστιανισμό (χωρίς φυσικά αυτό να σημαίνει ότι ήταν όλοι οι υπήκοοι θερμοί χριστιανοί, αλλά υπήρχαν και άνθρωποι που όπως και σήμερα ακριβώς, αδιαφορούσαν παντελώς για τα θρησκευτικά θέματα). Γι’ αυτό άλλωστε υπάρχουν εκατοντάδες παραινετικές ομιλίες των Πατέρων προς τους πολίτες που πολλές φορές, όπως συμβαίνει και σήμερα στην Ελλάδα π.χ., ήταν αδιάφοροι για τα θρησκευτικά θέματα.

    Δηλ. το Βυζάντιο δεν υποχρέωνε κανέναν να είναι πιστός! Το Βυζάντιο, δεν αποδεχόταν την ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ρήξη με τα κυρίαρχα πιστεύω, για λόγους κρατικής ενότητας.

    Άρα, αυτό που το Βυζάντιο δεν ήθελε, ήταν οργάνωση κινημάτων θρησκευτικών ή άλλων που να δημιουργούν βίαιη ρήξη με το Κράτος. Αν δεν υπήρχε τέτοιο ζήτημα, δεν έστελνε ποτέ ειδικούς ελεγκτές όπως π.χ. η δυτική ιερά εξέταση, για να ελέγξει αν όλοι είναι πιστοί. Το Βυζάντιο κινούσε κρατικές διαδικασίες καταστολής ΜΟΝΟ στα κινήματα και σε περιπτώσεις προσώπων που ξεκινούσαν κίνημα.

    Και μάλιστα, για να το συνδέσουμε με το θέμα μας, ο τέως μοναχός Ιουβενάλιος που ονομάστηκε και “αποστάτης”, για τον οποίο μιλάει ο Σχολάριος στην επιστολή του, καταδικάστηκε από τον ηγεμόνα της Πελοποννήσου Μανουήλ Ραούλ, επειδή στρατολόγησε οπαδούς και έκανε περιοδείες προσπαθώντας να πείσει τον κόσμο να επανέλθει στις πολυθεϊστικές γιορτές και τελετές. Γι’ αυτό τον λόγο συνελήφθη, ως κινηματίας αιρετικός και καταδικάστηκε σύμφωνα με την ρωμαϊκή νομοθεσία. Άλλη μια απόδειξη για το περιεχόμενο του όρου “Έλλην” στην επιστολή αυτή.

    Για το γεγονός όμως ότι το “Βυζάντιο” δεν είχε πρόβλημα με το “Ελληνικό έθνος”, έχουμε την μεγάλη απόδειξη, όταν στους τρεις τελευταίους αιώνες κυρίως, έμεινε με τα εδάφη που ήταν προαιώνια ελληνικά, και άρχισε ακόμα περισσότερο να αποκτά συνείδηση Ελληνική και ως σύνολο, και ειδικά όταν στα 1204 οι Φράγκοι διέπραξαν τα γνωστά εγκλήματα. Οπότε επανήλθε κάτι σαν το “Έλλην και Βάρβαρος” της αρχαιότητας, μόνο που τώρα ο Βάρβαρος λεγόταν “Φράγκος”.

    Για τη σημασία του 1204 θα βρείτε πάρα πολλά, και με ευκολία.

    Από εκεί και πέρα, για τη δήθεν αντίθεση του Χριστιαννισμού με το… “Ελληνικό Έθνος”:

    Πρώτον, ΟΥΔΕΠΟΤΕ οι Πατέρες της Εκκλησίας είχαν την εντύπωση ότι οι θρησκευτικές επιλογές των ειδωλολατρών της ύστερης αρχαιότητας είχαν οποιαδήποτε σχέση με κάποιον Ελληνισμό.

    Το γεγονός ότι η λέξη Έλληνας έφτασε να σημαίνει ΚΑΙ τον Ειδωλολάτρη, ξεκίνησε από τους Ρωμαίους, επί ρωμαϊκής ακόμη αυτοκρατορίας. Οι Χριστιανοί, τον ειδωλολάτρη τον ονόμαζαν “Εθνικό” και όχι “Έλληνα”, άρα δεν ξεκίνησαν οι χριστιανοί την ταύτιση η οποία ανάγεται στους Ρωμαίους σύμφωνα με τον Παν. Χρήστου:

    “Οι επιμεληταί των κοινών των Αχαιών και των Αμφικτυόνων κατά την περίοδο τούτη φέρουν συγχρόνως τους τίτλους του αρχιερέως και του ΕΛΛΑΔΑΡΧΗ, πράγμα που συνάπτει τις δύο έννοιες, δηλαδή την έννοια του θρησκευτικού θεσμού με την έννοια του εθνικού θεσμού” (Χρήστου Παναγιώτης, Οι Περιπέτειες των Εθνικών Ονομάτων των Ελλήνων, 4η έκδ., Κυρομάνος, Θεσσαλονίκη 1993, σ. 71)

    Απλώς, αυτή την ΔΙΠΛΗ σημασία του “Έλλην” της εποχής εκείνης, μας έχουν ζαλίσει με το να την εκμεταλεύονται μέχρι σήμερα οι εκπρόσωποι της τάσης του Αβραμίδη, του Ρασσιά, του Καλόπουλου, του Δαυλού κ.λπ.

    Διαβάστε άλλωστε τι λέει ο Γρηγόριος ο Θεολόγος στον Ιουλιανό, για αυτό το θρησκευτικό πράγμα, που στην ύστερη αρχαιότητα ονομαζόταν ΚΑΤΑΧΡΗΣΤΙΚΑ ως “Ελληνισμός”:

    “Πόθεν σοι το μυείσθαι, και το μυείν, και το θρησκεύειν; Ου παρά Θρακών, και η κλήσις πειθέτω σε; Το θύειν δε ου παρά Χαλδαίων, είτ’ ουν Κυπρίων; Το αστρονομείν δε ου Βαβυλώνιον; Το δε γεωμετρείν ουκ Αιγύπτιον; Το δε μαγεύειν ου Περσικόν; Την δε δι’ ονείρων μαντικήν τίνων η Τελμησέων ακούεις; Την οιωνιστικήν δε τίνων; ουκ άλλων η Φρυγών, των πρώτων περιεργασαμένων ορνίθων πτήσίν τε και κινήματα; Και, ίνα μη μακρολογώ, πόθεν σοι το καθ’ έκαστον; ουχ εν εξ εκάστων; ων πάντων εις ταυτό συνελθόντων, εν δεισιδαιμονίας συνέστη μυστήριον;” (PG 35, 644-645)

    Είναι ηλίου φαεινότερον ότι κατά την εποχή του Βυζαντίου, στην ειδωλολατρία της εποχής δεν έβλεπαν ΚΑΜΙΑ… Ελλάδα! Αυτό που ονομαζόταν τότε “Ελληνισμός” ως προς την θρησκεία, ήταν ένα άθλιο μίγμα μυστηριακών τελετών από Θράκες, Χαλδαίους, Βαβυλώνιους, Αιγυπτίους, Πέρσες, Τελμησείς και Φρύγες.

    Και φυσικά, όπως είδαμε, το όνομα “Ελληνισμός” έμεινε, παρ’ όλο που στην ύστερη αρχαιότητα εξέφραζε κάτι που ουδεμία σχέση είχε με Ελληνισμό. Άρα, ουδεμία “εθνική αντίσταση” εξέφραζε αυτό θρησκευτικό πράγμα το οποίο ήταν εντελώς ξένο με κάθε τι Ελληνικό, όχι μόνο στο όνομα, αλλά και ως προς τις αποτρόπαιες μυστηριακές τελετές.

    Δεύτερη απόδειξη γι’ αυτό, δόθηκε από τον Γρηγόριο τον Θεολόγο όταν το ίδιο κόλπο που χρησιμοποιεί σήμερα η τάση του “Δαυλού”, πήγε να το χρησιμοποιήσει ο Ιουλιανός πριν από 17 αιώνες. Τον πήρανε όμως χαμπάρι ότι πήγαινε με υπουλία να ταυτίσει κάθε περιεχόμενο του όρου “Έλλην” με τον ομώνυμο τίτλο “Έλλην” που σήμαινε ειδωλολάτρης, οπότε λέει ο Γρηγόριος:

    “Κακούργως [ο Ιουλιανός] την προσηγορίαν μετέθηκεν επί το δοκούν, ώσπερ της θρησκείας όντα τον Έλληνα λόγον, αλλ’ ου της γλώσσης […] ώσπερ αν ει ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ είρξεν ημάς, ΟΣΑΙ ΠΑΡ’ ΕΛΛΗΣΙΝ ΕΥΡΗΝΤΑΙ, και τούτο διαφέρειν αυτώ διά την ομωνυμίαν ενόμισεν” (PG 35,536Α).

    Το οποίο σημαίνει:

    Ο Ιουλιανός με δολιότητα έχει μετατρέψει τον όρο ΑΥΘΑΙΡΕΤΑ, λες και ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΛΟΓΟΣ ΑΝΗΚΕΙ ΣΤΗ ΣΦΑΙΡΑ ΤΗΣ ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ και όχι της γλώσσας!!!!! Και έτσι, σα να είμαστε κλέφτες ξένων αγαθών, μας στέρησε τον λόγο ΜΑΣ. Όπως θα συνέβαινε αν μας απέκλειε και από τις ΤΕΧΝΕΣ, όσες έχουν εφευρεθεί από τους Έλληνες, θεώρησε ότι και το συγκεκριμένο θέμα τον αφορά λόγω της χρήσης του ίδιου όρου (διά την ομωνυμίαν)!!!!!

    Το βλέπετε ΠΕΝΤΑΚΑΘΑΡΑ το μπλέξιμο του όρου με ΔΥΟ ΣΗΜΑΣΙΕΣ; Αυτό πήγε να εκμεταλευτεί ο πονηράκιας Ιουλιανός!
    Και ο Γρηγόριος, μιλάει ακριβώς σαν να απευθύνεται σε όλους αυτούς τους εκπροσώπους της τάσης “Δαυλού”, που επειδή έτσι τους κατέβηκε στο κεφάλι, έπιασαν τη λέξη “Ελληνισμός” από εκείνη την εποχή, και την τραβάνε μέχρι να ξεχειλώσει, για να χωρέσει μέσα ό,τι οι “Δαυλοί” γουστάρουν.
    Και ΝΤΡΕΠΟΝΤΑΙ να ομολογήσουν ότι στην ουσία, τό μόνο που υπερασπίζονται είναι όλη η πρωτόγονη δυσωδία των βαυλωνιο-χαλδαϊκο-αιγυπτιακο τελετών της ύστερης αρχαιότητας την οποία χωρίς ντροπή ταυτίζουν με τον Ελληνισμό! Αν είναι δυνατόν!

    Και δεν ομολογούν στους οπαδούς τους ότι ο Χριστιανισμός εναντιώθηκε ΜΟΝΟ στο θρησκευτικό κομμάτι της ύστερης αρχαιότητας, και είναι ολοφάνερη η θρησκευτική σημασία του “Έλλην” είτε των Πατέρων, είτε του Σχολάριου είτε οποιουδήποτε άλλου. Δεν μπορεί λοιπόν οποιοσδήποτε να χώνει μέσα σε ΕΚΕΙΝΟ το “Έλλην” σημασίες που ΔΕΝ ΕΙΧΕ!

    Και το γεγονός ότι η Εκκλησία ΠΟΤΕ δεν απέρριψε τίποτε άλλο εκτός από την πρωτόγονη θρησκευτικότητα, υπάρχει επικυρωμένο σε ένα από τα σπουδαιότερα δογματικά κείμενα της Εκκλησίας, στο λεγόμενο “Συνοδικόν”, το οποίο λέει:

    “Ανάθεμα σε όσους ασχολούνται με τα ελληνικά μαθήματα και δεν τα χρησιμοποιούν μόνο για τη ΜΟΡΦΩΣΗ τους, αλλά και ακολουθούν τις περιττές διδασκαλίες τους και τις δέχονται σαν αληθινές, και μάλιστα ομολογούν πίστη σ’ αυτές”

    Και να φανταστεί κανείς ότι η γνωστή τάση του “Δαυλού” θεωρεί αυτό το εδάφιο “ανάθεμα” κατά του “Ελληνισμού”, ενώ είναι ακριβώς το ΑΝΤΙΘΕΤΟ! Και στην απόδοσή του στη δημοτική δεν ξεγελάει ούτε και τον πιο κουτό.

    Φανταστείτε λοιπόν ότι μιλάνε για δήθεν απόρριψη του “Ελληνισμού”, όταν είναι δογματικά επικυρωμένο στην ορθοδοξία πως τα Ελληνικά μαθήματα μπορούν να χρησιμοποιούνται για τη μόρφωση των ανθρώπων, δεν γίνεται όμως αποδεκτό, να δηλώνεται πίστη στο θεολογικό τους περιεχόμενο, το οποίο φυσικά έρχεται σε αντίθεση με τον Χριστιανισμό.

    Και αυτό, συμβαίνει ΣΗΜΕΡΑ, σε όλο τον πλανήτη, όπου κανείς από εκείνους που σπουδάζει τα Ελληνικά μαθήματα (μαθηματικά, αρχαία τραγωδία, φιλολογία, τέχνη) δεν αισθάνεται την παραμικρή υποχρέωση να πιστέψει στους θεούς της μυθολογίας ή της ύστερης αρχαιότητας. Αυτό είπε και η Εκκλησία.

    Κλείνοντας, να πω και πάλι ότι δηλώνετε μια επιμονή να έχει το απόσπασμα του Σχολάριου τη σημασία που θέλετε εσείς, και μάλιστα επιμένετε ότι αυτό ακυρώνει το παρόν τεκμηριωμένο άρθρο. Ναι, αλλά το πρόβλημα είναι πως μόνο αυτός που χρησιμοποιείμε τα “έτσι μου αρέσει” ακυρώνεται και όχι εκείνος που τεκμηριώνει τον λόγο του.

  30. το συγκεριμένο παράθεμα είχε εκ μέρους μου τον σκοπό να αποδείξει, ότι αυτός ο άνθρωπος κάθε άλλο παρά Χριστιανός ήτανε.

    Και για να αποδείξεις κάτι, βάζεις λόγια στο στόμα κάποιου που δεν τα είπε; Ωραία απόδειξη! Γιατί κάνεις την πάπια και δεν λες ότι το συγκεκριμένο το έκανες copy/paste από το διαδίκτυο;

  31. “Και για να αποδείξεις κάτι, βάζεις λόγια στο στόμα κάποιου που δεν τα είπε”

    Γιατί ποιός είπε, ρε φαρισαίε, ότι δεν είναι δικά του λόγια αυτά τα οποία έχω παραθέσει;

  32. Γιατί ποιός είπε, ρε φαρισαίε, ότι δεν είναι δικά του λόγια αυτά τα οποία έχω παραθέσει;

    Γιατί δεν δίνεις την πηγή που τα διάβασες; Γιατί κάνεις την πάπια; Σ’ έχουν ρωτήσει καμιά δεκαριά φορές. Τα έκανες copy/paste, αλλά πειστική αναφορά;

    Τa “ρε φαρισαίε”, στον πατέρα σου, ανάγωγε.

  33. Ποιά πηγή δεν έδωσα ρε καραγκιόζη;
    Kαί copy/paste έκαμα καί πηγή έδωσα, εκτός και εάν ο Σπ. Λάμπρου δεν είναι για εσένα πηγή!

  34. Καταρχάς, είναι πολύ εύκολο για όλους όσοι επικοινωνούν στο διαδίκτυο να ξεφύγουν στις διατυπώσεις. Δεν είναι ωραίο, αλλά και το έχω πάθει, αλλά και έχω παρασυρθεί και το έχω κάνει.

    Πέρα από αυτό λοιπόν.

    Κύριε “IMAGO” ασφαλώς το να γράψει κάποιος:

    “ως πηγή αναφέρονται τα Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά του Σπ. Λάμπρου”

    δεν λέγεται τεκμηρίωση της πηγής. Τα “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά” είναι ΤΕΣΣΕΡΙΣ τόμοι. Καταλαβαίνετε ότι είναι αδύνατον κάποιος να κάτσει να διαβάσει και τους τέσσερις για να βρει μια φράση. Τεκμηρίωση θα ήταν αν μας λέγατε σε ποιον τόμο και ποια σελίδα είναι γραμμένο το απόσπασμα (και ποια έκδοση ή επανέκδοση).

    Επίσης, ΑΝ ο Μπέξης το έχει χρησιμοποιήσει σωστά στο βιβλιαράκι που προανέφερα, από το απόσπασμα λείπουν κομμάτια. και αυτό δεν φαίνεται στην παράθεση του κειμένου που κάνατε.

    Μην αποφεύγετε λοιπόν να παραδεχτείτε κάτι που είναι φανερό και γίνεται διαρκώς τα τελευταία χρόνια από πολλούς ανθρώπους: το πήρατε αυτούσιο από το διαδίκτυο, από ένα site που απλά έλεγε ότι προέρχεται από το έργο “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά”.

    Το διαδίκτυο θα πρέπει όμως πλέον να μας υποψιάσει. Ξέρουμε την τροπή που έχει πάρει τα τελευταία χρόνια. Υπάρχει πολύ αυθαιρεσία.

    Ο κανόνας ασφαλείας είναι ένας για ΟΛΑ τα ανώνυμα site και τα blogs (αυτά που δεν είναι κάποιου γνωστού ειδικού, ή κάποιας εφημερίδας, ή κάποιου γνωστού ιδρύματος κ.λπ.): όποιο site δημοσιεύει κείμενα ιστορικά κ.λπ. που χρειάζονται πηγές, θα πρέπει για τη δική του αξιοπιστία, όχι μόνο να παραθέτει βιβλιογραφία στο τέλος του κειμένου, αλλά ακόμα καλύτερα, θα πρέπει να δίνει παραπομπές μέσα στο κείμενο για να επιβεβαιώνει έτσι τη βιβλιογραφία που χρησιμοποίησε.

    Πριν αρχίσω να εμπιστεύομαι το site αυτό, τυπώνω 5-10 κείμενα, επιλέγω στη τύχη μερικές παραπομπές από το καθένα, πηγαίνω σε μια βιβλιοθήκη ή ένα μεγάλο βιβλιοπωλείο και κοιτάω να δω αν ΟΝΤΩΣ, οι παραπομπές που επέλεξα δειγματοληπτικά, λένε αυτά ακριβώς που ισχυρίζεται ο ανώνυμος συντάκτης (φυσικά, ένα μικρό λαθάκι δεν πειράζει, μπορεί να το κάνει ο οποιοσδήποτε, το ζήτημα είναι να μην κάνει συστηματικές παραχαράξεις). Και μόνο όταν βεβαιωθώ, αρχίζω να αποκτώ σχέση εμπιστοσύνης μαζί του και να χρησιμοποιώ και να αναπαράγω το υλικό του.

    Αν λοιπόν το site/blog έγραφε απλά το παράθεμα και από κάτω σημείωνε “Παλαιολόγεια και Πελοποννησιακά” σκέτο, τότε η πηγή έχει πρόβλημα. Ειδικά αν σκεφτώ πως όταν παραπέμπει κάποιος σε βιβλίο όπου το κείμενο είναι σε στήλες (π.χ. Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, Εκδοτικής Αθηνών, εγκυκλοπαίδεια ‘Πάπυρος-Λαρούς-Μπριτάννικα’, κ.λπ.) κανονικά βάζει όχι μόνο αριθμό σελίδας, αλλά δίπλα στη σελίδα προσδιορίζει και τη στήλη, π.χ. 40β (σελίδα 40, στήλη 2η).

    Παραπομπή λοιπόν σημαίνει να προσφέρω όσο το δυνατόν περισσότερη διευκόλυνση στον αναγνώστη να πάει να δει αυτό που είδα κι εγώ και όχι να στέλνουμε κάποιον να ψάχνει τόμους ολόκληρους για να βρει 2 σειρές κειμένου (πόσο μάλλον όταν δεν θα έβρισκε ποτέ το παράθεμα, αφού τελικά δεν πρέπει να είναι ούτε καν ενιαίο).

    Στο διαδίκτυο πλέον, θα πρέπει να χαίρουν εμπιστοσύνης μόνο αυτοί που το αξίζουν. Και αξίζουν όσοι κοπιάζουν. Και κοπιάζουν όσοι κάθονται με τις ώρες και προκειμένου να γράψουν ένα κείμενο μελετάνε πολύ και με προσοχή και τιμιότητα, ακριβώς σαν να κάνουν πανεπιστημιακή εργασία, και σημειώνουν ΤΑ ΠΑΝΤΑ για την ευκολία του αναγνώστη τους.
    Και αν ψάξω τα κείμενά τους και δω συνεχώς και επανειλημμένα ατιμίες (βλέπε Καλόπουλο, Αβραμίδη, Δαυλό κ.λπ.) βάζω τα κείμενά τους (μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου) στην κατηγορία “χαρτί κουζίνας” (μην πω κάτι χειρότερο), και βεβαίως, τους διαψεύδω και το μαθαίνουν όλοι στο διαδίκτυο.

    Καλή ώρα, όταν έβγαλε ο “Δαυλός” άρθρο, που έκανε μόνο για σενάριο κωμωδίας (το οποίο αναδημοσίευσαν και κάποια site της συμφοράς), ότι ΔΗΘΕΝ υπήρξε Βυζαντινός αυτοκράτορας που έκανε δύο ομοφυλοφιλικούς γάμους! τους οποίους μάλιστα ευλόγησε η Εκκλησία! Κάποιοι όμως του πρόσφεραν τη διαπόμπευση που του άξιζε:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/enapenizontes_1.htm

  35. “ένα -αρχικά- πολυεθνικό κράτος όπως το Βυζάντιο, ως προς ποια εθνότητα ήθελε να αφομοιώσει τον πληθυσμό;;; Μήπως υπήρξε βυζαντινή εθνότητα και δεν το ξέρουμε;;;”

    θίγετε ένα πάρα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα, αξιότιμε και εξαιρετικέ κε. Η λάσπη τέλος. Στην ουσία δεν υπήρξε μια εθνότητα εξουσιαστική, αλλά μια ελίτ, στην συγκεκριμένη περίπτωση η αριστοκρατία της Ρώμης, την οποία διαδέχθηκε εκείνη της Πόλης. Εάν η πρώτη είχε εθνικές καταβολές, η δεύτερη δεν τις είχε. Αυτός εξάλλου είναι και ο ορισμός του Imperium, ένα σύνολο κτήσεων το οποίο διοικήται από μια ανώτερη, στρατιωτική, διοικητική, αριστορκατική, τάξη.
    Κάτι ανάλογο έγινε, σε μικρότερη κλίμακα βέβαια, στην Γαλλία (η οποία παραδόξως αυτοαποκαλήται France, υιοθετώντας τον αυτοπροσδιορισμό της άρχουσας τάξης των Γερμανών Φράγκων), στην Βουλγαρία (επιβολή της άρχουσας τουρκογενής τάξης στους σλάβους) και αλλού.

    “Δηλ. το Βυζάντιο δεν υποχρέωνε κανέναν να είναι πιστός! Το Βυζάντιο, δεν αποδεχόταν την ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΗ ρήξη με τα κυρίαρχα πιστεύω, για λόγους κρατικής ενότητας.”

    Δεν συμφωνήτε λοιπόν, στο σημείο, ότι η κρατική ενότητα ήτανε άμεσα συνδεδεμένη με τα “κυρίαρχα πιστεύω” στο βαθμό στον οποίο όχι μόνο τα υπερασπιζότανε ακόμη και με στρατιωτικές, αστυνομικές παρεμβάσεις; Μα το ίδιο δεν ισχυρίζομαι και εγώ, όταν λέω ότι οι Εθνικοί κυνηγήθκαν όχι για την Πίστη των, αλλά για την σημασία την οποία αυτή είχε στην διατήρηση της εθνικής συνείδησης αλλά και του πνεύματος ανυπακοής και ανυποταξίας στον κατακτητή; Είναι λοιπόν άστοχο να ισχυρίζεστε, ότι στο Βυζάντιο παρεμβάσεις και διώξεις έναντι θρησκευτικών δογμάτων γινότανε μόνο σε περίπτωση στην οποία αυτά έθεταν σε κίνδυνο την κρατική ενότητα (δηλαδή πάντα, γιατί εδώ δεν ασχολούμαστε με τα “προσωπικά πιστεύω” του καθενός) αλλά παράλληλα να αντιμετωπίζεται τις προτροπές του Γεννάδιου ως πηγάζουσες από καθαρώς θρησκευτικές ανησυχίες.

    “Το γεγονός ότι η λέξη Έλληνας έφτασε να σημαίνει ΚΑΙ τον Ειδωλολάτρη, ξεκίνησε από τους Ρωμαίους, επί ρωμαϊκής ακόμη αυτοκρατορίας.”

    Αυτό είναι ενδιαφέρον. Δηλαδή οι Ρωμαίοι, οι οποίοι ήτανε επίσης ειδωλλολάτρες και μάλιστα με ένα πάνθεον το οποίο βρισκότανε σε πλήρη αντιστοιχία με το κλασσικό ελληνικό, ονόμαζαν τους Έλληνες ειδωλλολάτρες.
    Μα το όμαιμον, ομότροπον, ομόγλωσσον και ομόθρησκον, δίνει μια πολύ ικανή απάντηση στους προς το αντίθετο ισχυρισμούς σας. Η ταύτιση των όρων Εθνικός-Ειδωλλολάτρης-Έλληνας μόνο με την κρατικοποίηση (συνεπώς και πολιτικοποίηση) του Χριστιανισμού μπορεί να εξηγηθεί. Επομένως, ο,τιδήποτε, έκτοτε, σχετιζότανε με δογματικές διαφορές ή και ακόμη διώξεις αλλόθρησκων, έστω παγανιστών, είχε άκρως πολιτικό χαρακτήρα και σε καμία περίπτωση αυστηρά θρησκευτικό. Η γνωστή ρήση του Ηροδότου, μπορεί εύκολα να εξηγήσει για παράδειγμα την στάση του Πλήθωνος, ο οποίος πίστευε, ότι το Έθνος (όπως και κάθε Έθνος) χρειάζεται και το στοιχείο της θρησκείας (εδώ σαφώς με θ μικρό κατά Γιανναρά) για να εξελιχθεί πολιτικά, επομένως και κοινωνικά.

    “Και δεν ομολογούν στους οπαδούς τους ότι ο Χριστιανισμός εναντιώθηκε ΜΟΝΟ στο θρησκευτικό κομμάτι της ύστερης αρχαιότητας, και είναι ολοφάνερη η θρησκευτική σημασία του “Έλλην” είτε των Πατέρων, είτε του Σχολάριου είτε οποιουδήποτε άλλου.”

    Αυτό δεν μπορώ να το δεχθώ. Εάν η αντίθεση περιοριζότανε μόνο στο θρησκευτικό κομμάτι, ο Γεννάδιος δεν θα ήτανε υποχρεωμένος να προβεί στις σχετικές διευκρινίσεις. Αλλά και πάλι, δεν μπορεί κανείς να ισχυρίζεται, ότι είναι δυνατόν να επιτεθείς σε μια εθνική θρησκεία (δηλαδή θρησκεία η οποία αποτελεί προσδιοριστικό στοιχείο ενός Έθνους) χωρίς να επιτεθείς ταυτόχρονα και στον ίδιο τον πολιτισμό ο οποίος την ανέδειξε. Η θρυλική μαχητική κραυγή “υπερ βωμών και εστιών” ακριβώς αυτό υποδηλώνει.
    Στην ουσία, η Εκκλησία είπε, ότι είπε και ο Γεννάδιος:
    “Από τον Ελληνισμό πήραμε μόνο την γλώσσα”
    (εσείς προς αυτό λέτε χαρακτηριστικά: “Το Βυζάντιο ήταν κράτος με ρωμαϊκούς νόμους, ελληνική παιδεία, και ως ενωτικό θρησκευτικό παράγοντα δεχόταν τον χριστιανισμό”)
    Τα αποτελέσματα γνωστά (και τραγικά). Είμαστε αιρετικοί (τόσο ως Έλληνες, όσο και ως Χριστιανοί) γιατί πιστεύουμε ότι Ελληνισμός = Πολιτισμός = Παιδεία = Γλώσσα.
    Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Εκκλησία επιμένει πεισματικά να διατηρεί την αρχαιοελληνική γλώσσα στις λειτουργίες της!
    Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο όλα τα εκπαιδευτικά συστήματα και προγράμματα του νεοελληνικού κράτους, έως και την στιγμή της κατάργησης του πολυτονικού, χαρακτηρίστηκαν από μια πεισματική εμμονή στην εκμάθηση (με την μέθοδο της παπαγαλίας) κανόνων τονισμού και γραμματικής (αυτή η πονεμένη ιστορία με τα χίλια “ι”). Το αποτέλεσμα είναι, η πλέον ανεπίγνωστη παιδεία του κόσμου. Με τον ίδιο δογματισμό με τον οποίο η Εκκλησία αντιμετώπιζε οποιαδήποτε πνευματική δραστηριότητα, αντιμετώπιζε και ο δάσκαλος στην τάξη την κάθε (ύποπτη) απορία των μαθητών. Ο πιο σίγουρος τρόπος να αποτρέψεις κάποιον μαθητή από την βαθύτερη ενασχόληση με το νόημα το οποίο έχουνε οι κανόνες τονισμού αλλά και εκείνοι της γραμματικής και του συντακτικού, είναι να τον βάλεις να τους μάθει “απέξω και ανακατωτά”!
    Αυτό γίνονταν και αυτό γίνεται, δυστηχώς μέχρι σήμερα.
    Όσο ένας άνθρωπος γίνεται τέλειος πολίτης, μαθαίνοντας όλους τους νόμους απέξω, άλλο τόσο γίνεται και μορφωμένος μαθαίνοντας γραμματική και συντακτικό με την παπαγαλία.
    Συνεπώς είμαι υποχρεωμένος να διατηρήσω την διαφωνία μου μαζί σας!

  36. -“τόμος Β, σελίδα 247” είναι ακόμη μια ακόμη κυκλική αναφορά του διαδικτύου.
    Ο Σπ. Λάμπρου στην εισαγωγή του έργου του αναφέρει ότι θα ακολουθήσει τόμος με επιστολές του Γ.Σχολάριου σε 2τομο έργο με τίτλο “Δεσποτάτο Πελοποννήσου”.
    Ίσως κάποια σχέση να έχει αναφορά στον τόμο 160 του Migne πάλι σε εισαγωγή που αναφέρει επιστολή “κατά Αυτοματιστών και Ελληνιστών” χωρίς να γνωρίζουμε αν ανήκει στον Γ.Σχολάριο.
    Ασφαλώς το να βρεθούν “πηγές” δεν είναι γιατί αμφισβητείται η ελληνική συνείδηση του Γ.Σχολάριου (και μόνο μια ταχεία ανάγνωση των επιστολών του βρίσκει αλλεπάλληλες αναφορές για ταύτιση γραικών και ρωμαίων) αλλά γιατί μπορεί έτσι να αλλάξουν αγκυλωμένες απόψεις αυτών που εναγώνια ψάχνουν να στηρίξουν τις απόψεις τους σε συρραφή φράσεων.
    – Το αν για την εκκλησία ήταν χρήσιμη η μόνο η γλώσσα να αναφέρω μόνο την διαμάχη Γ.Σχολάριου και Πλ.Γεμιστού για την ορθότητα των απόψεων Πλάτωνα ή Αριστοτέλη, που σημαίνει βαθειά μελέτη των αρχαίων φιλοσόφων.
    -Επειδή δε κάθε νέα φράση ανοίγει ασκούς θύελλας , νάτο πάλι το φρούτο της γλώσσας “με τα χίλια ι” και την προσπάθεια αιώνων για την τελική χρήση του λατινικού αλφάβητου.
    Ε αυτό θα περάσει δύσκολα(πχ σήμερα παραιτήθηκε η κυρία Θ.Δραγώνα ,της ομάδας των εθνοαποδομιστών )

  37. Κάποιοι επιμένουνε να παίζουνε το παιχνιδάκι των.
    Τέλος πάντων!
    Να επαναλάβω εδώ ότι η ταύτιση Ρωμιών και Γραικών, όπως την εννοούνε οι ορθοδοξολουμπενολαϊκοί φαναριώτες γίνεται με τους δικούς τους όρους τους και δεν αποτελεί αντεπιχείρημα για την αντίθεση των δύο όρων.
    Για να ταυτιστεί ο όρος Ρωμιός με τον όρο Γραικός, ο όρος Γραικός:

    -οφείλει να εκφράζει πολιτισμό (και όχι εθνική συνείδηση), τουλάχιστο όμως θρησκευτικές πεποιθήσεις

    -οφείλει επίσης να αποσυνδεθεί η Γλώσσα από τον πολιτισμό ο οποίος την ανέδειξε,

    -να παραδεχθούμε όλοι, ότι η εθνική μας συνείδηση είναι μια ψευδαίσθηση την οποία εισαγάγαμε από την Δύση, με την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους.

    ε, αυτό θα περάσει ακόμη πιο δύσκολα!!!

    Υ.Γ. τον χαρακτηρισμό “εθνοαποδομηστής” τον επιστρέφω σε εκείνους οι οποίοι συντάσσονται φανατικά με την άποψη του φρενοβλαβούς Γεννάδιου, ότι καλώς παραδόθηκε η Πόλη στους τούρκους!

  38. Βλέπω ότι έχετε μια επιμονή να δώσετε την έννοια που θέλετε στις λέξεις, παρά την προσπάθεια που έκανα να τεκμηριώσω τις θέσεις μου.

    Να πω μόνο ότι είναι πάρα πολύ δύσκολο να ισχυριστείτε ότι εγώ ως χριστιανός Ορθόδοξος δεν είμαι Έλληνας, διότι ο ισχυρισμός σας θα είναι πάντα μια αίολη θεωρία που θα σκοντάφτει πάντα επάνω μου και φυσικά επάνω στην αυτοσυνειδησία εκατοντάδων εκατομμυρίων Ορθοδόξων Ελλήνων του παρελθόντος. Εκτός βέβαια και αν ισχυρίζεστε ότι Ελλάδα και Έλληνες υπήρξαν μόνο στον 5ο αιώνα π.Χ., διότι το θρήσκευμα των Ελλήνων άλλαξε αρκετά μετά την Κλασική Ελλάδα, και πριν ακόμη έλθει ο Χριστιανισμός. Λατρέψαμε ακόμη και τον Ρωμαίο (κατακτητή μας) αυτοκράτορα και φυσικά, αποδεχτήκαμε με χαρά και τον τίτλο και τα προνόμια του Ρωμαίου πολίτη.

    Και φυσικά, η σχέση της Ελλάδας με την Ορθοδοξία έχει μεγάλο ιστορικό βάθος, καθώς η μαρτυρία ότι στην Θεσσαλονίκη υπήρξαν πολλοί χριστιανοί Ορθόδοξοι, οδήγησε τον Μ. Θεοδόσιο να βαπτιστεί εκεί. Και βεβαίως, η Θεσσαλονίκη όχι μόνο ήταν ένα ορμητήριο για την διάδοση του Χριστιανισμού από την εποχή του Απ. Παύλου, αλλά ήταν και πρωτεύουσα του Ανατολικού Ιλλυρικού και γνωρίζουμε σήμερα σειρά επισκόπων ήδη από τον δεύτερο αιώνα και μετά. Και μάλιστα, αυτό μας οδηγεί στη σκέψη ότι οι Έλληνες Ορθόδοξοι υπέφεραν από την άφιξη του αιρετικού Αριειανιστή Αλάριχου, αφού σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ζώσιμου, ενώ ο Αλάριχος άφησε απείραχτη την Αττική, εντούτοις ισοπέδωσε τη Μακεδονία.

    Και μην παραλείψω ότι οι Έλληνες, Ορθοδοξότατοι πάντα, πολεμήσαμε και ΚΑΤΑ της εικονομαχίας, όταν το 727 έπλευσε δύναμη στόλου κατά της Κωνσταντινούπολης και των Εικονομάχων αλλά χάσαμε τη μάχη. Και μάλιστα, αυτή “η εξέγερση των ελλαδικών θεμάτων και του στόλου των Κυκλάδων (727), εξέγερση που είχε επί κεφαλής έναν κατώτερο αξιωματικό, τον ‘τουρμάρχη’ Κοσμά, κινητοποίησε τα φτωχότερα στοιχεία του λαού και του στρατού” (Ιστ. Ελλ. Έθνους, Εκδοτ. Αθηνών, τόμ. Η΄, σελ. 212α)

    Ασφαλώς, δεν θα πρέπει να ξεχάσουμε ότι το ίδιο το Ευαγγέλιο που είναι γραμμένο στα ελληνικά, όπως και τα πατερικά έργα επίσης στα ελληνικά, κατάφεραν να περάσουν τα μηνύματά τους σε Έλληνες και ελληνιστές, και αυτοί κατόπιν να τα διαδώσουν παραπέρα.

    Ο ίδιος ο Απ. Παύλος είχε πολλούς συνεργάτες ελληνιστές και καταγόμενους από ελληνικές πόλεις όπως:

    Ο Αρίσταρχος (Πράξ. 19,29)
    Ο Γάιος (Πράξ. 19,29)
    Ο Επαφρόδιτος, (Φιλ. 2,25)
    Ο Ονήσιμος (Φιλήμ. 10)
    Ο Σεκούνδος (Πράξ. 20,4)
    Ο Στεφανάς (Α’ Κορ. 1,16)
    Ο Σώπατρος (Πράξ. 20,4) ή Σωσίπατρος (Ρωμ. 16,20)
    Ο Τίτος (Γαλ. 2,3)
    Ο Τιμόθεος (Πράξ. 16,1)
    Ο Τρόφιμος (Πράξ. 21,29)
    Ο Φιλήμων (Φιλήμ. 1)

    Και μάλιστα, όπως σημειώνει η Αικατερίνη Τσαλαμπούνη στο πολύ καλό βιβλίο της “Η Μακεδονία στην εποχή της Καινής Διαθήκης” (Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2002) στη Μακεδονία, μέσα από λατρείες όπως αυτή του Θεού Υψίστου, εκδηλωνόταν μια έντονη θρησκευτική αναζήτηση η οποία έκανε φανερό “ότι το ανατολικό τμήμα της αυτοκρατορίας ήταν έτοιμο να δεχθεί τη διδασκαλία για έναν ύψιστο και μοναδικό θεό” (σελ. 219)

    Κλείνω λέγοντας ότι σε σχέση με το παράθεμα χρειάζεται να μας πει κάποιος που έχει πρόσβαση στο έργο του Σπ. Λάμπρου αν το παράθεμα είναι τελικά ενιαίο ή όχι και αν βρίσκεται όντως στη σελίδα 247, διότι εγώ βρήκα από παράθεση τρίτου ότι κάποιο κομμάτι που μοιάζει βρίσκεται στις σελίδες 263-264 πράγμα που επιβεβαιώνει ακόμη περισσότερο για ποιον λόγο χρειάζεται στις παραθέσεις να δίνουμε και την έκδοση ή την επανέκδοση και τη χρονολογία διότι μπορεί να διαφέρει η αρίθμηση σελίδων.

    Το δευτερεύον θέμα, κατά πόσο είναι σωστό ένας Χριστιανός να επικροτεί την καταδίκη του αιρετικού μπορούμε να πούμε πολλά. Αν σκεφτούμε τον Θεόδωρο Στουδίτη, προφανώς ο Σχολάριος εμφανίζεται πνευματικά ελάχιστος μπροστά του, όμως θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι συγκυρίες της εποχής. Είναι γνωστό, έτσι τουλάχιστον όπως το διατυπώνει ο Βασ. Στεφανίδης, ότι ο Πλήθων προέβλεπε την θανατική καταδίκη για όσους δεν δέχονταν την πολιτική και θρησκευτική “αναμόρφωση” που δίδασκε (Στεφανίδης, , Εκκλησιαστική Ιστορία, σ. 427-428). Το σημαντικό πάντως είναι, ότι ο Σχολάριος δεν σκότωσε κανέναν. Ο Πελλοπονήσιος ηγεμόνας ήταν αυτός που εκτέλεσε τον Ιουβενάλιο σύμφωνα με το ρωμαϊκό δίκαιο. Για να δούμε αν ο Σχολάριος υιοθετούσε πάντα αυτές τις ιδέες ή μόνο σε αυτή την επιστολή, θα πρέπει αν εξετάσουμε όλα τα έργα του κάτω από αυτό το πρίσμα. Οι άνθρωποι γράφουν πολλές φορές υπό το κράτος θυμού ή και σκοπιμοτήτων. Μην ξεχνάμε ότι ο Ιουβενάλιος εκπροσωπούσε ακριβώς τις θρησκευτικές απόψεις του Πλήθωνα και ίσως ο Σχολάριος ήθελε να δώσει ένα μήνυμα ότι οι θέσεις αυτές δεν πρόκειται να περάσουν, ειδικά όταν θεωρούσε πως μια επαναφορά της ειδωλολατρίας, απλά θα δημιουργούσε λαϊκή διάσπαση και όχι ενότητα που ήταν τώρα απαραίτητη.

    Ο Τωμαδάκης γράφει καθαρά ότι η στάση του Σχολάριου απέναντι στον Πλήθωνα ήταν πολιτική: “Διά λόγους πρωτίστως πολιτικούς, διασώσεως του Ελληνισμού ετήρησεν ο Γεννάδιος Σχολάριος την στάσιν που ετήρησεν” (Παρατίθεται στο βιβλίο του Ι. Χατζηφώτη, “Βυζάντιο και Εκκλησία”, 1989, σ. 116).

    Όμως, για να έρθουμε στο θέμα μας κύριε “IMAGO”, από τη στιγμή που δεν αμφισβητείτε ότι πιθανόν ο Μπέξης το παρέθεσε σωστά, μένουμε στο ΑΠΟΛΥΤΑ βεβαιωμένο γεγονός το οποίο προκύπτει από το ίδιο το κείμενο, ότι η χροιά του Σχολάριου είναι καθαρά θρησκευτική αφού μιλάει για ΕΥΣΕΒΕΙΑ. Ακόμα δηλαδή και αν το παράθεμα ισχύει, είτε ενιαίο είτε με κενά, τα λόγια του Σχολάριου αλλά και η ίδια η ιστορία του Ιουβενάλιου ο οποίος καταδικάστηκε επειδή δίδασκε την ειδωλολατρία (δηλ. για ξεκάθαρα θρησκευτικούς λόγους), μας ΒΕΒΑΙΩΝΟΥΝ ότι το “Ελληνιστές” του Σχολάριου μιλάει ΜΟΝΟ για ειδωλολατρική θρησκεία και άρα το παρόν άρθρο παραμένει ακλόνητο ως προς τα συμπεράσματά του.

  39. Είναι ευχάριστο να συζητά κανείς μαζί σας, γιατί δεν είστε σαν τους άλλους, κρετίνος, αλλά χρησιμοποιήτε επιχειρήματα.
    Αυτό φυσικά με διευκολύνει να διαφωνήσω μαζί σας, ανατρέποντάς τα.

    Καταρχήν δεν είναι στις προθέσεις μου να αποφανθώ για το ποιός είναι ή δεν είναι Έλληνας. Το ζήτημα αυτό είναι καθαρά προσωπικό γιατί αφορά την εθνική συνείδηση. Το τελευταίο λοιπόν το οποίο θέλω να αμφισβητήσω, είναι η εθνική σας συνείδηση.

    Υπάρχει βέβαια μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στην εθνική θρησκεία και στον κρατικοποιημένο Χριστιανισμό, γιατί η πρώτη (είτε υιοθετημένη, είτε αυθεντική) προσαρμόζεται στις διοικητικές και γενικότερα πολιτικές ανάγκες της εκάστοτε (εθνικής) κοινωνίας ενώ ο δεύτερος προσαρμόζει, ή τουλάχιστο συμβάλλει προς αυτή την κατεύθυνση, την πολιτική και διοίκηση της κοινωνίας η οποία αποτελεί μια επαρχία, μια κτήση, της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας. Ο ισχυρισμός σας, ότι σύμφωνα με την δική μου λογική, οι Έλληνες θα έπρεπε να έπαψαν να υπάρχουν μετά τον 5ο αιώνα θα ήτανε σωστή, μόνο εάν καθόλη την διάρκεια της Ρωμαιοκρατίας αλλά και της Κληρικοαριστοκρατίας, επί Βυζαντίου, δεν είχανε εκδηλωθεί κινήματα (με διάφορες επικαλύψεις) με κεντρικό περιεχόμενο την αντίδραση στην κεντρική εξουσία. Ωστόσο, όπως διαπιστώσατε και εσείς, η εικονομαχία, αλλά και η κινητοποίηση του στόλου από τον ελλαδικό χώρο, είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα για το γεγονός, ότι συνέβαινε ακριβώς το αντίθετο. Ο Σκλαβούνος παρατηρεί, ότι παρόλο που ο ελλαδικός χώρος (ειδικά η Αθήνα) προσφερότανε για την συντήρηση ορμητηρίων του αυτοκρατορικού στόλου προς διατήρηση του ελέγχου του Αιγαίου, η κληρικοαριστοκρατία της Πόλης, ουδέποτε έδειξε ενδιαφέρον να προβεί στις αντίστοιχες ενέργειες θωράκισης του Αιγαίου, προφανώς για λόγους καχυποψίας απέναντι στον ελλαδικό Ελληνισμό. Συνεπώς η εθνική συνέχεια καταδεικνύεται περισσότερο από την συνεχή υποβάθμιση του ελλαδικού χώρου, η οποία ουσιαστικά θα λάβει τέλος, με την πτώση της Πόλης το 1204 και την δημιουργία διαφόρων ελληνικών κρατιδίων. Δεν σας κάμει εντύπωση, το γεγονός, ότι η ελληνική εθνική συνείδηση (όπως παρατηρήται και εσείς ο ίδιος εξάλλου) εμφανίζεται στο προσκήνιο της πολιτικής, μόνο μετά την πρώτη άλωση της Πόλης, όταν δηλαδή ο Ελληνισμός ξέφυγε της κεντρικής, πολίτικης εξουσίας; Το κίνημα των Ζηλωτών δεν εντάσσεται σε αυτή την αντίληψη;
    Δεν μπορώ φυσικά να εξισώσω την Ρωμαιοκρατία των πρώτων αιώνων η οποία προηγήθηκε, ή ακόμη την τουρκοκρατία η οποία ακολούθησε, με την εποχή του Βυζαντίου. Η περίπτωση του Βυζαντίου είναι ιδιάζουσα. Εδώ για πρώτη φορά, όπως συμβαίνει και σήμερα εξάλλου, η ανατολίτικη πονηριά της πολίτικης κληρικοαριστοκρατίας έπαιζε ταυτόχρονα σε δύο ταμπλό. Το πρώτο προς εξασφάλιση της αποκλειστικότητας του τίτλου συνέχειας της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (λατινόγλωσσοι τίτλοι, ρωμαϊκοί νόμοι, σφραγίδες, οργάνωση της γραφειοκρατίας κτλ.) Το δεύτερο προς υποβάθμιση και χαλιναγώγηση του Ελλαδικού Ελληνισμού με την οικειοποίηση της συνέχειας του ελληνι(στικ)ού πολιτισμού για να εξασφαλιστεί ο έλεγχος της περιοχής (και όχι η ενότητα της αυτοκρατορίας, αφού για ένα σύνολο κτήσεων το οποίο διατηρήται υπό κατοχή με στρατό, ο ορισμός της ενότητας δεν έχει απολύτως κανένα νόημα). Όπως και σήμερα, έτσι και τότε, οι Ρωμηοί, ισχυρίζονταν, εντελώς αυθαίρετα, ότι εάν υπάρχουνε Έλληνες, αυτοί είναι Χριστιανοί και ότι Έλληνας = Ρωμηός. Αυτή η πεποίθηση, όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, δεν μπορεί να δουλέψει, με μια αριστοκρατία λερωμένη, όπως ήτανε εκείνη της Πόλης, εάν δεν φροντήσεις να αποδυναμώσεις όσο το δυνατόν περισσότερο, το εθνικοπροσδιοριστικό στοιχείο από τον όρο „Έλληνας“. Για αυτό και αυτή η μανία με τις αυθαίρετες εξισώσεις Ελληνισμός = πολιτισμός (…και τίποτε άλλο;), ή Έλληνας είναι όποιος μετέχει της ελληνικής παιδείας (πράγμα εντελώς απαράδεκτο και αυτοαναιρετικό εάν δούμε ποιοί μετέχουνε σήμερα της ελληνικής παδείας, η οποία φυσικά ούτε ελληνική δεν είναι, ούτε παιδεία αλλά αυτό είναι άλλο θέμα). Εξάλλου η αυθαίρετη οικειοποίηση τίτλων και άλλων στοιχείων από την πολίτικη κληρικοαριστοκρατία έχει μακρά παράδοση.
    Η οικειοποίηση του ονόματος Ρώμη (προσέξτε τον τίτλο του Οικουμενικού Πατριάρχη), η οικειοποίηση του τίτλου „Οικουμενικό“ από την Αρχιεπισκοπή της Πόλης, παρόλο που η ίδια, μέχρι την ίδρυση της πόλης από τον Κωνσταντίνο, εκ των πραγμάτων δεν έπαιζε απολύτως κανένα ρόλο στα πράγμνατα του Χριστιανισμού σε παγκόσμια κλίμακα. Θεωρούμε παραδόξως τον τίτλο „Οικουμενικό“ ως ιστορικό παρόλο που ο Χριστιανισμός, πριν κρατικοποιηθεί, κινήθηκε και εξελίχθηκε στην Ιερουσαλήμ (από όπου ξεκίνησε), στην Αλεξανδρεια, στην Αντιόχεια, στην Ρώμη (εκεί προπαντός), στην Θεσαλλονίκη. Παρόλα αυτά, μετά την ίδρυση της Πόλης, όλα αυτά τα δεδομένα ατονούνε, το αργότερο με την πτώση του δυτικού τμήματος της αυτοκρατορίας (και απορρούμε μετά με την μνησικακία των παπικών).
    Τέλος η οικειοποίηση της αποκλειστικότητας στην ελληνική παράδοση και συνέχεια.
    Κλείνοντας θέλω να εκφράσω για άλλη μια φορά την απορία μου για το γεγονός, ότι εξακολουθείτε να ισχυρίζεστε, ότι η στάση του Γεννάδιου έναντι του Γεμιστού, είχε χαρακτήρα καθαρά θρησκευτικό, ενώ λίγες σειρές πιο πριν παραθέτετε κείμενο του Τωμαδάκη σύμφωνα με το οποίο:

    „Διά λόγους πρωτίστως πολιτικούς, διασώσεως του Ελληνισμού ετήρησεν ο Γεννάδιος Σχολάριος την στάσιν που ετήρησεν“

    Δεν προκύπτει αντίφαση σε αυτά τα οποία υποστηρίζετε;

  40. Ξεκινώντας από το τελευταίο δεν νομίζω ότι υπάρχει αντίφαση:

    Ο Πλήθωνας πήγε στο Μυστρά για να επαναφέρει μια πεθαμένη θρησκεία, και μάλιστα σε ένα χώρο που πλέον ζούσε μέσα στην Ορθοδοξία. Το μόνο που θα γινόταν λοιπόν, θα ήταν συγκρούσεις με αφορμή τη θρησκεία και τίποτε άλλο, με αποτέλεσμα, αντί ο λαός να μπει ενωμένος στους δύσκολους αιώνες, θα έμπαινε χωρισμένος σε θρησκευτικές παρατάξεις. Τελικά, όμως, η νίκη της ενωμένης ελληνορθόδοξης συνείδησης που επέζησε μέσα στην Τουρκοκρατία, δικαίωσε και πολιτικά τον Σχολάριο, για τις θρησκευτικές του επιλογές. Μόνο μια βαθιά ριζωμένη πίστη μπορούσε να δώσει ελπίδα σε έναν λαό υπόδουλο. Οι ελιτίστικες ιδέες του Πλήθωνα, εκείνη την εποχή ήταν εντελώς άσχετες με το περιβάλλον και την ιστορική αναγκαιότητα. Τεράστιο λάθος είναι, μια ελίτ να επιβάλλει πράγματα, γιατί αυτά οδηγούν συνήθως σε γελοία αποτελέσματα όπως το γλωσσικό ζήτημα ή όπως είναι σήμερα οι εκδηλώσεις “μεταμφιεσμένων” που αγοράζουν από καταστήματα με είδη θεατρικών αξεσουάρ ασπίδες κράνη και χλαμύδες για να παραστήσουν την Λυδία Κονιόρδου μπροστά σε κάποιον αρχαίο ναό ψάλλοντας ύμνους στον Δία.

    Για τα περί Ελλήνων και ότι το 1204 “ο Ελληνισμός ξέφυγε της κεντρικής, πολίτικης εξουσίας” δεν τα κατανοώ. Είπαμε και πριν ότι οι Έλληνες ήταν που δέχτηκαν δέχτηκαν με ευχαρίστηση να ονομάζονται Ρωμαίοι το 212, όταν παραχώρησε το δικαίωμα ο Καρακάλλας.

    Επίσης για το ότι επιδίωκαν κάποιοι “υποβάθμιση και χαλιναγώγηση του Ελλαδικού Ελληνισμού”, ούτε αυτό προκύπτει από πουθενά. Η Ελλάδα από τους πολέμους με τη Ρώμη, από την κατάκτησή της από τους Ρωμαίους και από τους εμφυλίους πολέμους των Ρωμαίων με θέατρο τις ελληνικές περιοχές, είχε πλέον κατεστραμμένη οικονομία με πολλές ελληνικές χώρες έρημες στον 3ο αι. μ.Χ. Ο Πλούταρχος μάλιστα αναφέρει πως στα χρόνια του (2ος αι. μΧ.) όλη η Ελλάδα δεν ήταν σε θέση να παράταξη ούτε 3.000 αξιόμαχους οπλίτες (βλ. “Ιστορία του Ελληνικού Έθνους”‘, ΣΤ΄, Εκδοτ. Αθηνών, σ. 487β).

    Το πρόβλημα της Ελλάδας ήταν ιστορικό.

    Κατόπιν όμως συνέχισε την πορεία της, παρουσίασε παρά τα προβλήματά της μια αναγέννηση στη δεύτερη σοφιστική, επηρέασε τους Ρωμαίους. Όμως ο Κέλσος και οι ύβρεις του, είναι η μεγαλύτερη απόδειξη για τη δύναμη που ασκούσε ο Χριστιανισμός ακόμα κια τόσο πρόωρα. Το διάταγμα των Μεδιολάνων, ήταν ακόμα μεγαλύτερη απόδειξη ότι αποτελούσε ο Χριστιανισμός μια ανίκητη δύναμη που δεν σταματούσαν ούτε οι διωγμοί. Το θρησκευτικό συνονθήλευμα των ανατολικών λατρειών δεν ικανοποιούσε κανέναν, και τελικά τους Έλληνες και Ελληνιστές κατέκτησε ο Χριστιανισμός. Και έγιναν τόσο ορθόδοξοι που πολέμησαν ενάντια στην Εικονομαχία και κράτησαν την πίστη τους μέχρι σήμερα, πράγμα που γίνεται μόνο όταν ένας λαός το ΘΕΛΕΙ.

    Κανείς λοιπόν δεν τους “κρατούσε” γιατί τους “φοβόταν”. Ήταν ήδη από τον 3ο αιώνα με τη θέλησή τους και μεγάλη τους χαρά, Ρωμαίοι πολίτες.

    Τέλος πάντων, όλοι μας προφανώς διαμορφώνουμε την άποψή μας από πολλούς παράγοντες και όχι από μια συζήτηση στο διαδίκτυο. Πάντως κάθε συζήτηση είναι χρήσιμη, και άλλωστε οι ιδέες και τα επιχειρήματα παραμένουν δημοσιευμένα για να τα δουν και να τα κρίνουν και άλλοι.

  41. “…διαμορφώνουμε την άποψή μας από πολλούς παράγοντες και όχι από μια συζήτηση στο διαδίκτυο..”
    Θα ήθελα όμως την άποψή σας, όπως ασφαλώς και του αρθρογράφου ,σε μια πτυχή του άρθρου που δεν εξετάστηκε μέχρι στιγμής.
    Ο Γ.Σχολάριος εξέφραζε προσωπικές θέσεις για την προτίμηση της ύποδούλωσης στους Τούρκους ( και όχι στους φίλους Λατίνους οι όποίοι ήταν οι ουσιαστικοί ένοχοι για την διάλυση του Βυζαντίου) ή ο λαός είχε άλλη ιδέα ; και γιατί ο Μάρκος Ευγενικός δεν αναφέρεται στα πυρά των φιλολατίνων;(Μήπως γιατί δεν έχουν βρεθεί αρκετά στοιχεία στα κείμενά του για να είναι στόχος;)
    Από εκεί και πέρα ,για σχολιαστές ,η επίκληση συγγραφέων όπως ο Σ.Λάμπρου ή ο Σκλαβούνος ,δεν πρέπει να παραβλέπει το γεγονός ότι ο πρώτος είναι υποστηρικτής της συνέχειας του ελληνισμού και ο δεύτερος κατηγορείται ότι προσθέτει πονηρά προσωπικά σχόλια στα έργα του ,ενώ η ρήση ότι η εικονομαχία ( με διάρκεια 100+ ετών και πρωτοστάτες αυτοκράτορες ) ήταν ουσιαστικά αντίδραση στην κεντρική εξουσία ,είναι αρλούμπα με επικάλυψη επιστημονισμού .(Δεν αισθάνομαι την ανάγκη να σας επιστρέψω τίποτα κύριε , είμαι σίγουρος ότι σαν παιδί πετούσατε πέτρες στα άλλα παιδάκια)
    Και τέλος το Βυζάντιο -με τον διεθνή επιστημονικό του όρο – δεν ήταν η ιδανική πολιτεία ,είχε όμως τεράστιο πολιτισμό (ας δούμε πόσα ξένα πανεπιστήμια έχουν σπουδαίες έδρες βυζαντινών σπουδών) , που οπωσδήποτε είχε διαλεκτική σχέση και προσλήψεις στοιχείων από Ανατολή (Πέρσες ,’Αραβες) και Δύση αργότερα .
    Ο πολιτισμός του είχε κυρίαρχο θρησκευτικό προσανατολισμό ,όπως και τα αρχαιοελληνικά (γιαυτό και τα μνημεία είναι κυρίως θρησκευτικού περιεχομένου ),δεν έπαυε όμως να έχει και ιδιότυπο πολίτευμα όπου οι πολίτες καθαιρούσαν αυτοκράτορες σε μιά νύχτα .
    Εκτεινόταν από αρχαιοτάτων χρόνων και στα ασιατικά παράλια και στον Πόντο ,ενώ το αίμα των νεκρών θα φωνάζει ότι και εκεί κάποτε ήταν Ελλάδα ,έστω και αν γενίτσαροι κάθε λογής θέλουν να τους ξεχάσουμε για να ξαναδώσουμε Κύπρους και Θράκες και νησιά.

  42. “Από εκεί και πέρα ,για σχολιαστές ,η επίκληση συγγραφέων όπως ο Σ.Λάμπρου ή ο Σκλαβούνος ,δεν πρέπει να παραβλέπει το γεγονός ότι[…]”

    Καλά αυτό το περίμενα…
    Δεν μας δίνετε καλύτερα, κύριε, μια λίστα με τους συγγραφείς τα έργα των οποίων οφείλουμε να διαβάζουμε για να μην δεχόμαστε τις επικρίσεις σας;

    Υ.Γ. την πηγή την έδωσα. Tώρα μπορείτε να βάλετε τα αποσιωπητικά του σχολίου Tue, 12/10/2010 – 08:32 εκεί που ξέρετε”…”

  43. Οφείλω μιά διόρθωση. Αναφέρθηκα αβασάνιστα στα βιβλία του Ιωάννη Σκλαβούνου ,αλλά πιθανότατα θα πρέπει να αναφέρονται στο βιβλίο του Γεράσιμου Σκλαβούνου “Περί συνέχειας και ασυνέχειας των Ελλήνων”

  44. Απ’ ότι διαβάζουμε (διότι σοφία μόνοι μας δεν έχουμε παρά μόνο αυτή που αντλούμε από τη βιβλιογραφία και τη διασταυρώνουμε όσο γίνεται), ο λαός ήταν μάλλον ανθενωτικός:

    “Στην πραγματικότητα, η άκαμπτη ανθενωτική στάση που είχε ως επικεφαλής τον δυναμικό μητροπολίτη Εφέσου ήταν τόσο έντονη και είχε τέτοια λαϊκή απήχηση, ώστε η ένωση δεν διακηρύχτηκε επίσημα στην Κωνσταντινούπολη μέχρι τη 12η Δεκεμβρίου του 1452, δηλαδή έξι μήνες πριν από την πτώση της πόλης στα χέρια των Οθωμανών” (Meyendorff John – Παπαδάκης Αριστείδης, “Η Χριστιανική ανατολή και η άνοδος του Παπισμού. Η εκκλησία απο το 1071 ως το 1453”, ΜΙΕΤ, Αθήνα 2003, σ. 610).

    Και όταν στις 12 Δεκεμβρίου του 1452, ο καρδινάλιος Ισίδωρος λειτούργησε στην Αγία Σοφία (η οποία κοινή λειτουργία -όπως γράφει ο Κ. Άμαντος στο “Σχέσεις Ελλήνων & Τούρκων από του ενδεκάτου αιώνος μέχρι του 1821”, τόμ. Α΄, 1955, σ. 108- ήταν και βολιδοσκόπηση της κοινής γνώμης), κατόπιν κηρύχθηκε η ένωση, που είχε ψηφίσει η Σύνοδος της Φλωρεντίας, όμως:

    “ο λαός της Κωνσταντινουπόλεως είχε ξεχυθεί στους δρόμους και είχε συγκεντρωθεί στις εκκλησίες, όπου λειτουργούσαν ανθενωτικοί ιερείς και κυρίως στη Μονή του Παντοκράτορος, όπου ζούσε ένας από τους ηγέτες των ανθενωτικών, ο Γεώργιος Σχολάριος, ο οποίος μετά την άλωση έγινε πατριάρχης(Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. Θ΄, Εκδοτική Αθηνών, σ. 208α).

    Μάλιστα, η ίδια λαϊκή αντίδραση υπήρξε από την πρώτη στιγμή, όπως γράφει ο μεταστραφείς στον Ρωμαιοκαθολικισμό, Ιωσήφ επίσκοπος Μεθώνης (και αντίπαλος του Μητροπολίτη Εφέσου Μάρκου Ευγενικού):

    “ο Εφέσου είδε το πλήθος δοξάζον αυτόν ως μη υπογράψαντα [στην ενωτική σύνοδο Φερράρας-Φλωρεντίας 1438-1439], και προσεκύνουν αυτώ οι όχλοι καθάπερ Μωϋσεί και Ααρών και ευφήμουν αυτόν και άγιον απεκάλουν” (PG 159, 992C).

    Στην πραγματικότητα, τα αισθήματα των ορθοδόξων δεν άλλαξαν καθόλου από την εποχή της Β΄ Συνόδου της Λυών (1274), η οποία προσπάθησε και τότε να αποκαταστήσει την κοινωνία Λατινικής και Ορθόδοξης Εκκλησίας.

    Και σε εκείνη την περίπτωση, η ένωση ήταν προσπάθεια που ξεκινούσε από “πάνω” (Πάπα-Αυτοκράτορα) για να επιβληθεί προς τα “κάτω” (πλήρωμα της Εκκλησίας):

    “…στη σύνοδο δεν συμμετείχαν αυτοπροσώπως ή με τοποτηρητές οι τέσσαρες πατριάρχες της Ανατολής, το δε ορθόδοξο πλήρωμα αποδοκίμασε την ενωτική πρωτοβουλία του αυτοκράτορα. Η αντίδραση εναντίον της ενώσεως ήταν γενική στην Ανατολή, η δε προσπάθεια του αυτοκράτορα να την επιβάλη με τη βία προκάλεσε μεγαλύτερη ένταση” (Φειδάς Ιω. Βλάσιος, “Εκκλησιαστική Ιστορία”, τόμ. Β΄, 3η έκδ., Αθήνα 2002, σ. 597).

    Όπως γράφει ο Μεθόδιος Φούγιας (στηριζόμενος -όπως λέει-, σε συμπεράσματα των Geanakoplos, Ostrogorsky, και Vasiliev):

    “Η Ελληνική ‘Εκκλησία και ο λαός απέρριψαν την ένωσι [του 1274], διότι επί πλέον οι Έλληνες πίστευαν πως διαφέρουν πολύ από τους Δυτικούς, τους οποίους θεωρούσαν αγέρωχους και αλαζονικούς και κατώτερους πολιτιστικά. Αυτές ήταν συνέπειες των επιπτώσεων των σταυροφοριών” (Φούγιας Γ. Μεθόδιος, “Έλληνες και Λατίνοι”, 2η έκδ., Αποστολική Διακονία, Αθήνα 1994, σ. 292).

    Άρα, τα αισθήματα που άφησαν οι θηριωδίες του 1204 και η λατινική κατοχή ήταν μοιραία και για τη στάση που κράτησε το ορθόδοξο πλήρωμα στα 1274 αλλά και στην “ένωση” της Φερράρας-Φλωρεντίας. Σε αυτά μπορούμε να προσθέσουμε και όσα σημειώνει ο Τ. Γριτσόπουλος, για το μάταιο της υποτιθέμενης βοήθειας από τη Δύση:

    “Αι προσδοκίαι της παπικής βοηθείας ισχναί και αναιμικαί δεν κατώρθωναν να θερμάνουν τας ψυχάς των κατεπτοημένων” καθώς “τους Βυζαντινούς ηγέτας εξήγαγεν εκ της πλάνη η οικτρά ήττα των σταυροφόρων εις Βάρναν το 1444, ότι ήτο δυνατόν να προσδοκούν πλέον σοβαράν ενίσχυσιν από την Δύσιν” (“Κων/νος ΙΑ”, Θρησκευτική και Ηθική Εγκυκλοπαίδεια, τόμ. 8 (1966), στ. 32).

    Αυτή η σταυροφορία που διαλύθηκε στη Βάρνα είχε 25.000 στρατό (Ostrogorsky, Ιστορία του Βυζαντινού Κράτους, τόμ. Γ΄ (2002), σ. 267) ο οποίος ολοκληρωτικά εξολοθρεύθηκε (Ostrogorsky, ό.π., σ. 269).

    Άρα, είναι αρκετά σοβαροί οι λόγοι που μας οδηγούν να συμπεράνουμε ότι ο λαός ήταν ανθενωτικός: 1) μισούσε τους λατίνους ως κατακτητές, 2) θεωρούσε αρετικές πολλές δοξασίες τους, 3) δεν υπήρχαν ελπίδες για κάποια σοβαρή βοήθεια.

    Όσο για τις αντιδράσεις των ενωτικών κατά του Μάρκου, ο Ι. Καρμίρης στο σχετικό άρθρο της ΘΗΕ (8,760-763) γράφει ότι οι πιέσεις τους εναντίον του, (επειδή οι ενωτικοί είχαν και ως σύμμαχο τον αυτοκράτορα) τον οδήγησαν 2 χρόνια αυτοεξόριστο στην Έφεσο και άλλα δύο χρόνια εξόριστο στη Λήμνο και επανήλθε στην Κων/πολη μόνο στο τέλος της ζωής του.

    Για το Βυζάντιο, συμφωνώ κι εγώ ότι πράγματι ήταν ένα κράτος που ουδεμία σχέση είχε με όσα του καταλόγισαν οι διαφωτιστές και συνεχίζουν ακόμη να του καταλογίζουν πολλοί. Αντιθέτως, είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον κράτος, με τα καλά του και τα στραβά του όπως όλα τα κράτη που υπήρξαν στην ιστορία.

  45. κ. Γεωργίου,

    καταρχήν, αν μου επιτρέπετε να σας εκφράσω την γνώμη μου, μην αναλίσκεσθε σε μάταιες συζητήσεις και άσκοπες παραθέσεις επιχειρημάτων με ανθρώπους που ούτε τις γνώσεις, ούτε την αντίληψη, αλλά ούτε και το ανάλογο ήθος διαθέτουν για έναν τέτοιο διάλογο. Ουκ αν λάβης παρά του ΜΗ έχοντος, όπως είπε και ο λουκιάνιος Μένιππος στον λαμνοκόπο της Αχερουσίας…

    Σχετικά με τον προβληματισμό που θέτετε, σας αναφέρω τα εξής. Ο Σχολάριος, όπως και σύσσωμη η ποιμένουσα εκκλησία εκείνη την εποχή, δεν δέχονταν καμμιά σκλαβιά σε κανέναν κατακτητή. Γι’ αυτό, άλλωστε, και ο Συμεών, ο οποίος ήταν μητροπολίτης Θεσσαλονίκης μέχρι το 1429, ένα χρόνο πριν την άλωση της στους Τούρκους, πρότρεπε το ποίμνιό του να αγωνιστεί με σθένος κατά των Τούρκων.
    Άλλωστε, την γνώμη του για τους Τούρκους την διατύπωνε ΔΗΜΟΣΙΑ ο Σχολάριος μιλώντας στους χριστιανούς μέσα στην εκκλησία για τον ζυγό των “αθέων βαρβάρων”. Και αυτό όχι πριν αλλά μετά την άλωση, δηλαδή όταν πλέον ήθελε πολύ θάρρος να κάνεις κανείς δημόσια μια τέτοια δήλωση…

    Όμως, ο Σχολάριος, όπως και όλοι πνευματικοί ήγετες του ελληνισμού σ’ εκείνα τα φοβερά χρόνια, είχε κάνει μια καίρια εθνική επιλογή: Την απόλυτη αντίθεση προς την Δύση, η οποία στο θρησκευτικό επίπεδο εκφράζονταν με την ιδεολογία του ανθενωτισμού. Ο λόγος για τον οποίον είχε γίνει τότε αυτή η επιλογή ήταν πολύ απλός. Διότι γνώριζαν ότι η υποδούλωση στους δυτικούς και η υποταγή των Ελλήνων στην καθολική εκκλησία θα οδηγούσε στην εθνική τους εξαφάνιση. Ήξεραν πως μόνον αν διεφύλασσαν ως κόρην οφθαλμού την σύνδεση του έθνους με την ορθόδοξη πίστη θα εξασφάλιζαν και την ιστορική του αυτοσυνειδισία και επιβίωση.
    Για το πόσο δίκιο είχαν μπορεί να μας πείση το παράδειγμα της κάτω Ιταλίας. Η κάτω Ιταλία κατοικούνταν καθαρά από Έλληνες ήταν τόσο ελληνική, όσο και όλες οι άλλες κοιτίδες του Ελληνισμού: Κυρίως Ελλάδα, Μικρασία, Πόντος, Κύπρος. Και όμως, όταν μετά το σχίσμα (1054) η Μεγάλη Ελλάδα αφέθηκε αβοήθητη στα νύχια της παπικής εκκλησίας, μέσα σε λίγους αιώνες όλη η κάτω Ιταλία εκλατινίστηκε ε ΠΛΗΡΩΣ, οι εκαντοντάδες χιλιάδες Έλληνες που ζούσαν απώλεσαν εντελώς την εθνική τους συνείδηση και, φυσικά, ξέχασαν ολοκληροτικά τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ και έμειναν μόνον με τα θλιβερά γραικάνικα, για να τους θυμίζουν ποιοι ήταν κάποτε και που κατάντησαν…

    Και επειδή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον ήξερε τι θα πάθαινε ο Ελληνισμός αν έπεφτε στα νύχια των δυτικών ο Πλήθων, γι΄ αυτ΄λον τον λόγο, ο Γεώργιος Πλήθων-Γεμιστός ήταν ο πιο ορκισμένος ΑΝΘΕΝΩΤΙΚΟΣ. Και για να είμαι πιο ακριβής, ο Πλήθων ήταν ο θεωρητικός καθοδηγητής της ανθενωτικής μερίδας. Όσο παράξενο κι αν σας φαίνεται, κ. Γεωργίου, έτσι ακριβώς είναι. Αντίθετα, με τις απίστευτες ανακρίβειες και τα αδίστακτα ψέμματα που λέγονται για το θέμα αυτό, Ο Πλήθων ήταν ο ΠΙΟ ΦΑΝΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΕΝΩΤΙΚΟΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ! Γι’ αυτό άλλωστε και το τελευταίο έργο που έγραψε, σε ηλικία… 90(!) έτων ήταν σχετικά με την εκπόρευση του αγίου Πνεύματος! Φυσικά, για να υπερασπιστεί την ορθόδοξη θέση ενάντια στους λατίνους!!!

    Λοιπόν, ας μας πουν οι σημέρινοι αρχαιόφιλοι Έλληνες, ήταν λοιπόν και ο Πλήθωνας “τουρκόφιλος προδότης”, που δεν ήθελε να δει τους καθολικούς ούτε ζωγραφιστούς;!;

    Αυτά, αγαπητέ μου κ. Γεωργίου. Ελπίζω να σας έδωσα πολύ τροφή για την σκέψη σας.

  46. κ. Γεωργίου,

    καταρχήν, αν μου επιτρέπετε να σας εκφράσω την γνώμη μου, μην αναλίσκεσθε σε μάταιες συζητήσεις και άσκοπες παραθέσεις επιχειρημάτων με ανθρώπους που ούτε τις γνώσεις, ούτε την αντίληψη, αλλά ούτε και το ανάλογο ήθος διαθέτουν για έναν τέτοιο διάλογο. Ουκ αν λάβης παρά του ΜΗ έχοντος, όπως είπε και ο λουκιάνιος Μένιππος στον λαμνοκόπο της Αχερουσίας…

    Σχετικά με τον προβληματισμό που θέτετε, σας αναφέρω τα εξής. Ο Σχολάριος, όπως και σύσσωμη η ποιμένουσα εκκλησία εκείνη την εποχή, δεν δέχονταν καμμιά σκλαβιά σε κανέναν κατακτητή. Γι’ αυτό, άλλωστε, και ο Συμεών, ο οποίος ήταν μητροπολίτης Θεσσαλονίκης μέχρι το 1429, ένα χρόνο πριν την άλωσή της στους Τούρκους, πρότρεπε το ποίμνιό του να αγωνιστεί με σθένος κατά των Τούρκων.
    Άλλωστε, την γνώμη του για τους Τούρκους την διατύπωνε ΔΗΜΟΣΙΑ ο Σχολάριος μιλώντας στους χριστιανούς μέσα στην εκκλησία για τον ζυγό των “αθέων βαρβάρων”. Και αυτό όχι πριν αλλά μετά την άλωση, δηλαδή όταν πλέον ήθελε πολύ θάρρος να κάνει κανείς δημόσια μια τέτοια δήλωση…

    Όμως, ο Σχολάριος, όπως και όλοι πνευματικοί ήγετες του Ελληνισμού σ’ εκείνα τα φοβερά χρόνια, είχε κάνει μια καίρια εθνική επιλογή: Την απόλυτη αντίθεση προς την Δύση, η οποία στο θρησκευτικό επίπεδο εκφράζονταν με την ιδεολογία του ανθενωτισμού. Ο λόγος για τον οποίον είχε γίνει τότε αυτή η επιλογή ήταν πολύ απλός. Διότι γνώριζαν ότι η υποδούλωση στους δυτικούς και η υποταγή των Ελλήνων στην καθολική εκκλησία θα οδηγούσε στην εθνική τους εξαφάνιση. Ήξεραν πως μόνον αν διεφύλασσαν ως κόρην οφθαλμού την σύνδεση του έθνους με την ορθόδοξη πίστη θα εξασφάλιζαν και την ιστορική του αυτοσυνειδισία και επιβίωση.

    Για το πόσο δίκιο είχαν, μπορεί να μας πείση το παράδειγμα της κάτω Ιταλίας. Η κάτω Ιταλία κατοικούνταν καθαρά από Έλληνες και ήταν τόσο ελληνική, όσο και όλες οι άλλες κοιτίδες του Ελληνισμού: Κυρίως Ελλάδα, Μικρασία, Πόντος, Κύπρος. Και όμως, όταν μετά το σχίσμα (1054) η Μεγάλη Ελλάδα αφέθηκε αβοήθητη στα νύχια της παπικής εκκλησίας, μέσα σε λίγους αιώνες όλη η κάτω Ιταλία εκλατινίστηκε ΠΛΗΡΩΣ, οι εκαντοντάδες χιλιάδες Έλληνες που ζούσαν εκεί απώλεσαν εντελώς την εθνική τους συνείδηση και, φυσικά, ξέχασαν ολοκληρωτικά τα ΕΛΛΗΝΙΚΑ. Έμειναν μόνον με τα θλιβερά γραικάνικα, για να τους θυμίζουν ποιοι ήταν κάποτε και που κατάντησαν…

    Και επειδή περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, αυτός που ήξερε τι θα πάθαινε ο Ελληνισμός αν έπεφτε στα νύχια των δυτικών ήταν ο Πλήθων, γι΄ αυτόν τον λόγο ο Γεώργιος Πλήθων-Γεμιστός υπήρξε ο πιο ορκισμένος ΑΝΘΕΝΩΤΙΚΟΣ. Και για να είμαι πιο ακριβής, ο Πλήθων ήταν ο θεωρητικός καθοδηγητής της ανθενωτικής μερίδας. Όσο παράξενο κι αν σας φαίνεται, κ. Γεωργίου, έτσι ακριβώς είναι. Αντίθετα με τις απίστευτες ανακρίβειες και τα αδίστακτα ψέμματα που λέγονται για το θέμα αυτό, Ο Πλήθων ήταν ο ΠΙΟ ΦΑΝΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΕΝΩΤΙΚΟΣ ΣΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ! Γι’ αυτό άλλωστε και το τελευταίο του έργο, που το έγραψε, σε ηλικία… 90(!) έτων, ήταν σχετικά με την εκπόρευση του αγίου Πνεύματος! Φυσικά, για να υπερασπιστεί την ορθόδοξη θέση ενάντια στους λατίνους!!!

    Λοιπόν, ας μας πουν οι σημέρινοι αρχαιόφιλοι Έλληνες, ήταν και ο Πλήθωνας “τουρκόφιλος προδότης”, ο οποίος δεν ήθελε να δει τους καθολικούς ούτε ζωγραφιστούς;!;

    Αυτά, αγαπητέ μου κ. Γεωργίου και ελπίζω να σας έδωσα πολύ τροφή για την σκέψη σας.

  47. Αυτή η συνεχής διαβολή και περιφρόνηση των πνευματικών δυνατοτήτων του ελλαδικού Ελληνισμού, είναι το δηλητήριο το οποίο οφείλει να καταπολεμηθεί.
    Αυτή η δουλοπρεπής και κουτοπόνηρη τακτική προς πάσα κατεύθυνση, η οποία οδήγησε την περιοχή μας στην πνευματική υστέρηση, έναντι της Δύσης και αυτός ο ανατολίτικος ελιτισμός πρέπει να εκδιωχθούνε και θα εκδιωχθούνε μαζί με τους πάσης φύσεως ορθοδοξολουμπενολαϊκούς κουλτουριαραίους και εβραιομανής φαρισαίους οι οποίοι με το θράσσος χίλιων πηθίκων:

    από την μία θέλουνε την Ορθοδοξία (στην πραγματικότητα την φαναριτώτικη Εκκλησία) να έχει επικρατήσει πλήρως στην ελλαδική κοινωνία πριν την Εθνεγερσία, αλλά για την κατάντια στην οποία φθάσαμε να φταίει η Δύση, οι διαφωτηστές και η κατσίκα του γείτονα…δηλαδή μονίμως οι άλλοι!

    από την μία θέλουνε να σταματήσουνε δήθεν οι διαβολές των άλλων, αλλά οι ίδιοι, με την ιουδαιοχριστιανική ανηθικότητα η οποία τους χαρακτηρίζει, δεν διστάζουνε να ρίχνουν λάσπη στις εθνικές μας ονομασίες Γραικός και Έλληνας, σε συγγραφείς οι οποίοι υποστηρίζουνε πράγματα διαφορετικά από εκείνα τα οποία υποστηρίζουνε αυτοί και γενικώς σε οποιονδήποτε ο οποίος διαφωνεί μαζί των.

    Ο Ελληνισμός εάν θέλει να πάει μπροστά (όχι δοξάζοντας από το πρωί μέχρι το βράδυ τον Θεό) οφείλει να αγωνιστεί σε δύο μέτωπα. Το ένα, εκείνο τον αριστερών εθνομηδενιστών, το άλλο, εκείνο των εβραιομανών ελληνοκάπηλων!

  48. Κ. Κεκαυμένε, πολύ αποκαλυπτικό το κείμενό σας και ενδιαφέρουσες οι επισημάνσεις σας για τα ατοπήματα της λεγόμενης «αποδομητικής» σχολής της ιστοριογραφίας. Με βάση τα όσα υποστηρίζετε, σας θέτω δύο ερωτήματα προς προβληματισμό:

    α) Εφόσον το όνομα Έλληνες χρησιμοποιούνταν ελεύθερα τόσο από λογίους όσο και από ιεράρχες (και μάλιστα πολύ πιο πριν από τον 15ο αιώνα), και όχι στα πλαίσια κάποιου αρχαϊσμού, γιατί το εθνονύμιο που κυριαρχούσε μέχρι και τον 19ο αιώνα, ιδίως στα λαϊκά στρώματα, ήταν το Ρωμαίοι; Γιατί ο λαός δεν χρησιμοποιούσε σχεδόν ποτέ το Έλληνες σαν εθνικό του προσδιορισμό και έκανε διάκριση ανάμεσα στα ρωμαίικα (δημώδη γλώσσα) και στα ελληνικά (αρχαΐζουσα);

    β) Προκειμένου να συμπεριλάβετε στον ηροδότειο ορισμό του έθνους και τους αρχαίους και τους νέους Έλληνες, τη διαφορά του θρησκεύματος (θεμελιώδους στοιχείου της ταυτότητας, ιδίως στις παλιότερες εποχές) τη δικαιολογήσατε με τη φράση: «το ελληνικό έθνος έκανε κάποτε μια κοσμοϊστορική επιλογή: Εγκατέλειψε την προγονική του θρησκεία και εγκολπώθηκε την χριστιανική πίστη». Εφόσον όμως το έθνος, όντας εν πλήρει συνειδήσει, έκανε αυτή την επιλογή, γιατί επέτρεψε να ταυτιστεί το ίδιο του το εθνικό όνομα με την παλαιά θρησκεία; Δεν πρόκειται για το απόλυτο αυτογκολ;

  49. Αγαπητέ Περτίναξ,

    τα ερωτήματά σας για να απαντηθούν τεκμηριωμένα, απαιτούν την συγγραφή μιας μελέτης πολύ μεγαλύτερης από αυτήν που έγραψα για τον Σχολάριο. Επειδή όμως έχω διεξάγει την σχετική έρευνα, μπορώ να σας απαντήσω, πιστεύω με αρκετή ακρίβεια, τα εξής.

    α) Καταρχήν, δεν είναι ακριβές ότι ο λαός δεν χρησιμοποιούσε καθόλου το όνομα Έλλληνες. Μπορεί το όνομα αυτό να είχε περιπέσει για αιώνες σε κάποια αχρησία, όμως αναφορές όπως αυτή του Χρονικού του Μωρέως αποδείχνουν πως το Έλλην ούτε είχε ξεχαστεί, ούτε είχε αποσβεσθεί από την συλλλογικά λαϊκή μνήμη.

    β) Όι Έλληνες από τα πανάρχαια χρόνια έχουν αποδείξει πως δεν είχαν ποτέ κάποιο ιδιαίτερο κόλλημα με ένα συγκεκριμένο εθνικό όνομα. Το Έλλην δεν ήταν ούτε το παλιότερο, ούτε το μοναδικό όνομα του έθνους. Όταν το όνομα αυτό πήρε αρνητική φόρτιση και σημασία, οι Έλληνες φανέρωναν τον εθνικό τους αυτοπροσδόρισμο με το πανάρχαιο όνομα της φυλής, το Γραικοί. Γι’ αυτό και οι Έλληνες και κατά την περίοδο της Βυζαντινής αυτόκρατορίας και κατά την τουρκοκρατία αυτοπροσδιορίζονταν εθνικά κυρίως ως Γραικοί και εντελώς επιφανειακά ως Ρωμαίοι. Γιατί ήξεραν πολύ καλά πως το Ρωμαίος δηλώνει κυρίως “ιθαγένεια” και όχι εθνική προέλευση. Άρα, η εγκατάληψη του ονόματος ΄Ελληνας δεν ήταν ούτε αυτογκόλ, ούτε κάτι παρόμοιο. Απλά οι Έλληνες άφησαν για λίγο στην άκρη το εθνικό τους όνομα Έλλην και ξαναπήραν το πιο αρχαίο και ξεχασμένο από αιώνες εθνικό όνομά τους, το Γραικός.

  50. Θα ήταν πραγματικά πολύ χρήσιμη μια μελέτη που να δείχνει ότι το όνομα Έλληνες παρέμεινε ζωντανό στη λαϊκή μνήμη. Και μάλιστα σαν εθνική ονομασία, καθώς από μελέτες σαν αυτή του Ι. Κακριδή γνωρίζουμε ότι στη λαϊκή μνήμη υπήρχε έτσι κι αλλιώς, μόνο που σήμαινε τους αρχαίους κατοίκους του τόπου, τους οποίους ο απλός λαός φανταζόταν σαν γίγαντες. Το Χρονικό του Μορέως πάλι, δεν νομίζω να στηρίζει τα λεγόμενά σας, καθώς κατακλύζεται από το όνομα Ρωμαίοι και στις λίγες φορές που γίνεται λόγος για Έλληνες αναφέρεται στους αρχαίους και μόνο. Ακόμα και στο πολυχρησιμοποιημένο απόσπασμα όπου ο Φράγκος συντάκτης του χρονικού δηλώνει πως οι Ρωμαίοι ονομάζονταν κάποτε Έλληνες, προσθέτει στη συνέχεια ότι κρατάνε ακόμα την αλαζονεία των Ελλήνων, όχι το όνομα (απαραίτητη διευκρίνηση νομίζω, γιατί έχω δει πολλούς να διαβάζουν το στίχο όπως τους βολεύει).

    Για το «Γραικοί» τώρα: την άποψη ότι αυτό ήταν το λαϊκό εθνικό όνομα που αντικατέστησε μέχρι το 1821 το στιγματισμένο από την Εκκλησία «Έλληνες», την έχουν υποστηρίξει, εξ΄οσων γνωρίζω, ο Παν. Χρήστου (Οι περιπέτειες των εθνικών ονομάτων των Ελλήνων) και ο Νίκος Σβορώνος. Δεν μπόρεσαν βέβαια να εξηγήσουν ικανοποιητικά γιατί το όνομα Γραικοί απαντάται σε ελάχιστες περιπτώσεις, συγκριτικά πάντα με το Ρωμαίοι. Ούτε γιατί η δημώδης γλώσσα, το κατεξοχήν εθνοτικό γνώρισμα, λεγόταν ρωμαίικη και όχι γραικική. Το τελευταίο παράδειγμα δείχνει εύγλωττα ότι το Ρωμαίοι ήταν εθνοτική ονομασία και κάθε άλλο παρά «επιφανειακή».

    Ακόμα πάντως δεν μπορώ να καταλάβω πώς οι Έλληνες άλλαξαν αυτοβούλως εθνικό αυτοπροσδιορισμό. Το όνομα είχε πάρει «αρνητική φόρτιση και σημασία» στα κείμενα της Βίβλου, πριν δηλ. οι Έλληνες αρχίσουν να γίνονται χριστιανοί. Σε αυτή την περίπτωση το «εθνικό ένστικτο» υποχώρησε ατάκτως μπροστά στην ιερότητα της βιβλικής – και στην ουσία εβραϊκής – απόδοσης της ονομασίας Έλληνες (=ειδωλολάτρες). Ένα εθνικό ένστικτο που κατά τ΄ άλλα ήταν τόσο δυνατό, ώστε ανέσυρε από τα αζήτητα ένα πανάρχαιο όνομα όπως το Γραικοί (στην πραγματικότητα βέβαια το όνομα Γραικοί αναβίωσε από την επιρροή του λατινικού Graeci) για να βάλει «λίγο στην άκρη» το παρεξηγημένο στην Αγία Γραφή όνομα Έλληνες (όπου λίγο = 1500 χρόνια!).

  51. ΓΙΑ ΤΗΝ ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ΟΡΟΥ ΕΛΛΗΝ ΘΑ ΔΩΣΩ ΕΝΑΝ ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ Β’ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗΣ ΣΥΝΟΔΟΥ ΤΟΝ ΟΠΟΙΟ ΒΡΗΚΑ ΑΡΚΕΤΑ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΝ:
    Κανὼν Ζ´

    Τοὺς προστιθεμένους τῇ ὀρθοδοξίᾳ, καὶ τῇ μερίδι τῶν σῳζομένων, ἀπὸ αἱρετικῶν, δεχόμεθα κατὰ τὴν ὑποτεταγμένην ἀκολουθίαν, καὶ συνήθειαν. Ἀρειανοὺς μὲν, καὶ Μακεδονιανούς, καὶ Σαββατιανούς, καὶ Ναυατιανούς, τοὺς λέγοντας ἑαυτοὺς Καθαροὺς καὶ Ἀριστερούς, καὶ τοὺς Τεσσαρεσκαιδεκατίτας, εἴτουν Τετραδίτας, καὶ Ἀπολλιναριστάς, δεχόμεθα διδόντας λιβέλλους, καὶ ἀναθεματίζοντας πᾶσαν αἵρεσιν, μὴ φρονοῦσαν, ὡς φρονεῖ ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησία, καὶ σφραγιζομένους, ἤτοι χριομένους, πρῶτον τῷ ἁγίῳ μύρῳ τό τε μέτωπον, καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς καὶ τὰς ῥίνας, καὶ τὸ στόμα, καὶ τὰ ὦτα· καὶ σφραγίζοντες αὐτούς, λέγομεν· Σφραγὶς δωρεὰς Πνεύματος ἁγίου. Εὐνομιανοὺς μέντοι τοὺς εἰς μίαν κατάδυσιν βαπτιζομένους, καὶ Μοντανιστάς, τοὺς ἐνταῦθα λεγομένους Φρύγας, καὶ Σαβελλιανούς, τοὺς υἱοπατορίαν διδάσκοντας, καὶ ἕτερά τινα καὶ χαλεπὰ ποιοῦντας, καὶ τὰς ἄλλας πάσας αἱρέσεις· (ἐπειδὴ πολλοί εἰσιν ἐνταῦθα, μάλιστα οἱ ἀπὸ τῶν Γαλατῶν χώρας ὁρμώμενοι), πάντας τοὺς ὑπ᾿ αὐτῶν θέλοντας προστίθεσθαι τῇ ὀρθοδοξίᾳ, ὡς Ἕλληνας δεχόμεθα· καὶ τὴν πρώτην ἡμέραν ποιοῦμεν αὐτοὺς Χριστιανούς, τὴν δὲ δευτέραν κατηχουμένους· εἶτα τῇ τρίτῃ ἐξορκίζομεν αὐτούς, μετὰ τοῦ ἐμφυσᾷν τρίτον εἰς τὸ πρόσωπον, καὶ εἰς τὰ ὦτα, καὶ οὕτω κατηχοῦμεν αὐτούς, καὶ ποιοῦμεν χρονίζειν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ ἀκροᾶσθαι τῶν γραφῶν, καὶ τότε αὐτοὺς βαπτίζομεν.
    ΜΕΤΑ ΤΙΜΗΣ
    ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Β. ΒΕΡΔΕΛΗΣ

  52. ΚΑΙ ΣΑΣ ΑΦΙΕΡΩΝΩ ΕΠΙΣΗΣ ΩΣ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΤΟΝ ΕΠΟΜΕΝΟ ΚΑΝΟΝΑ ΤΗΣ ΙΔΙΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ:
    Κανὼν Η´

    Ἀριστ. Οἱ καταδύσει μιᾷ βαπτιζόμενοι Εὐνομιανοί, Σαβελλιανοί, καὶ Φρύγες, ὡς Ἕλληνες δεχέσθωσαν. Οὗτοι καὶ βαπτίζονται, καὶ χρίονται, ὅτι ὡς Ἕλληνες παραδέχονται· καὶ καιρὸν ἱκανὸν πρὸ τοῦ βαπτίσματος κατηχοῦνται, καὶ τῶν θείων γραφῶν ἀκροῶνται.
    ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ Β. ΒΕΡΔΕΛΗΣ

  53. Τόσα και τόσα είπε ο Γεννάδιος Σχολάριος υπέρ των Ελλήνων και συνεχίζουν μερικοί ανορθόγραφοι Αρχαιολατροελληναράδες σαν τον κύριο (ο Μίθρας να τον κάνει) Imago, να μην απαντάνε αλλά να θέτουν συνεχώς άλλα και άλλα.

    Μου θυμίζουν τους Σκοπιανούς, που όταν τους ρωτάς ποια ήταν η γλώσσα που μιλούσαν ο Φίλιππος, ο Αλέξανδρος, ο Αριστοτέλης κτλ. αυτοί σε βρίζουν.

    Αλλά είναι λογικό να συμβαίνει αυτό εφόσον ο άνθρωπος όταν βρίσκεται σε κρίση πανικού δεν ξέρει από που να πιαστεί.

    Και του χρόνου στον Σύριζα παρέα με τον Τσίπρα και τον Αμυρά κύριε (ο Μίθρας να σε κάνει) Imago.

  54. Μερικές απαντήσεις σε συκοφαντίες που αφορούν τον Σχολάριο αναρτήθηκαν εδώ:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/sxolarios_ioubenalios_1.htm

    Αναφέρονται εκεί διάφορα ζητήματα, όπως η σχέση του Σχολαρίου με τον ελληνισμό (που αναλύεται εξαντλητικά στο παρόν άρθρο του Αντίβαρου), η σημασία του “Έλλην” στις βυζαντινές νομικές πηγές, η καύση των “Νόμων” του Πλήθωνα από τον Σχολάριο.

    Ένα από τα κύρια ζητήματα στο άρθρο είναι ο Ιουβενάλιος και η επιστολή του Σχολαρίου προς τον άρχοντα Μανουήλ Οισή, από την οποία επιστολή νεοπαγανιστές και άλλη αντικληρικαλιστές απομονώνουν κάποιες φράσεις:

    «τους γουν δυσσεβείς και αλάστορας τούτους ελληνιστάς», «ράβδιζε, είργε, είτα γλώσσαν αφαίρει, είτα χείρα απότεμνε, καν και ούτω μένη κακός, θαλάττης πέμπε βυθώ»

    (βλ. π.χ. και στα παραπάνω σχόλια, το σχόλιο που έκανε ο χρήστης “imago” στις “12 October 2010 at 16:54” κατά του Σχολαρίου)

    Βεβαίως, σε καμία αναφορά, ή ιστοσελίδα ή έντυπη έκδοση των αντικληρικαλικών αυτών κύκλων δεν θα δούμε ν’ αναφέρονται τα εγκλήματα του Ιουβενάλιου που σχετίζονταν με τις παραπάνω ποινές:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/sxolarios_ioubenalios_1.htm#t1

    Δυστυχώς, οι άνθρωποι αυτοί εκδίδουν μέχρι και βιβλία, όπου γράφουν πως ο Ιουβενάλιος τιμωρήθηκε για τις… “ελληνικές του ιδέες”. Θαυμάστε π.χ. τους συνεργάτες του “Δαυλού”:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/sxolarios_ioubenalios_1.htm#t2

    Και ασφαλώς, όσο ο Σχολάριος ήταν δικαστής, τίποτε απολύτως δεν έπαθε ο Ιουβενάλιος:
    http://www.oodegr.com/neopaganismos/sykofanties/sxolarios_ioubenalios_1.htm#t4

    Άρα, όταν στα 1451 ή 1452 που τιμωρήθηκε με εκτέλεση ο Ιουβενάλιος, ο Σχολάριος δεν είχε ουδεμία ευθύνη για την ποινή του, αφού είχε φύγει ήδη από τα αξιώματα που κατείχε ως μοναχός (1450) και τα όσα έγραψε στα 1451-1452 στον Μανουήλ, αφορούσαν τους συγκεκριμένους «δυσσεβείς και αλάστορας τούτους ελληνιστάς» που είχαν διαπράξει όχι απλώς προσηλυτισμό, αλλά και απάτες, ιεροσυλίες, τυμβωρυχίες, ληστείες και φόνους.

    Και δυστυχώς, είναι λυπηρό ότι σε κείμενα υποτίθεται επιστημονικά, οι “επιστήμονες” θέλουν οπωσδήποτε να δικαιώσουν τον Ιουβενάλιο και να καταδικάσουν τον Σχολάριο και το Βυζάντιο, και έτσι ΕΞΑΦΑΝΙΖΟΥΝ από το κείμενο τους τα εγκλήματα του Ιουβενάλιου, διηγούμενοι την ιστορία του χωρίς την παραμικρή αναφορά σε αυτά…

    (σχετικά με τον Σχολάριο τους Ανθενωτικούς και την Άλωση, αρκετές απαντήσεις υπάρχουν εδώ:
    http://www.oodegr.com/oode/istoria/o8wmanoi/arbeler_allwsi_1.htm )

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *