Το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρώπη: η επικράτηση του ομολογιακού έναντι του θρησκειολογικού περιεχομένου

Γράφει ο Κωνσταντίνος Χολέβας.

Πολιτικός Επιστήμων.

religious-education

     Αρχίζουμε με το ερώτημα: Υπάρχει κάποια Οδηγία (ντιρεκτίβα) της Ευρ. Ενώσεως για το μάθημα των Θρησκευτικών; Η απάντηση είναι ΟΧΙ. Η Ευρ. Ένωση έχει καταστήσει σαφές από την Συνθήκη του Άμστερνταμ του 1997 και μέχρι σήμερα με όλα τα επίσημα κείμενά της (βλέπε την ισχύουσα Συνθήκη της Λισσαβόνας)  ότι τα ζητήματα που αφορούν στις σχέσεις Εκκλησίας –Πολιτείας καθώς και στην διδακτέα ύλη της παιδείας δεν είναι ζητήματα δικής της αρμοδιότητος, αλλά του κάθε κράτους –μέλους ξεχωριστά. Επί πλέον η Ευρ. Ένωση δηλώνει ότι σέβεται την εθνική και πολιτιστική ταυτότητα των λαών, οι οποίοι την αποτελούν. Έτσι, λοιπόν, και το μάθημα των Θρησκευτικών δεν ακολουθεί κάποια ενιαία γραμμή, αλλά διαφέρει από χώρα σε χώρα αναλόγως των τοπικών ιστορικών και πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων. Εννοείται ότι τα κράτη μέλη νομοθετούν με σεβασμό προς τις Διεθνείς Συμβάσεις περί Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και επιδιώκουν την καλλιέργεια της υγιούς θρησκευτικής συνειδήσεως μακρυά από κάθε φανατισμό και μισαλλοδοξία.

Εκείνο το κείμενο, το οποίο προκαλεί παρερμηνείες είναι η Σύσταση 1720/2005 της Κοινοβουλευτικής Συνελεύσεως του Συμβουλίου της Ευρώπης με τίτλο «Θρησκεία και Εκπαίδευση». Η Σύσταση αυτή έχει συμβουλευτικό και όχι υποχρεωτικό χαρακτήρα, άλλωστε το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι ένα όργανο διαφορετικό από την Ευρ. Ένωση και έχει ως μέλη 47 και όχι μόνον 27 χώρες. Έστω κι αν σε κάποια σημεία η Σύσταση αυτή δίνει επιχειρήματα στους οπαδούς μιας θρησκειολογικής-κοινωνιολογικής στροφής του μαθήματος των Θρησκευτικών, δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι απευθύνεται κυρίως σε χώρες, οι οποίες για διαφόρους λόγους δεν είχαν εισαγάγει μέχρι εκείνη την χρονιά κάποια στοιχεία θρησκευτικής εκπαιδεύσεως στο σχολείο, όπως η Γαλλία και οι πρώην κομμουνιστικές χώρες.

     Η σαφέστερη απόδειξη του γεγονότος ότι η Ευρ. Ένωση προτιμά το ομολογιακό και όχι το θρησκειολογικό περιεχόμενο του μαθήματος είναι το πρόγραμμα των λεγομένων Ευρωπαϊκών Σχολείων. Τα σχολεία αυτά απευθύνονται στα παιδιά των υπαλλήλων των διαφόρων υπηρεσιών της Ευρ. Ενώσεως στις Βρυξέλλες, στο Στρασβούργο, στο Λουξεμβούργο και αλλού. Χρηματοδοτούνται από την Ευρ. Επιτροπή (Commission), η οποία καθορίζει το πρόγραμμα και την ύλη. Το Δημοτικό έχει 5 τάξεις και η Μέση Παιδεία 7 τάξεις. Το μάθημα των Θρησκευτικών περιλαμβάνεται υποχρεωτικά και στις 12 τάξεις με την δυνατότητα εναλλακτικού μαθήματος Ηθικής. Οι γονείς καλούνται να δηλώσουν αν είναι Ορθόδοξοι, Ρωμαιοκαθολικοί κ.λπ. και οι μαθητές χωρίζονται στις αντίστοιχες ομάδες ώστε το μάθημα να έχει ομολογιακό περιεχόμενο.  Οι διδάσκοντες και η  ύλη επιλέγονται από την ηγεσία των τοπικών θρησκευτικών κοινοτήτων  Για τα Ορθόδοξα παιδιά την ευθύνη έχει η τοπική Μητρόπολη του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Μάλιστα αν διαβάσει κάποιος την ύλη που διδάσκεται στο Ελληνικό Τμήμα του

επταταξίου Ευρωπαϊκού Γυμνασίου του Λουξεμβούργου θα δει ότι διδάσκονται πέραν των βιβλίων Θρησκευτικών του ΟΕΔΒ και άλλα χρήσιμα κείμενα, όπως η Καινή Διαθήκη από το πρωτότυπο και από μετάφραση, η Θεία Λειτουργία του Αγίου Ιωάννου του Χρυσοστόμου κλπ. Εμπράκτως, λοιπόν, η Ευρ. Ένωση τάσσεται υπέρ του ομολογιακού και όχι του θρησκειολογικού μαθήματος.

     Η Γερμανία, η μεγαλύτερη χώρα της Ευρ. Ενώσεως, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εφαρμογής του ομολογιακού μαθήματος. Το μάθημα των Θρησκευτικών είναι κατά το Σύνταγμα ( άρθρο 7, παρ. 2 και 3)  υποχρεωτικό και ισότιμο με τα άλλα μαθήματα. Εξετάζεται, βαθμολογείται και ο βαθμός αναγράφεται στο ενδεικτικό.  Ο καθηγητής του Ορθοδόξου Θεολογικού Ινστιτούτου του Πανεπιστημίου του Μονάχου Ανάργυρος Αναπλιώτης μάς δίνει τις εξής πληροφορίες για την Γερμανία με άρθρο του, το οποίο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό ΕΚΚΛΗΣΙΑ του Απριλίου 2008: Ο θεολόγος καθηγητής είναι απολύτως ισότιμος με όλους τους άλλους καθηγητές, μπορεί δε να είναι λαϊκός ή κληρικός και μισθοδοτείται από το κράτος. Το μάθημα διδάσκεται με ομολογιακό –δογματικό περιεχόμενο και οι ανεγνωρισμένες ως Ν.Π.Δ.Δ. θρησκευτικές κοινότητες έχουν το δικαίωμα να γράφουν τα βιβλία και να ελέγχουν τους διδάσκοντες. Κατόπιν δηλώσεως των γονέων οι μαθητές παρακολουθούν το μάθημα με βάση τις αρχές του Ρωμαιοκαθολικισμού ή της Ευαγγελικής Εκκλησίας ή της Ορθοδοξίας. Οι μαθητές που δεν επιθυμούν να παρακολουθήσουν ομολογιακά θρησκευτικά υποχρεούνται να παρακολουθήσουν μάθημα Ηθικής. Εκείνοι, λοιπόν, που επικρίνουν το ελληνικό μάθημα των Θρησκευτικών ας έχουν υπ’ όψιν τους ότι στην Γερμανία το μάθημα είναι αυστηρότερα ομολογιακό απ’ ό,τι στην Ελλάδα.

     Στην Ιταλία το μάθημα έχει σαφώς ομολογιακό περιεχόμενο. Βάσει του Νόμου 121 της 25-3-1985, ο οποίος βασίζεται στο Κονκορδάτο της 18-2-1984 μεταξύ Βατικανού και Ιταλικής Δημοκρατίας,  «η Ιταλική Δημοκρατία, αναγνωρίζοντας την αξία της θρησκευτικής κουλτούρας και λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι οι αρχές του Καθολικισμού αποτελούν τμήμα της ιστορικής κληρονομιάς του ιταλικού λαού, θα συνεχίσει να εξασφαλίζει, στο πλαίσιο του σχολείου, την διδασκαλία της Ρωμαιοκαθολικής πίστης στα δημόσια σχολεία κάθε βαθμίδος πλην των Πανεπιστημίων». Το μάθημα, λοιπόν, διδάσκεται σε όλα τα δημόσια σχολεία με βάση το Ρωμαιοκαθολικό δόγμα. Η παρακολούθηση είναι προαιρετική και όσοι δεν επιλέγουν τα Θρησκευτικά πρέπει να επιλέξουν κάποιο άλλο από τα επιλεγόμενα μαθήματα. Πάντως πάνω από το 90% των μαθητών σε όλες τις βαθμίδες επιλέγει τα Ρωμαιοκαθολικά Θρησκευτικά.

     Το βελγικό Σύνταγμα προβλέπει ( άρθρο 24, παρ. 1) ότι τα δημόσια σχολεία πρέπει να διδάσκουν ομολογιακό μάθημα Θρησκευτικών και οι απαλλασσόμενοι να παρακολουθούν μάθημα Ηθικής. Παρά την ύπαρξη τριών Υπουργείων Παιδείας στο Βέλγιο (για Φλαμανδόφωνους, Γαλλόφωνους και Γερμανόφωνους μαθητές) στο μάθημα των Θρησκευτικών επικρατεί ομοφωνία. Η συντριπτική πλειοψηφία διδάσκεται το μάθημα με Ρωμαιοκαθολικό περιεχόμενο, αλλά, αν υπάρχει ικανός αριθμός μαθητών, μπορεί να κληθεί δάσκαλος και από κάποια άλλη από τις αναγνωρισμένες θρησκείες της χώρας. Όλοι οι διδάσκοντες πληρώνονται από το Κράτος.

     Στην Ισπανία το μάθημα είναι ομολογιακό και θεμελιώνεται  στις αρχές της Ρωμαιοκαθολικής πίστης. Με τον Οργανικό Νόμο περί Εκπαιδεύσεως της 3-5-2006, ο οποίος κάνει μνεία του Κονκορδάτου μεταξύ Βατικανού και Ισπανικού κράτους, υποχρεούται κάθε σχολείο να έχει καθηγητές για την διδασκαλία του μαθήματος σε ομολογιακή βάση. Η παρακολούθηση είναι προαιρετική για τους μαθητές με βάση την δήλωση των γονέων. Τα τελευταία στοιχεία που έχουμε αναφέρουν ότι περίπου το 80% των μαθητών παρακολουθούν Ρωμαιοκαθολικά Θρησκευτικά. Κατόπιν σχετικής αποφάσεως του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην επιλογή των διδασκόντων μετέχουν και οι Ρωμαιοκαθολικοί Επίσκοποι. Υπάρχει η δυνατότητα διδασκαλίας ομολογιακού μαθήματος και για Μουσουλμάνους ή Εβραίους, εφ’ όσον δημιουργείται ομάδα με επαρκή αριθμό μαθητών. Όσοι δεν παρακολουθούν τα Θρησκευτικά υποχρεούνται να παρακολουθήσουν μάθημα Φιλοσοφικής Ηθικής.

     Στην Αυστρία η νομοθεσία προβλέπει ομολογιακό μάθημα Θρησκευτικών στα δημόσια σχολεία. Η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών παρακολουθεί μάθημα βασισμένο στο Ρωμαιοκαθολικό δόγμα. Οι καθηγητές πληρώνονται από το κράτος.

     Στην Δανία το υποχρεωτικό σχολείο διαρκεί 9 χρόνια και λέγεται Folkeskole. Υπάρχει σε όλες τις τάξεις υποχρεωτικό μάθημα «Χριστιανικών σπουδών». Ο τίτλος του μαθήματος υποδηλώνει και το  περιεχόμενό του που προσανατολίζεται περισσότερο προς την επικρατούσα θρησκεία.  Στο τριτάξιο Γυμνάσιο (Λύκειο) διδάσκεται υποχρεωτικό μάθημα «θρησκευτικών σπουδών».

     Στην Ρουμανία το μάθημα επανήλθε μετά από 65 χρόνια. Τα Θρησκευτικά διδάσκονται με βάση την Ορθόδοξη Χριστιανική διδασκαλία πλην ορισμένων περιοχών, όπου κατοικούν Ρωμαιοκαθολικοί. Κάθε πρωί οι μαθητές απαγγέλλουν το «Πάτερ Ημών» και στις αίθουσες των τάξεων υπάρχουν Ορθόδοξες εικόνες.

     Στην Γαλλία από το 1905 απαγορεύεται κάθε θρησκευτική διδασκαλία μέσα στο πρόγραμμα του δημοσίου σχολείου, όμως γίνονται συζητήσεις ώστε  το ισχύον καθεστώς να αλλάξει μετά από διαβούλευση με τις μεγάλες θρησκευτικές κοινότητες. Επιτρέπεται, πάντως, να έρχεται κληρικός της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας για κήρυγμα στα σχολεία, αν το ζητήσει ο προβλεπόμενος από τον νόμο αριθμός γονέων. Πάντως σε δύο περιφέρειες, στην Αλσατία και στην Λωρραίνη, υπάρχει υποχρεωτικό μάθημα Θρησκευτικών με ομολογιακό περιεχόμενο, το οποίο ρυθμίζουν οι δύο μεγάλες κοινότητες, των Ρωμαιοκαθολικών και των Προτεσταντών. Εξ άλλου το 90% των ιδιωτικών σχολείων ανήκουν στην Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και εκεί διδάσκεται υποχρεωτικό μάθημα Θρησκευτικών.

     Το Ηνωμένο Βασίλειο (κυρίως στην Αγγλία, διότι η Σκωτία παρουσιάζει ιδαιτερότητες) παρέχει υποχρεωτικό μάθημα Θρησκευτικών Σπουδών στα δημόσια σχολεία με περιεχόμενο που διαφέρει κατά περιοχές και κατά σχολικές μονάδες. Ο πρώτος τύπος μαθήματος είναι καθαρά θρησκειολογικός («μαθαίνοντας για τις θρησκείες»).  Πολλοί εκπαιδευτικοί διαμαρτύρονται ότι το μάθημα έχει απομακρυνθεί από τη Βίβλο και δεν καλλιεργεί πρότυπα για τους νέους. Γι’ αυτό έχει δοθεί η δυνατότητα στη σχολική μονάδα να επιλέγει σε συνεννόηση και με τους γονείς έναν δεύτερο τύπο μαθήματος που ονομάζεται «μαθαίνοντας από τη θρησκεία» και περιέχει σημαντικές αναφορές στη Χριστιανική κληρονομιά της χώρας..

Το Σουηδικό μοντέλο είναι απόλυτα θρησκειολογικό και ουδετερόθρησκο. Θεωρείται εφαρμόσιμο μόνο  στη συγκεκριμένη χώρα λόγω των πολύ χαλαρών δεσμών της πλειοψηφίας του πληθυσμού με την επικρατούσα θρησκεία. Παρά το θρησκειολογικό περιεχόμενο γίνεται προσπάθεια να τονισθεί η συμβολή του Χριστιανισμού στην κοινωνία και στον πολιτισμό  της Σουηδίας.

     Στη Νορβηγία ο μαθητής σε όλες τις βαθμίδες πρέπει να επιλέξει μεταξύ του μαθήματος που ονομάζεται Χριστιανική Παιδεία και του μαθήματος που ονομάζεται Θρησκειολογική και Ηθική Εκπαίδευση. Όσοι επιλέγουν τον πρώτο τύπο μαθήματος διδάσκονται τις βασικές αξίες του Χριστιανισμού με προσανατολισμό προς την Ευαγγελική Λουθηρανική Ομολογία.

     Στην Πορτογαλία το μάθημα των Θρησκευτικών έχει ομολογιακό (Ρωμαιοκαθολικό) περιεχόμενο. Οι μαθητές που δεν επιθυμούν να το παρακολουθήσουν επιλέγουν κάποιο μάθημα Κοινωνικής και Πολιτικής Αγωγής.

Στην Πολωνία το μάθημα είναι βασικό σε όλες τις βαθμίδες, ομολογιακό και δημοφιλέστατο. Το 96% των μαθητών του Δημοτικού και το 90% των μαθητών του Γυμνασίου-Λυκείου παρακολουθούν το μάθημα που διδάσκεται από καθηγητές επιλεγμένους από τη ρωμαιοκαθολική εκκλησιαστική αρχή. Οι υπόλοιποι ζητούν απαλλαγή.

Στη Φινλανδία το μάθημα είναι υποχρεωτικό και ομολογιακό σε όλες τις βαθμίδες της υποχρεωτικής εκπαιδεύσεως. Όσοι ζητούν απαλλαγή παρακολουθούν το μάθημα της Φιλοσοφίας/Ηθικής. Η Ορθόδοξη μειονότητα έχει το δικαίωμα να διδάξει τα Ορθόδοξα Θρησκευτικά με δικούς  της διδάσκοντες, αν το ζητήσουν τουλάχιστον τρεις μαθητές σε κάθε σχολική μονάδα.

Η Κύπρος ακολουθεί κατά 90% το ελληνικό Αναλυτικό Πρόγραμμα για τα Θρησκευτικά και χρησιμοποιεί τα σχολικά εγχειρίδια του ελληνικού ΟΕΔΒ.

     Από τα ενδεικτικά αυτά παραδείγματα βλέπουμε ότι στην Ευρ. Ένωση το ομολογιακό ( ανοικτό και όχι με μορφή κατήχησης)  μάθημα Θρησκευτικών και μάλιστα βασισμένο στη διδασκαλία της επικρατούσης θρησκείας είναι ο κανόνας και δεν θεωρείται αναχρονισμός. Η θρησκειολογία είναι η εξαίρεση. Εξ άλλου παρατηρούμε ότι για εκείνους που απαλλάσσονται οι περισσότερες χώρες προβλέπουν ένα μάθημα ηθοπλαστικού χαρακτήρος, διότι το σχολείο δεν έχει σκοπό μόνο την μετάδοση γνώσεων, αλλά και την διάπλαση της ανθρώπινης προσωπικότητας.

(Για βιβλιογραφία και περισσότερες πληροφορίες παραπέμπω σε δύο σημαντικά πονήματα:

  1. Τη διδακτορική διατριβή της Θεολόγου Ιωάννας Κομνηνού με τίτλο «Η Ευρωπαϊκή διάσταση της σχολικής θρησκευτικής αγωγής», ΕΛΛΗΝΟΕΚΔΟΤΙΚΗ, 2014.
  2. Το συλλογικό έργο με τίτλο «Το μάθημα των Θρησκευτικών: Προβληματισμοί–επισημάνσεις-Προτάσεις», Έκδοση Τμήματος Κοινωνικής και Ποιμαντικής Θεολογίας ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη 2014.)

Κ.Χ. Αύγουστος 2015

19 thoughts on “Το μάθημα των Θρησκευτικών στην Ευρώπη: η επικράτηση του ομολογιακού έναντι του θρησκειολογικού περιεχομένου

  1. Στην Ελλάδα τα μυαλά των τωρινών κυβερνώντων έχουν εμποτιστεί με την αντίληψη ότι “η θρησκεία είναι το όπιο του λαού”. Τι άλλο θα μπορούσαν να κάνουν;
    Από την άλλη 40 χρόνια διακυβέρνησης “διαφωτιστών” κι έχει περάσει μια αντίληψη στον κόσμο ότι με τη κατάργηση των θρησκευτικών ή την αντικατάστασή τους από μάθημα θρησκειολογίας θα μπορέσουμε να ομοιάσουμε κι εμείς με τα “πεφωτισμένα έθνη”.

  2. O Θεός έχει πεθάνει. Η ανθρωπότητα στο σύνολό της όντας πνευματικά, κοινωνικά και πολιτειακά σε ένα πρωτο-ανθρωποκεντρικό στάδιο δεν έχει υποκαταστήσει αυτήν την φαντασιακή αρχή με μια συλλογική ανθρωποκεντρική ηθική αρχή στην οποία να υπακούει εθελουσίως. Δεν γνωρίζουμε εξελικτικά αν ποτέ θα το επιτύχει.
    Αυτό που ίσχυε και ισχύει είναι η λογική της ισχύος.

  3. προς el-el

    αν πας μια βόλτα στα μνήματα θα δεις την ισχύ του ανθρώπου

  4. Ακριβώς αγαπητέ μου, ο φόβος του θανάτου ή απλώς ο φόβος είναι που κάνει τον άνθρωπο να τον φεύγει, κατασκευάζοντας πλασματικές, ανύπαρκτες οντότητες, ο δε εγωϊσμός του είναι τέτοιος που θεωρεί ότι θα πρέπει, κόντρα στη φύση, να ζει αιωνίως!
    Και οι μεν “ενάρετοι” θα απολαμβάνουν την παράδεισο που ήσαν κάποτε αλλά εξέπεσαν οι δε άλλοι θα ψήνονται στα καζάνια! Όμως εκτός από τον άνθρωπο υπάρχουν και τα σκουλήκια και πρέπει να τραφούν κι αυτά.

  5. Αγαπητέ el-el
    ασφαλώς ο χριστιανισμός δεν ανήκει στη σφαίρα των θρησκειών αυτών. Εκτός του μοναδικού γεγονότος ότι για πρώτη φορά δεν έχουμε αναζήτηση του Θεού από τον άνθρωπο, αλλά το ακριβώς αντίστροφο, ο ίδιος ο Θεός έρχεται σε επαφή με τον άνθρωπο, στην Καινή Διαθήκη, και ας πάρω το παράδειγμα της 1ης επιστολή Ιωάννου στο εδάφιο 1,1-3, έχουμε σαφή περιγραφή των γεγονότων που ανατρέπουν άρδην την γνωστή φιλοσοφική διάσταση περί θεού της ψυχανάλυσης.

    Όπως διαβάζουμε εκεί, δεν υπάρχει χώρος για κανέναν από τους θεούς που περιγράφεις, διότι έχουμε σαφή μαρτυρία ότι η πηγή, η ρίζα της χριστιανικής πίστης είναι η κατ’ ιδίαν επαφή και η ανάπτυξη εμπιστοσύνης προς το ένα και απολύτως συγκεκριμένο πρόσωπο του Χριστού με την πρωτοχριστιανική κοινότητα.

    Όπως γράφει ο Ιωάννης, “σας γράφουμε για τον Λόγο” (τον Χριστό δηλ.), τον οποίο “εμείς τον έχουμε ακούσει”, “τον έχουμε δει με τα ίδια μας τα μάτια”, “τον είδαμε από κοντά, και τα χέρια μας τον ψηλάφησαν” και “καταθέτουμε τη μαρτυρία μας”.

    Όπως κατανοεί ο κάθε καλοπροαίρετος αναγνώστης, αυτός είναι ακριβώς ο λόγος που γράφτηκαν δισεκατομμύρια σελίδες από πολεμίους, προσπαθώντας ματαίως να αποδείξουν ότι ο Χριστός δεν είναι ιστορικό πρόσωπο. Ακριβώς διότι και οι πλέον φανατικοί κατανόησαν ότι περιγραφές περί θεών σαν και αυτές που κάνει η ψυχανάλυση, δεν μπορούν να εφαρμοστούν στην χριστιανική πίστη.

    Με το επιπλέον φυσικά δεδομένο ότι σε εποχές που δεν υπήρχε… διαδίκτυο, εκατομμύρια άνθρωποι ασκητές μοναχοί και λαϊκοί, σε απομακρυσμένες μεταξύ τους γεωγραφικές περιοχές, κατέθεταν τις ίδιες μαρτυρίες για την εμπειρία Χριστού που είχαν, πράγμα μάλλον περίεργο να μιλάμε για… συλλογική παράνοια όλων αυτών των ανθρώπων σε όλους τους αιώνες.

    Και βεβαίως, η ορθόδοξη πίστη δεν έχει ούτε.. καζάνια, ούτε φωτιές! Καθώς η μοναδική αυθύπαρκτη πραγματικότητα είναι ο Θεός, αυτός θα υπάρχει αιωνίως, και όσοι τον αντιμετωπίζουν θετικά, θα απολαμβάνουν την παρουσία του και έτσι θα βιώνουν τον Παράδεισο (που δεν είναι ασφαλώς κάποιος γεωγραφικός τόπος αλλά βίωμα) και όσοι τον μισούν, θα έχουν το δικαίωμα να τον μισούν στην αιωνιότητα, όμως ο Θεός θα είναι διαρκώς μπροστά τους και μην μπορώντας να αποφύγουν την παρουσία του, θα τον μισούν ακόμα περισσότερο από καθαρά δική τους προαίρεση, ως αιώνιο δικαίωμα. Αυτό το βίωμα της άρνησης, της απέχθειας προς τον Θεό, από την μεριά όσων αντιμετωπίζουν θετικά τον Θεό, ονομάζεται Κόλαση. Αυτό περιγράφει σαφώς ο εξέχων δογματολόγος άγιος Ιω. Δαμασκηνός. Και βεβαίως, όπως σαφώς μας λέει ο ίδιος, ο Θεός πάντα δέχεται την αλλαγή των ανθρώπων, την μετάνοια, όμως αυτή δεν εκδηλώνεται ποτέ από την πλευρά των ανθρώπων που έχουν εμποτιστεί με την απέχθεια προς τον Θεό.

    Όσο για τα σκουλήκια, αυτά νηστικά δεν θα μείνουν, αλλά είναι άλλο το ένα και άλλο το άλλο.

