Η διαστρέβλωση του Σολωμικού αφορισμού

Ζήσαμε να το δούμε και αυτό. Όλοι όσοι έχουν αναλάβει εργολαβικά της
διάβρωση της εθνικής μας συνείδησης και με ένθ.0εο ζήλο αποδομούν και απαξιώνουν
καθετί το ελληνικό, ανακάλυψαν για την επίρρωση των θέσεών τους –ούτε λίγο ούτε
πολύ– τον εθνικό μας ποιητή! Και ενώ προσποιούνται ότι λησμονούν ποιος είναι ο
δημιουργός του «Ύμνου εις την Ελευθερίαν» και των «Ελευθέρων πολιορκημένων»,
την ίδια στιγμή απομονώνουν, εγκολπώνονται και επικαλούνται «εν χορώ» τον
σολωμικό αφορισμό, σύμφωνα με τον οποίο εθνικό πρέπει να μάθουμε να θεωρούμε το
αληθές. «Δεν μπορεί, σκέπτονται, εθνικός ποιητής θεωρείται ο άνθρωπος, άρα κάθε
αρνητική αναφορά του στα εθνικά θέματα έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και εντυπωσιάζει.
Για μας, ιδιαίτερα, είναι βούτυρο στο ψωμί μας και νερό στο μύλο μας» .

Μήπως είναι πια καιρός να απομυθοποιηθεί αυτό το βολικότατο κλισέ, ώστε
να καταρριφθεί το ακλόνητο, δήθεν, ιδεολογικό άλλοθί τους;  Κάτι τέτοιο προϋποθέτει μια περισσότερο
προσεχτική και επίμονη διερεύνηση αυτού που ο ποιητής αληθινά εννοούσε
διατυπώνοντάς την πασίγνωστη φράση του. Επειδή, λοιπόν, το θέμα με είχε
απασχολήσει και στο παρελθόν, ας μου επιτραπεί να παραθέσω (με ορισμένες
τροποποιήσεις και προσαρμογές στα σύγχρονα δεδομένα) κάποιο απόσπασμα
παλαιότερου άρθρου μου, που αποκτά στις μέρες μας ιδιαίτερη επικαιρότητα. 

«Aν ο Διονύσιος Σολωμός
μπορούσε
ποτέ να φανταστεί σε ποιες ιδεολογικές διαστρεβλώσεις και
σε πόσες σοφισ
τικές παραποιήσεις θα οδηγούσε στις μέρες μας ο
αφορισμός του, σύμφ
ωνα με τον οποίο το εθνικό για μας τους Έλληνες
πρέπει να ταυτίζεται με το αληθές,
θα απέφευγε επιμελώς να τον διατυπώσει, γιατί δε θα
είχε την παραμικρή διάθεση να
βλάψει το έθνος του, ενώ προσπαθούσε να το βοηθήσει.
Πραγματικά,
ορισμένοι φτάνουν στο σημείο να διαπράξουν την ακόλουθη λογική λαθροχειρία:
ξεκινώντας από το σολωμικό «εθνικό είναι το αληθές», συνάγουν
αυθαίρετα –και πιστεύουν ακράδαντα– ότι «αληθές είναι…το αντεθνικό»! Δεν υπάρχει
μεγαλύτερη σοφιστική παρερμηνεία και καταφανέστερη ιδεολογική διαστρέβλωση από
αυτήν.

Ό,τι επιδίωκε προφανώς να υποδηλώσει ο εθνικός μας ποιητής
ήταν περίπου το εξής: ο
Ελληνισμός οφείλει να αποκτήσει
αυτογνωσία και να
μην εκλαμβάνει τα ελαττώματα του ως αρετές. Οφείλει, επιπλέον, να μην
καταντήσει
έρμαιο των ιδεοληψιών του και να μη θεωρεί τον εαυτό του
ομφαλό της γης χάνοντας έτσι την επαφή του με την πραγματικότητα.
Κατά τα άλλα,
ο Σολωμός δεν υποστήρι
ξε ποτέ, μαζί με τα ανακτοβούλια της Ευρώπης,
ότι ο εθνικός ξεσηκωμός του ‘21
, για παράδειγμα,  ήταν το αποτέλεσμα ενός εθνικισμού
επικίνδυνου για τη σταθερότητα
και την ειρήνη στα Βαλκάνια. Δεν υπαινίχτηκε  ποτέ 
ότι κάποιο  δίκιο πρέπει  να έχουν και οι καημένοι οι Τούρκοι για τις θηριωδίες
τους
εναντίον των ύπουλων και αχάριστων
ραγιάδων. Δε χαρακτήρισε ποτέ την παθιασμένη  αντίσταση των Μεσολογγιτών απόρροια
εθνικιστικής υστερίας και σοβ
ινιστικού διαποτιομού. Και δεν ισχυρίστηκε ποτέ, όπως κάποιος
σύγχρονος, με αφετηρία τον παραπάνω αφορισμό, ότι ‘α
ν κάνουμε σημαία μας την αλήθεια, τότε
δεν χρειαζόμαστε πια πολλές σημαίες. Η αλήθεια του Τούρκου και του Έλληνα θα
μπορούσε να είναι μία’…

Αντίθετα, ο ποιητής του «Ύμνου εις
την Ελευθερίαν
» και των «Ελεύθερων Πολ
ιορκημένων» βίωσε τη συγκλονιστική εμπειρία του εθνικοαπελευθερωτικού έπους
του 1821, ενστερνίστηκε τα απαράγραπτα εθνικά
δίκαια του Ελληνι
σμού και μεταστοιχείωσε τους πόθους του αγωνιζόμενου Γένους σε ποιητικά οράματα, όπου η πατριωτική έξαρση συνυφαίνεται με  το
ηθικό χρέος. Ταυτίζοντας το εθνικό με το αληθές, ο Σολωμός προσδιόρισε ταυτόχρονα με
σαφήνεια και με απτά παραδείγματα το μέτ
ρο
αλλά και τα όρια της ταύτισης αυτής
. Επομένως, είναι ανεπίτρεπτο να χρησιμοποιείται σήμερα ο αφορισμός του ως
προπέτασμα καπνού για κάθε λογής διαστρεβλώσεις και παρερμηνείες
». (
Απόσπασμα
από το άρθρο “Η προπαγάνδα των Σκοπίων και ο Σολωμός”, Ελευθεροτυπία, 31/3/1993).

 

ΚΥΡΙΑΚΟΣ  ΚΑΤΣΙΜΑΝΗΣ

 

.

(920) αναγνώσεις

4 comments

  1. Ὑπάρχει καὶ ἐγκυρότερος ἀντίλογος : Ἀμέσως ἀντιρωτᾶμε τὸν μηδενιστὴ ποὺ ἑπικαλεῖται τὸν Σολωμό, ἂν δέχεται οτι ὑπάρχει ἔθνος καὶ τὶ νομίζει ὅτι εἶναι αὐτὸ τὸ ἔθνος. Δὲν ἔχω ‘δεῖ κανὲναν νὰ μπορεῖ νὰ ἀπαντήσει. Ὁπότε, ὅποιος δὲν δέχεται ὅτι ὑπάρχει ἔθνος, ὅποιος κηρύττει ὅτι τὸ ἔθνος εἶναι μιὰ φαντασιακὴ κοινότητα, δὲν μπορεῖ νὰ ἐπικαλεῖται οὔτε τὸν Σολωμό οὔτε τὴν ἀλήθεια.

  2. Γιὰ τὴν περίφημh φράσι τοῦ Σολωμοῦ, ἐξαιρετικὰ εὔστοχον καὶ τὸ παλαιότερον ἄρθρον τοῦ φίλου Γνωμοδότη, «Εθνικοί Μύθοι».

  3. Ήταν φαίνεται επόμενο καθ’ ότι ο Σολωμός έχει το “κουσούρι” να θεωρείται, και να είναι, εθνικός ποιητής. Και οι νεοτάξίτες βγάζουν κυριολεκτικά σπυρια με καθε τι εθνικό.

    Νίκος Αργεάδης

  4. Πριν μερικές ημέρες, δέχθηκε “επίθεση” ως δήθεν “εθνικός μύθος” και ένας άλλος πολύ γνωστός στοχασμός του Σολωμού:

    «Κλείσε μέσα στην ψυχή σου την Ελλάδα, και θα αισθανθής μέσα σου να λαχταρίζη κάθε είδος μεγαλείου».

    Ένας επιφυλλιδογράφος που λέγεται Γιάννης Η. Χάρης και διατηρεί στην «Εφημερίδα των Συντακτών» μια στήλη με τίτλο, «Ασκήσεις Μνήμης» (βλ. και εδώ: http://www.efsyn.gr/?p=138592), προτίμησε να κρυφτεί πίσω από την προσθήκη «o altra cosa» που έκανε ο ποιητής γύρω στα 1850, και να μας πει ότι η χρήση του στοχασμού χωρίς την προσθήκη αυτή, ισοδυναμεί με “κατακρεούργηση” του Σολωμού…

    Βεβαίως, κάτι τέτοιο δεν τόλμησε ούτε ο Κώστας Βάρναλης να πει, παρ’ όλο που την εποχή εκείνη ήταν πιο διεθνιστής από τους διεθνιστές…

    Ο Γιάννης Χάρης όμως ξεσπά με έναν χείμαρρο από “προοδευτικά” υβρεολόγια και κατακλύζει τη στήλη του με όλο το φάσμα του διεθνιστικού ξύλινου λόγου μιλώντας για “εθνικιστές”, “πατριδοκάπηλους” κ.λπ.

    Για τον λόγο αυτό, προσπάθησα να δώσω μια απάντηση με κάποια τεκμήρια, εδώ:

    http://www.oodegr.com/oode/sygrafeis/solomos_1.htm

    Πρόκειται ουσιαστικά για δύο γνησιότατους στοχασμούς του Σολωμού για τους οποίους δεν έχουμε το παραμικρό δικαίωμα να τους διαχωρίσουμς σε “σωστό” και λάθος”. Δεν είναι δυνατόν ο Σολωμός να λογοκρίνεται από τις ψευτο-προοδευτικές εμμονές του καθένα.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *