Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
☦️17 Ιουλίου 1918 — Η νύχτα που έσβησε ένας θρόνος και άναψε ένα μαρτύριο
Στα υπόγεια της Οικίας Ιπάτιεφ στην Εκατερίνμπουργκ, εκεί όπου η νύχτα είχε απλωθεί βαριά πάνω από τη Ρωσία, δεν έπεφτε μόνο ένας βασιλιάς αλλά έκλεινε τραγικά ένα κεφάλαιο τριών αιώνων. Εκεί, τέτοιες ώρες, τις τελευταίες της 16ης προς τη 17η Ιουλίου 1918, ο τελευταίος Αυτοκράτορας της Ρωσίας, Νικόλαος Β΄ Ρομανώφ, στάθηκε μπροστά στο τέλος όχι μόνο ως κάτοχος ενός θρόνου, αλλά ως σύζυγος, πατέρας και άνθρωπος που παρέδιδε την ψυχή του στον Θεό.
Δίπλα του ήταν η σύζυγός του, η Τσαρίνα Αλεξάνδρα Φιοντόροβνα τα παιδιά τους, οι Μεγάλες Δούκισσες Όλγα, Τατιάνα, Μαρία και Αναστασία, ο διάδοχος του θρόνου, ο νεαρός Τσαρέβιτς Αλέξιος και οι πιστοί άνθρωποι που αρνήθηκαν να τους εγκαταλείψουν ακόμη και στην ώρα της θυσίας.
Ήταν η τραγική συνάντηση της ανθρώπινης εξουσίας με την ανθρώπινη σκληρότητα. Η επανάσταση που υποσχέθηκε έναν νέο κόσμο θέλησε να κόψει βίαια κάθε δεσμό με το παρελθόν. Για τους Μπολσεβίκους, η ύπαρξη της οικογένειας των Ρομανώφ αποτελούσε έναν ζωντανό συμβολισμό μιας άλλης Ρωσίας μιας Ρωσίας αυτοκρατορικής, ορθόδοξης και ιστορικά συνδεδεμένης με αιώνες παράδοσης. Έτσι, μέσα στη δίνη του εμφυλίου πολέμου και της επαναστατικής βίας, αποφασίστηκε η εξόντωση όχι μόνο ενός πρώην ηγεμόνα, αλλά ολόκληρης της οικογένειάς του.
Η σφαγή στην Εκατερίνμπουργκ έγινε το σκοτεινό σύμβολο μιας εποχής όπου η πολιτική ιδεολογία, όταν απορρίπτει την αξία του ανθρώπου, μπορεί να μετατραπεί σε αδυσώπητο μηχανισμό καταστροφής και το σκοτάδι που ακολούθησε ήταν βαθύ. Η Ρωσία γνώρισε χρόνια εμφυλίου πολέμου, διώξεων και φόβου. Η Ορθόδοξη Εκκλησία υπέστη σκληρή καταστολή, ναοί λεηλατήθηκαν ή έκλεισαν, κληρικοί και πιστοί διώχθηκαν, ενώ εκατομμύρια άνθρωποι βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις συνέπειες ενός συστήματος, που επιδίωκε να υποτάξει όχι μόνο την κοινωνία αλλά και τη συνείδηση.
Η νύχτα της Εκατερίνμπουργκ ήταν η προειδοποιητική σκιά ενός αιώνα γεμάτου αίμα και δάκρυα. Και όμως, μέσα σε αυτή τη σκοτεινή σελίδα της ιστορίας, η Ορθόδοξη Εκκλησία διέκρινε το φως του μαρτυρίου. Ο Νικόλαος Β΄, ο οποίος τιμάται ως Άγιος Νεομάρτυρας και Ομολογητής μαζί με την οικογένειά του, δεν έμεινε στη μνήμη των πιστών ως ένας ηττημένος αυτοκράτορας. Έμεινε ως ένας άνθρωπος που σήκωσε τον σταυρό του. Ο άνθρωπος που γνώρισε τη δόξα και την απώλεια. Ο πατέρας που είδε τα παιδιά του να οδηγούνται μαζί του στον θάνατο. Ο σύζυγος που έμεινε δίπλα στη γυναίκα του μέχρι την τελευταία στιγμή. Ο χριστιανός που πέρασε από το παλάτι στο κελί και από το κελί στην αιωνιότητα.
Η παράδοση της Εκκλησίας διατηρεί τη φωνή του Αγίου Ιωάννη της Κρονστάνδης, ο οποίος χρόνια πριν είχε μιλήσει προφητικά για έναν βαρύ σταυρό δοκιμασιών, που θα ερχόταν στον ευλαβή Τσάρο:
«Ο Θεός έστειλε σε αυτόν έναν βαρύ σταυρό δοκιμασιών, γιατί είναι το εκλεκτό και αγαπημένο παιδί Του…»
Και ο σταυρός αυτός ήρθε. Όχι με τη μορφή μιας μάχης. Αλλά με τη μορφή της υπομονής. Η ιστορία μπορεί να συζητά τις πολιτικές ευθύνες, τις αδυναμίες και τις κρίσεις της ύστερης Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Όμως καμία ιστορική διαφωνία δεν μπορεί να αφαιρέσει το ανθρώπινο δράμα εκείνης της νύχτας. Γιατί εκεί δεν βρέθηκε μόνο ένας Τσάρος. Βρέθηκε μια οικογένεια. Άνθρωποι με φόβο, προσευχή, αγωνία και ελπίδα. Η δύναμη της βίας νόμισε πως με λίγες σφαίρες θα εξαφάνιζε ένα όνομα. Όμως έκανε το αντίθετο. Έδωσε σε εκείνο το όνομα μια θέση στη μνήμη. Οι εκτελεστές πίστεψαν ότι έθαβαν μια δυναστεία. Δεν γνώριζαν ότι μέσα στο σκοτάδι της Εκατερίνμπουργκ γεννιόταν μια μαρτυρία.
Ένας θρόνος μπορεί να χαθεί. Μια αυτοκρατορία μπορεί να πέσει. Ένα καθεστώς μπορεί να εξαφανιστεί. Αλλά η πίστη, η θυσία και η αγάπη που σφραγίζονται με αίμα, δεν χάνονται. Η 17η Ιουλίου δεν είναι μόνο η ημέρα του τέλους των Ρομανώφ. Είναι η ημέρα που η ιστορία συνάντησε το μαρτύριο. Η ημέρα που ένας Τσάρος έγινε μάρτυρας, μια οικογένεια έγινε σύμβολο και μια σκοτεινή νύχτα πέρασε στην αιωνιότητα. Αιωνία η μνήμη του Αγίου Νικολάου Β΄ Ρομανώφ, της Αγίας Αλεξάνδρας, των Αγίων Τέκνων τους και όλων όσοι μαρτύρησαν μαζί τους.
✍ Στυλ. Καβάζης
