Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
(To παρόν αφιέρωμα αποτελεί ελάχιστο δείγμα τιμής και σεβασμού στον πρωτοπόρο των Ο.Υ.Κ.)
Η ιστορία των Ελλήνων Βατραχανθρώπων ξεκινά με έναν άνθρωπο που τόλμησε να ονειρευτεί εκεί όπου οι άλλοι έβλεπαν μόνο αδύνατα εμπόδια. Ο Νίκος Καρτελιάς, παιδί ενός αγρότη από το Ωρολόγιο Ευβοίας, χωρίς καμία σχέση με τη θάλασσα στα παιδικά του χρόνια, έμελλε να γίνει ο πατέρας των Ομάδων Υποβρυχίων Καταστροφών και να γράψει ανεξίτηλα το όνομά του στην ιστορία του Πολεμικού Ναυτικού.
Το 1954 το Πολεμικό Ναυτικό τον στέλνει για εκπαίδευση στην Αμερική, στη διαβόητη σχολή των UDT τον προθάλαμο των SEALs. Από 156 υποψήφιους από όλες τις χώρες του ΝΑΤΟ, μετά την «διαβολοβδομάδα» και τις εξαντλητικές δοκιμασίες, αποφοίτησαν μόλις 20. Δεκαεννέα Αμερικανοί… και ένας Έλληνας, ο Νίκος Καρτελιάς.
Κι όχι απλώς αποφοίτησε. Στη Σχολή γράφτηκε η φράση που πέρασε στην αιωνιότητα:
«Ο Μοναδικός Μαθητής του ΝΑΤΟ με Εξαιρετική Βαθμολογία». Η φωτογραφία του Καρτελιά στην απονομή κοσμούσε τη μονάδα ως παράδειγμα θάρρους και υπέρβασης.
Με το κατόρθωμα αυτό δεν κέρδισε μόνο την προσωπική του δόξα αλλά κέρδισε για την Ελλάδα το δικαίωμα να αποκτήσει δική της δύναμη Βατραχανθρώπων. Γυρίζοντας πίσω, με σχέδια, εμπειρίες και απέραντη πίστη, δημιούργησε τον πρώτο στίβο εμποδίων στον Σκαραμαγκά, έφερε τον εξοπλισμό καταδύσεων, μετέφρασε ξένα εγχειρίδια και εκπαίδευσε τους πρώτους άνδρες που θα γίνονταν οι θρυλικοί «βάτραχοι».
Από το όραμα και την γνώση ενός και μόνο ανθρώπου, γεννήθηκε η πιο σκληρή, η πιο μάχιμη, η πιο επίλεκτη Μονάδα του Πολεμικού Ναυτικού, η Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών.
Η μονάδα υποβρυχίων καταστροφών δεν είναι απλώς μια ομάδα ειδικών επιχειρήσεων. Είναι η αιχμή του δόρατος της Ελλάδας. Εκείνοι που αναλαμβάνουν πάντα τις πιο δύσκολες πολεμικές αποστολές εκείνοι που επιχειρούν σε θάλασσα, ξηρά και αέρα, εκείνοι που κινούνται αθόρυβα εκεί όπου δεν τολμά κανείς.
Το πνεύμα τους είναι η κληρονομιά του Καρτελιά πίστη, ανδρεία και αφοσίωση μέχρι τέλους. Όπως εκείνος άνοιξε τον δρόμο με θάρρος και πείσμα, έτσι και κάθε νέος Βατραχάνθρωπος συνεχίζει να κουβαλά την ίδια φλόγα να ξεπερνά τα όρια και να κάνει το ακατόρθωτο πράξη.
Ο Νίκος Καρτελιάς υπηρέτησε με ανιδιοτέλεια, πάλεψε με αντιξοότητες και δεν λύγισε ποτέ. Ακόμα κι όταν η αδικία τον οδήγησε σε παραίτηση, η παρακαταθήκη του είχε ήδη χαράξει τον δρόμο.
Η Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών είναι το ζωντανό του μνημείο. Κάθε φορά που οι Ο.Υ.Κ. επιχειρούν εκεί όπου οι άλλοι διστάζουν, η σκιά του Καρτελιά είναι παρούσα.
Τον Νοέμβριο του 2021, ο Νίκος Καρτελιάς έφυγε πλήρης ημερών σε ηλικία 91 ετών, μα δεν έφυγε ποτέ από την ιστορία. Το όνομά του θα αντηχεί πάντα μαζί με το σύνθημα των Βατραχανθρώπων, εκεί που το ακατόρθωτο γίνεται πράξη.
Γιατί η Ελλάδα θα θυμάται για πάντα ότι ο πρώτος της Βατραχάνθρωπος ήταν κι εκείνος που δίδαξε τι σημαίνει να τολμάς, να μάχεσαι και να νικάς.
“Αγάπησα ένα σχολειό,
Που μού ‘μαθε πώς να νικώ,
Και πόνεσα κι αγάπησα
Τους ΟΥΚ τους ΟΥΚ!
Χτυπούν, λαλούν, καμπαναριά,
Θυμάμαι την Αγιά Σοφιά,
Κι Εκείνη την γλυκιά κυρά,
Που την ελέν’ ελευθεριά.
Θα ‘ρθεί ξανά, θα ‘ρθεί ξανά
ΟΥΚ ΟΥΚ ΟΥΚ!”
✍ Στυλ. Καβάζης
ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ
Το 1957 έχοντας μάθει για τις επιδόσεις του τον καλεί ο ναύαρχος Κιοσές και των ρωτά:
«Κύριε Καρτελιά, τι παραπάνω έχουν οι Αμερικανοί από εμάς και έχουν αυτή τη μονάδα, γιατί οι Αμερικανοί έχουν ολυμπιονίκες και εμείς όχι». Οι απαντήσεις είναι απλοϊκές:
1. Τρώνε καλύτερα. Πραγματικά όσο δύσκολη και εάν ήταν η εκπαίδευση στο φαγητό είχαν όλα τα καλά του κόσμου. Διατάζει ο ναύαρχος λοιπόν και φέρνουν από τα νοσοκομεία που είχαν καλό φαγητό “διπλή μερίδα ασθενούς” για τους βατράχους.
2. Του ζητά να υπάρχει ένα μικρό διάστημα ξεκούρασης. Και ο ναύαρχος δίνει εντολή να υπάρχει 2ημερο ανάπαυσης στους βατράχους.
3. Του ζητά να υπάρχει ένα μικρό επίδομα των 500 δρχ. Ο ναύαρχος φωνάζει τον επιτελή του, αρμόδιο για τη μισθοδοσία και δίνει εντολή να υπάρχει επίδομα 600 δρχ. για τους βατράχους.
Το 1957 λοιπόν στο Σκαραμαγκά, με σχέδια που κρατούσε ο Νίκος Καρτελιάς από την εκπαίδευση του στην Αμερική δημιουργείται ο πρώτος στίβος εμποδίων της μονάδας. Οι εκτιμήσεις του δεν ήταν απόλυτα σωστές και όλα τα εμπόδια βγήκαν τελικά πιο δύσκολα από την πραγματικότητα. Πιο ψηλά, πιο μακριά, πιο δύσκολα!
Το 1957 έρχονται στην Ελλάδα και οι πρώτες φιάλες καταδύσεων της εταιρίας AGA, και με μεταφράσεις από εγχειρίδια και βιβλία του εξωτερικού ξεκινούν τις καταδύσεις και την αυτοεκπαίδευση στα λιμανάκια της Βουλιαγμένης.
Από τότε, με τον Νίκο Καρτελιά εκπαιδευτή -και βοηθούς του τους συναδέλφους που τελείωσαν ως παρατηρητές- στη Μονάδα έγιναν 8 σχολεία Υποβρυχίων Καταστροφών και βγήκαν οι πρώτοι Έλληνες Βάτραχοι.
Σταθμοί στην καριέρα του είναι η επίσκεψη του Νάσσερ στην Ελλάδα και η τεραστία έκρηξη επίδειξης που έγινε και η εκπαίδευση του τότε διαδόχου Κων/νου σε μέρος της εκπαίδευσης των Βατράχων και στις φιάλες.
Το 1960 παραιτείται από το Π.Ν με μια παραίτηση που αρχικά θεωρείται προσβολή για το Ναυτικό και πριν κληθεί από το ναυτοδικείο τροποποιείται. Του στερήθηκε ο βαθμός γιατί λόγω της παραμονής του στην Μονάδα Υποβρυχίων Καταστροφών δεν είχε θαλάσσια υπηρεσία!! Και γι, αυτό παραιτήθηκε.
Στον ναύαρχο που τον κάλεσε είπε:
«Κύριε ναύαρχε το καθήκον είναι στη στεριά να εδραιώσουμε τη Μονάδα και το Ναυτικό δεν μου αναγνωρίζει αυτή την υπηρεσία αλλά μου ζητά να έχω θαλάσσια υπηρεσία. Δεν το θεωρώ δίκαιο και παραιτούμαι». Ήταν η τρίτη κατά σειρά αδικία που υπέστη από το Π.Ν.!
Στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου και λίγο πριν τη μεγάλη απόβαση στη Νορμανδία, οι Αμερικανοί είχαν δημιουργήσει ένα ειδικό σώμα, το οποίο είχαν αποβιβάσει στις γαλλικές ακτές, προκείμενου να διερευνήσουν τη δυνατότητα επιτυχίας της ενδεχόμενης απόβασης. Το σώμα αυτό είχε τη εκπαίδευση να διαβιεί σε πολύ δύσκολες συνθήκες, να κάνει δολιοφθορές και γενικά ξέφευγε από τα δεδομένα των υπολοίπων στρατιωτικών σωμάτων ειδικών δυνάμεων της εποχής. Το σώμα αυτό ήταν οι “Underwater Demolition Teams” ή UDT, oπως ήταν πιο γνωστοί από τη συντομογραφία των λέξεων.
Στα 1954 το Πολεμικό Ναυτικό μας αποφασίζει να δημιουργήσει μια παρόμοια ομάδα και αναζητά εθελοντές για να πάνε να εκπαιδευτούν στην Αμερική, στο “χειρότερο”, δυσκολότερο και καλύτερο σχολείο “ τη Σχολή Βατραχανθρώπων της Αμερικής”.
Μετά από επιλογή συγκροτείται μια ομάδα από 7 Έλληνες, 5 υπαξιωματικούς και 2 αξιωματικούς. Μεταξύ αυτών και ο Νίκος Καρτελιάς. Όλες οι χώρες μέλη του ΝΑΤΟ θα έστελναν υποψηφίους για το σχολείο αυτό. Συνολικά από Ιταλία, Τουρκία, Ολλανδία και τις υπόλοιπες χώρες μέλη συγκεντρώθηκαν 156 υποψήφιοι.
Τις πρώτες 2 εβδομάδες της παραμονής τους στην Αμερική οι υποψήφιοι προπονούντο και τους παρείχετο μια εκπαίδευση προετοιμασίας. Την τρίτη εβδομάδα ξεκίνησε “ η διαβολοβδομαδα” τους.
Η εβδομάδα αυτή είχε δοκιμασίες που για τα δεδομένα της εποχής δεν μπορούσαν να περάσουν από το μυαλό των ευρωπαίων και πολύ περισσότερο των Ελλήνων υποψήφιων.
Η εκπαίδευση περιλάμβανε διαβίωση και δοκιμασίες σε παγωμένες λίμνες, εκρήξεις, στίβο εμποδίων, κολύμπι, αναρριχήσεις, καταρριχήσεις και πολλά αλλά. Τις πρώτες κιόλας ημέρες από τους 7 Έλληνες εγκαταλείπουν οι 4 και την τρίτη ημέρα και ένας ακόμη πέμπτος. Συνεχίζουν 2 , ο Νίκος Καρτελιάς και ένας ακόμη Έλληνας.
Ο Νίκος Καρτελιάς μη ξέροντας τη γλώσσα χρησιμοποιεί το μυαλό, τη λογική και τις εμπνεύσεις του προκείμενου να ξεπεράσει τις αντιξοότητες.
Ακολουθεί τους Αμερικανούς συναδέλφους του και λίγο πριν το τέλος των δοκιμασιών υπερβάλλει τον εαυτό του και τερματίζει πρώτος σε πολλές από τις δοκιμασίες. Λίγο πριν τις τελευταίες μέρες αντιμετωπίζει την άρνηση των Ελλήνων συνάδελφων του που τον προτρέπουν να εγκαταλείψει και αυτός για να γυρίσουν πίσω. Αυτό τον πικραίνει, τον θυμώνει και τον πεισμώνει ακόμη πιο πολύ.
Από τους 156 που ξεκίνησαν τελείωσαν 20. Δεκαεννέα (19) Αμερικανοί και ένας από τις χώρες του ΝΑΤΟ, ο Νίκος Καρτελιάς με βαθμολογία “εξαιρετική” <excellent>. Από τους Αμερικανούς εκπαιδευτές θεωρείται πρωτοφανές επίτευγμα και στη μονάδα μπαίνει φωτογραφία από την απονομή με επιγραφή «Ο Μοναδικός Μαθητής Του ΝΑΤΟ Με Εξαιρετική Βαθμολογία»!
Η φωτογραφία και η τιμητική αυτή επιγραφή θα γίνει η αφορμή, ο Αμερικανός ναυτικός ακόλουθος στην Ελλάδα να ζητήσει να τον γνωρίσει για να τον συγχαρεί!
Σε κάποια από τις ασκήσεις που πρώτευσε του χαρίζεται σαν βραβείο ένα ζευγάρι πτερύγια. Είναι και η πρώτη επαφή του Νίκου Καρτελιά με τον εξοπλισμό των καταδύσεων. Γιατί στο σχολείο αυτό κατάδυση δεν έμαθαν, απλώς τους επιδείχτηκαν τα υλικά. Το Πολεμικό Ναυτικό “από λάθος” δεν είχε προνοήσει για το σχολείο καταδύσεων που ακολουθούσε στην συνέχεια.
Η εκπαίδευση συνεχίζεται στο Νόρφολκ της Βιρτζίνια και στα πιο ζεστά νερά του Πουέρτο Ρίκο, όπου κολυμπούν μεγάλες αποστάσεις και μαθαίνει και άλλες ασκήσεις.
Παράλληλα έχει σαν όνειρο να γυρίσει πίσω και να δημιουργήσει στην Ελλάδα ένα αντίστοιχο σώμα.
