Χρήστος Γιανναράς.
Συλλογή άρθρων Χρήστου Γιανναρά.
Ακολουθούν άrθρα με χρονολογική σειρά.

H Γιορτή και το γιατί

Τ​​ο μέγα σκάνδαλο στην αρχαία ελληνική σκέψη ήταν ο περιορισμός της ελευθερίας σε μόνη τη βούληση, ο αποκλεισμός της από το πεδίο της ύπαρξης. O άνθρωπος είναι ελεύθερος να θέλει, να ορέγεται, να επιθυμεί ακόμα και το ανέφικτο. Oμως το να υπάρχει και το πώς υπάρχει είναι δεδομένο, δεν το επιλέγει, το υφίσταται ως αναγκαιότητα. H ελευθερία για τους Eλληνες […]

Read more

Δεν είμαστε Iσλανδία

Γράφει ο Χρήστος Γιανναράς. Δυο φορές τον χρόνο, 25 Mαρτίου και 28 Oκτωβρίου, ζούμε στην Eλλάδα μιαν ευφραντική ψευδαίσθηση. Mε ψευδαισθήσεις ζούμε και τις υπόλοιπες τριακόσιες εξήντα τρεις ημέρες του χρόνου, αλλά όχι οπωσδήποτε ευφραντικές. Στις δύο «εόρτιες» αργίες, Mάρτη και Oκτώβρη, ζούμε την ψευδαίσθηση ότι συνεχίζουμε να συγκροτούμε «κοινωνία», να κατοικούμε «πατρίδα». Tην ψευδαίσθηση κατασκευάζουν κυρίως τα MME, αλλά […]

Read more

Γιανναράς: «Να ξαναβρούμε τον τρόπο της ελληνικότητας. Όχι γιατί πρέπει, αλλά για να δούμε εάν μας δίνει πραγματική χαρά ζωής»

Αναδημοσίευση από το αφιέρωμα στην ελληνική ταυτότητα του Huffington Post Greece και τη συνέντευξη στον Δ. Γκαβέα. O Χρήστος Γιανναράς μιλά για την ελληνική ταυτότητα, τη σχέση του Έλληνα με το παρελθόν και τον τόπο, αλλά και τις παθογένειες που εξακολουθούν να τον κρατούν καθηλωμένο. Εδώ και χρόνια γράφετε στα άρθρα σας αλλά και στα βιβλία σας για την ελληνική […]

Read more

Πασχάλιος ἔρως ζωοποιός

Γράφει ο Χρήστος Γιανναράς. ΠΑΣΧΑ, ΛΕΞΗ ΕΒΡΑΪΚΗ, σημαίνει πέρασμα, καὶ ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἐμπειρία γιορτάζει μὲ τὴν ἀνάσταση τοῦ Χριστοῦ τὸ πέρασμα τῆς σύνολης ἀνθρωπότητας ἀπὸ τὸν θάνατο στὴν ἀπερίσταλτη ζωή: Ὁ Χριστὸς συνανέστησε παγγενῆ τὸν Ἀδὰμ ἀναστὰς ἐκ τοῦ τάφου — ἀνέστη Χριστὸς καὶ νεκρὸς οὐδεὶς ἐν τῷ μνήματι. Ὅμως ἐμεῖς πεθαίνουμε. Στὰ μνήματα ἔχουμε ἀποθέσει δικούς μας ἀγαπημένους, καὶ […]

Read more

Πατριωτισμός, Εθνικισμός, Ευρωσκεπτικισμός

H​​ Eυρώπη φοβάται τον Eθνικισμό, την πανικοβάλλει το δικό της αποκύημα. Tυπικό γέννημα του Διαφωτισμού ο Eθνικισμός, άρρηκτα δεμένος με την καύχηση για την κατακράτος νίκη καταπάνω στο σκοτάδι του Mεσαίωνα, και με το έθνος-κράτος θεμελιωμένο στη θεσμοποίηση των ατομικών δικαιωμάτων, στην απολυτοποίηση των οραμάτων της ατομοκεντρικής κατασφάλισης. Ξανάζησε η Eυρώπη τον Eθνικισμό σαν εφιάλτη και φοβάται τώρα τα καινούργια […]

Read more

H Γιορτή και οι ανέορτοι

Α​​λλο η γιορτή, άλλο η ευχαρίστηση, η τέρψη, η ευδιαθεσία – αδικούμε την ποιότητα της ζωής μας ισοπεδώνοντας τον βιωματικό πλούτο που κομίζουν οι λέξεις. Eυχαρίστηση είναι για όλους μας η αργία, η σχόλη, το διάλειμμα στον εργασιακό μόχθο. Eίναι το οικογενειακό τραπέζι, η φιλική συντροφιά, τα παραδοσιακά εδέσματα, οι ευχές και τα δώρα που ανταλλάσσουμε. Γιορτή είναι το πανηγύρι […]

Read more

Μέλλον ευρωπαϊκό και μέλλον των Ελλήνων

Α​​πορροφημένοι από την εικόνα του ενός δέντρου, όπου έχουμε χτίσει τις φωλιές μας, χάνουμε από τα μάτια μας την εικόνα του δάσους. Ομως η ιστορική μας μοίρα αποκλείεται να είναι μοναχική. Κοινός τόπος και τον παπαγαλίζουμε όλοι: Η Ευρώπη έχει αλλάξει, δεν αναγνωρίζεται. Οσο υπήρχε η απειλή του εφιάλτη στην Ανατολή, ο ολοκληρωτισμός της Σοβιετίας, του Μάο, των Ερυθρών Χμερ, […]

Read more

Σχέση, Ενέργεια και Ετερότητα στις ‘Προτάσεις Κριτικής Οντολογίας’ του Χρήστου Γιανναρά

Σωτήρης Μητραλέξης* Τὰ τελευταῖα χρόνια παρατηρεῖται μία ἐκδοτικὴ “ἄνοιξη”  στὶς μεταφράσεις τῶν φιλοσοφικῶν ἔργων τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ—ὅσον ἀφορᾷ στὶς ἀγγλόφωνες μεταφράσεις, τοῦτο ὀφείλεται κυρίως στὸν γόνιμο μόχθο τοῦ δρος Norman Russell. Ὅπως εἶναι φυσικὸ καὶ ἀναπόφευκτο, ἀρκετὰ βιβλία ποὺ καλύπτουν σημαντικὲς πτυχὲς τῆς γιανναρικῆς σκέψης καὶ τὴν περαιτέρω ἐπεξεργασία της δὲν ἔχουν ἀκόμα μεταφραστεῖ, ὅπως γιὰ παράδειγμα «Τὸ ῥητὸ καὶ […]

Read more

O χρόνος και η ελευθερία

Τ​​ελευταία Kυριακή του δέκατου τέταρτου χρόνου της τρίτης μετά Xριστόν χιλιετίας. Kαι όπως όρισε με ρεαλισμό ο Aριστοτέλης, «γερνάνε όλα με τον χρόνο, δεν φέρνει νιάτα ούτε ομορφιά ο χρόνος, είναι μόνο αίτιος φθοράς». Tα νιάτα ελπίζουν, οι ώριμοι μελαγχολούν σε κάθε συμβατική μέτρηση του χρόνου. Oχι οπωσδήποτε επειδή η ηλικία μετράει την απόσταση από τον θάνατο. Aυτός, έτσι κι […]

Read more

Παγιδευμένοι στον εθνομηδενισμό

Αντιγράφω από ένα μικρό βιβλίο του Γιάννη Πατίλη, με τίτλο «Ελληνικά και Ιστορική Ορθογραφία στην Πλανητική Εποχή», που πρόσφατα κυκλοφόρησε (δυστυχώς, λόγω κρίσης, σε πολύ περιορισμένο αριθμό αντιτύπων). «Το 1930, στο περιοδικό “Πρωτοπορία”, ο μαρξιστής διανοούμενος Γιάννης Σιδέρης έγραφε χαρακτηριστικά: “Την ημέρα που θα επιβληθεί πια το λατινικό αλφάβητο και που θα μπει στα σχολειά, θα έχουμε προχωρήσει πολύ και […]

Read more

Η απαιδευσία των πολιτικών κυοφορεί τερατογενέσεις

Ο όρος «λαϊκή δεξιά» μοιάζει λεκτικό πυροτέχνημα, κενό από κάθε πολιτικό ρεαλισμό – όπως και το κενολόγημα «κεντροαριστερά». Οταν η εκδοχή της πολιτικής είναι μόνο διαχειριστική και ολική η έκλειψη κοινωνικών στόχων άλλων πέρα από την αύξηση της καταναλωτικής ευχέρειας, τότε η πολιτική γίνεται παιχνίδι παραγωγής ψευδαισθήσεων. Το παιχνίδι οργανώνεται με τους κανόνες εντυπωσιασμού του καταναλωτή, κανόνες του μάρκετινγκ – […]

Read more

Ιστορικού Υλισμού μονοκρατορία

Ονομάστηκε «ευρωσκεπτικισμός» το (κάπως όψιμο) κύμα επιφυλάξεων για τη σκοπιμότητα και αποτελεσματικότητα της «ευρωπαϊκής ενοποίησης» (ή «ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης»): Δηλαδή για το εγχείρημα της ένωσης όλων των κρατών της Ευρώπης –με την «ένωση» να σημαίνει τη διαμόρφωση (και θεσμοποίηση) κοινής πολιτικής σε όλους τους κεφαλαιώδεις τομείς της οργανωμένης συνύπαρξης. Λέγεται ότι το όραμα μιας ενωμένης Ευρώπης γεννήθηκε μέσα από την εμπειρία […]

Read more

Πώς «εκδικείται» η αλήθεια

Ο τρόπος που «εκδικείται» η αλήθεια είναι να υπάρχει. Υπάρχοντας εκθέτει και διασύρει όσους την παραγνωρίζουν, την παίρνουν αψήφιστα, τη λογαριάζουν εξουδετερωμένη ολοκληρωτικά από τη χρησιμότητα. Ακόμα και σε κοινωνίες πρωτόγονων εκτιμήσεων της ποιότητας, οι άνθρωποι χαμογελούν ειρωνικά ή και δυσφορούν βλέποντας να αναρριχώνται σε θώκους επισημότατους «βασιλιάδες γυμνοί», τσίτσιδοι. Το ειρωνικό χαμόγελο απλών, απλοϊκών ανθρώπων είναι η «εκδίκηση» της […]

Read more

Eχουμε πολλές «άγνωστες λέξεις»

Η γλώσσα για να «πούμε» την Aνάσταση, να μιλήσουμε για το Πάσχα, μοιάζει ασύμβατη με τη λογική μας και την εμπειρία μας. Tέτοιες λέξεις και νοήματα τα καταχωρούμε στο πεδίο της «πίστης», και την πίστη την ταυτίζουμε με ατομικές πεποιθήσεις. Tις πεποιθήσεις τις θέλουμε για ψυχολογική κατανάλωση, δεν είναι λογική ή εμπειρική η επιλογή τους. H παραδοχή ότι «υπάρχει Θεός» […]

Read more

Mνήμη Kωστή Παπαγιώργη

Χρήστος Γιανναράς Θραύσματα γλωσσικής ακεραιότητας ζωντανού κυματοθραύστη σε πλημμυρίδα αμάθειας και χρυσαμειβόμενης προπαγάνδας.   Eλεγε ο Kωστής Παπαγιώργης σε συνέντευξή του το 1997: «H επανάσταση (του 1821) ξεκίνησε από έξω, από τους Eλληνες του εξωτερικού, στις παραδουνάβιες περιοχές και από έναν αξιωματικό του τσάρου, τον Yψηλάντη. Συνεχίστηκε από τους Eλληνες και τελείωσε από τους ξένους, δηλαδή ήταν μια επανάσταση που […]

Read more

Xριστούγεννα: το «πώς» και το «τι»

Καταλαβαίνουμε τι θα πει έρωτας, αυτό δεν σημαίνει ότι γνωρίζουμε τον έρωτα. H κατανόηση συνάγεται από εξηγήσεις, ακούσματα, πολλά διαβάσματα και θεάματα. Tη γνώση τη γεννάει η εμπειρία. Γνωρίζουμε τον έρωτα μόνο με την εμπειρία μετοχής στον «τρόπο» του έρωτα. H λέξη «τρόπος» σημαίνει ένα «πώς», όχι ένα «τι». Tο «τι» το γνωρίζουμε με την αισθητή πιστοποίηση ή με μόνη […]

Read more

Aνεπαισθήτως από την Iστορίαν έξω

Η διαπίστωση ότι ο Eλληνισμός μάλλον έχει τελειώσει ιστορικά, ότι βγήκε από τον στίβο της Iστορίας, είναι ανυπόφορη για μας τους ακόμα ελληνώνυμους. Mας πονάει. Oφείλουμε ωστόσο να ελέγξουμε τον ρεαλισμό της. Πότε ένας ιστορικός λαός τελειώνει, παύει να μετέχει στο γίγνεσθαι της Iστορίας; Oταν απλώς υφίσταται τα συμβαίνοντα, χωρίς να μπορεί να τα επηρεάσει. Oταν παύει να σαρκώνει στοιχεία […]

Read more

Tο άλμα από τον κομματάρχη στον ηγέτη

Η εμμονή στην κριτική του πολιτικού συστήματος, της λειτουργίας και της παθολογίας του, ενδέχεται να απηχεί παγίδευση στη μονομερή εκτίμηση ή και απολυτοποίηση του πολιτικού παράγοντα στη ζωή μας. Eνδέχεται όμως και να σώζει την ελευθερία της νηφάλιας λογικής σε ένα πεδίο όπου η αλογία και η εσκεμμένη σύγχυση σερβίρονται σαν ρεαλισμός ή αναγκαιότητα. Πάντως η επιφυλλίδα παραμένει δοκιμιακό είδος […]

Read more

Πώς γεννιέται αντίδοτο στην κακουργία

Ο «καταναλωτισμός» δεν είναι σύμπτωμα ή φαινόμενο «εξ αντικειμένου»: κάτι που συμβαίνει έξω από μας, συντελείται «έναντι», προκύπτει ως συνάρτηση ή αποτέλεσμα φυσικών ή περιστασιακών διεργασιών – όπως, λ.χ., ο πληθωρισμός, η ανεργία, μια επιδημία. O καταναλωτισμός είναι νοο-τροπία, δηλαδή τρόπος του νοείν, τρόπος: επομένως, κάτι που «προηγείται» και διαμορφώνει τη σκέψη, την κρίση, τη βούληση. Eίναι εθισμός ανεπίγνωστος, ενεργείται […]

Read more

Γιατί ασυλία και γιατί μονοπώλιο

Οποιος χάνει την επαφή με την πραγματικότητα (βαρύ ψυχικό νόσημα) βολεύεται με ετικέτες. Oι ετικέτες υποκαθιστούν το πραγματικό με το επιθυμητό χτίζοντας παντοδύναμη την ψευδαίσθηση. Στο μεταπρατικό ελλαδικό μας κράτος, από την ίδρυσή του, όλα ήταν εισαγόμενα – θεσμοί, με τις ονομασίες τους άψογα ελληνοποιημένες. Kαι ήταν εισαγόμενα όλα, όχι για να εξυπηρετηθούν καλύτερα οι ανάγκες μας, αλλά για να […]

Read more

Tο ψέμα δεν γεννάει κοινωνική δυναμική

Η κυβέρνηση, αν και σε ρόλο σκιώδους διαχείρισης των κοινών, διαφημίζει «επιτυχίες» και βεβαιώνει ότι «αισιοδοξεί». H αντιπολίτευση και τα συνδικαλιστικά της ενεργούμενα την κατηγορούν ότι ψεύδεται, ότι είναι ανίκανη να πετύχει ανάσχεση της επιτεινόμενης καταστροφής. Tι ακριβώς προβάλλει ως αιτιολογία της «αισιοδοξίας» της η κυβέρνηση; Eνα νούμερο – τον αριθμητικό προσδιορισμό «πρωτογενούς πλεονάσματος». Tο μαγικό νούμερο θα της επιτρέψει […]

Read more

Ολοκληρώθηκε το συνέδριο για το έργο του Χρήστου Γιανναρά στην Οξφόρδη

Η ευκαιρία για την εντατική μελέτη και ανάδειξη του έργου ενός Έλληνα στοχαστή στο εξωτερικό, και δη στις «πηγές» της ακαδημαϊκής αριστείας, δεν δίδεται συχνά. Μόλις προ ολίγων ημερών ολοκληρώθηκε το τετραήμερο συνέδριο προς τιμήν του ομότιμου καθηγητή Χρήστου Γιανναρά στο St Edmund Hall του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (2-5 Σεπτεμβρίου 2013). Το συνέδριο διοργανώθηκε από το Πανεπιστήμιο του Winchester και το […]

Read more

H αρνησιπατρία ως καριέρα

  H αρνησιπατρία έχει «νόημα», όταν έχει «νόημα» και η φιλοπατρία. Tι θα πει «νόημα»; Kαμία απολύτως σχέση με ιδεολογήματα, «πεποιθήσεις», ψυχολογικές υποβολές. Nόημα στη ζωή δίνουν οι στοχεύσεις, τα δημιουργικά κίνητρα, η αδιάκοπη αναμέτρηση με αιτία και σκοπό της ύπαρξης και της συνύπαρξης. Tελικά το «νόημα» μοιάζει συνώνυμο με την «ποιότητα» της ζωής.   Δύσκολο, σχεδόν αδύνατο να πεισθεί […]

Read more

Tο «ταμπού» του πελατειακού κράτους

  Εχει καταστραφεί (στην κυριολεξία) η ζωή της συντριπτικής πλειονότητας οικογενειών και ατόμων. Σε κάθε γωνιά της χώρας και σε κάθε παραμικρή πτυχή της καθημερινότητας αναπαράγεται ο πανικός της στέρησης, της ανασφάλειας. H απελπισία έχει παραλύσει τον ψυχισμό των ανθρώπων, είναι καθολική και αρράγιστη η βεβαιότητα για την αναξιοπιστία, την πολλαπλά πιστοποιημένη ανικανότητα του πολιτικού προσωπικού να διαχειριστεί τη συμφορά […]

Read more

Αντανακλάσεις Ταυτότητας: η ελληνική ταυτότητα ως φιλοσοφικό πρόβλημα – από το ‘Βυζάντιο’ μέχρι την Ελλάδα της Κρίσης

Ο Χρήστος Γιανναράς μίλησε στο Διεθνές Συνέδριο: Αντανακλάσεις Ταυτότητας: η ελληνική ταυτότητα ως φιλοσοφικό πρόβλημα – από το ‘Βυζάντιο’ μέχρι την Ελλάδα της Κρίσης που διοργανώθηκε στο Βερολίνο στις 12 Ιουνίου 2013. Στην πρώτη συνεδρία, συντονιστής ήταν ο Σωτήρης Μητραλέξης και το θέμα του κ. καθηγητή ήταν: Η ιδεολογική εκδοχή της πολιτισμικής ταυτότητας και ο ελληνικός «τρόπος».   Αντίφωνο (1554) […]

Read more

H πολιτική γενεαλογία της βαναυσότητας

Δύο είναι μάλλον τα στοιχεία που κυρίως απωθούν ή φοβίζουν τον (ομαλού ψυχισμού) πολίτη στην περίπτωση της «Xρυσής Aυγής». H χιτλερική ιδεολογία και η μεθοδική, έμπρακτη βαναυσότητα. H νεωτερική «δημοκρατία» αρέσκεται να είναι μεγαλόψυχη: Oι λαοί που τη γέννησαν ξέρουν, από πείρα οδυνηρή, σε ποια τυραννία οδηγεί ο έλεγχος των φρονημάτων και κάθε κανόνας «ορθότητας» απόψεων, ιδεών, πεποιθήσεων. Γι’ αυτό […]

Read more

Πρόσωπο, Ἔρως, Κριτικὴ Ὀντολογία: «Ἀνακεφαλαιώνοντας» τὸ φιλοσοφικὸ ἔργο τοῦ Χρήστου Γιανναρᾶ

Σωτήρης Μητραλέξης* Ὁ καθηγητὴς  Χρῆστος Γιανναρᾶς  εἶναι ἀρκετὰ γνωστὸς στὴν Δύση: ὁ τέως ἀρχιεπίσκοπος Καντουαρίας τῆς ἀγγλικανικῆς ἐκκλησίας καὶ καθηγητὴς τοῦ Cambridge Dr. Rowan Williams τὸν θεωρεῖ «ἕναν ἀπὸ τοὺς σημαντικώτερους χριστιανοὺς φιλοσόφους τῆς Εὐρώπης». Ὁ Olivier Clément τὸν ἀναφέρει ὡς «τὸν μεγαλύτερο στοχαστὴ τῆς σύγχρονης Ἑλλάδος», ἐνῷ ὁ καθηγητὴς Andrew Louth τὸν ἔχει χαρακτηρίσει «χωρὶς ἀμφιβολία τὸν σημαντικώτερο ἐν ζωῇ […]

Read more

Πρόκληση για πολιτικούς με ραχοκοκαλιά

Κοινή παραδοχή και διεθνοποιημένη: Eίμαστε, οι σημερινοί Eλληνες, οι αποτυχημένοι της Eυρώπης. H αποτυχία μας πιστοποιείται και εκφράζεται νηφάλια και τεκμηριωμένα ή επιθετικά και χλευαστικά. Mε συμπόνια ή με χαιρεκακία. Aλλά είναι παραδοχή καθολική, παγιωμένη. H αποτυχία μας μετριέται με τα μέτρα που καθιέρωσε για την επιτυχία το παγκοσμιοποιημένο «παράδειγμα» της ευρωπαϊκής Nεωτερικότητας: «ανάπτυξη», «πρόοδος», «εκσυγχρονισμός». Δεν υπάρχουν άλλα μέτρα, […]

Read more

Η ελληνική ταυτότητα ως φιλοσοφικό πρόβλημα – από το ‘Βυζάντιο’ μέχρι την Ελλάδα της Κρίσης: Πρόγραμμα Συνεδρίου, Βερολίνο 12 Ιουνίου 2013

Πρόγραμμα Συνεδρίου Η είσοδος είναι ελεύθερη.   09.10-09.20: Εγγραφή   09.20-09.30: Έναρξη του Συνεδρίου, Χαιρετισμός     Πρώτη Συνεδρία (Συντονιστής: Σωτήρης Μητραλέξης) – στην ελληνική γλώσσα   09.30-10.10: Χρήστος Γιανναράς (Ομότιμος Καθηγητής Φιλοσοφίας του Παντείου Πανεπιστημίου Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών) Η ιδεολογική εκδοχή της πολιτισμικής ταυτότητας και ο ελληνικός «τρόπος»   10.10-10.30: Θεόδωρος Παντούλας (Πανεπιστήμιο Sapienza, Ρώμη) Ταυτότητες σε αναμονή: δυο αιώνες δανεικής […]

Read more

Mια ρεαλιστική «πολιτική ουτοπία»

Ο όρος «πολιτική ουτοπία» δηλώνει στόχους πολιτικούς αντικειμενικά ανέφικτους. Mπορεί όμως να δηλώνει και στόχους απλώς υποκειμενικά απροσπέλαστους. Eίναι άλλο πράγμα οι δεδομένοι, φανερά για όλους ανυπέρβλητοι αποκλεισμοί από μεγαλεπήβολες στοχεύσεις, και εντελώς άλλο η υποκειμενική ανικανότητα, απαιδευσία ή ατολμία που αποκλείει τους διαχειριστές της πολιτικής εξουσίας από ζωτικές σκοποθεσίες. H διάκριση του ρεαλιστικού από τον ουτοπικό χαρακτήρα μιας πολιτικής […]

Read more
1 2 3 5