  6. “O Θεός έχει πεθάνει.”

    Η φράση ανήκει στο Νίτσε που επηρεάστηκε από τη Θεοσοφίστρια-Σατανίστρια Μπλαβάτσκυ.
    Όχι ο Θεός δεν πέθανε, αναστήθηκε και ζει ανάμεσά μας . Ο Σιωνισμός που πρεσβεύει η Θεοσοφία θα σκάσει με πάταγο.

  7. Τι απέχθεια μπορεί να νιώθει κανείς προς κάτι το ανύπαρκτο; Δεν απεχθάνομαι και δεν μισώ κανένα θεό γιατί απλούστατα δεν υπάρχει. Υπάρχει το σύμπαν, η αρμονία μέσα στο χάος, το αέναο γίγνεσθαι. Αυτό εμένα μου αρκεί και δεν νιώθω την ανάγκη να καταφύγω σε κάποιον θεό. Δεν ξέρω το χωρικό ή χρονικό όριο του σύμπαντος ή της ζωής, η ζωή πάντως πάνω στη γή στο σύνολό της κάποια στιγμή θα εκλείψει.
    Καθένας από μας κάποια στιγμή παύει να υφίσταται ως όν. Αυτό που λέμε ψυχή ή πνεύμα σβήνει κι αυτή μαζί με το σώμα όπως η λάμψη της φλόγας όταν πια δεν υπάρχει φλόγα. Από τα σκουλήκια θα προτιμούσα τα ψάρια, αλλά αυτά δεν έρχονται κατά παραγγελία, παρά μόνο στο τραπέζι σου ενόσω είσαι εν ζωή!

  8. Υπάρχει και το άρθρο του κ. Κοττάκη στην Δημοκρατία που εξηγεί με απλά λόγια γιατί πρέπει να υπάρχουν τα θρησκευτικά στο Ελληνικό σχολείο ασχέτως του τι και αν πιστεύει κανείς:

    http://www.dimokratianews.gr/content/53702/ethniki-zoi

    Γιατί δικαιούται η Εκκλησία μας να είναι παρούσα στα σχολεία.

    O κλεφτοπόλεμος κυβέρνησης και Εκκλησίας για το μάθημα των Θρησκευτικών έως την τελική υποταγή της πρώτης στη δεύτερη έπειτα από παλινωδίες ημερών καταντά αστείος. Αστείος, γιατί από τα έπη του πρώην υφυπουργού Παιδείας Τάσου Κουράκη, ο οποίος ξηλώθηκε από τον Τσίπρα με συνοπτικές διαδικασίες, έως τις ασυναρτησίες της αναπληρώτριας υπουργού Σίας Αναγνωστοπούλου μεσολάβησε κάτι σημαντικό που κάποιες μειοψηφίες στον ΣΥΡΙΖΑ τείνουν να υποτιμούν: Η μεταμόρφωση του κόμματός τους από ριζοσπαστικό σε συστημικό.

    Οι γραφικές συναντήσεις υπουργών με τις ενώσεις αθέων, προκειμένου να συζητηθούν θέματα όπως η κατάργηση των Θρησκευτικών, όσο και οι ύποπτες παραινέσεις να ζητείται η απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών και από τους ορθοδόξους (προς τα εκεί κατέτεινε η πρόταση της κυρίας Αναγνωστοπούλου για αιτήσεις απαλλαγής χωρίς αναφορά θρησκεύματος) ανήκουν πλέον στο ιδεολογικό παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ. Ο Τσίπρας ως πρωθυπουργός είναι πολύ έξυπνος για να βάλει απέναντί του την Εκκλησία και το πλήρωμά της, τη στιγμή που καλείται να λάβει δύσκολα μέτρα και έχει ανάγκη την καταλλαγή.

    Ο Σημίτης που το επιχείρησε μια φορά ακόμη το μετανιώνει. Ηττήθηκε. Ωστόσο, η διατήρηση του μαθήματος των Θρησκευτικών, με τις όποιες προσαρμογές μελετά ο νέος υπουργός Νίκος Φίλης, δεν πρέπει να προσεγγίζεται με όρους ισχύος αλλά με όρους Ιστορίας και υπεροχής. Υπεροχής, γιατί τα μεγάλα θεολογικά ζητήματα πρέπει να γίνονται κτήμα των μαθητών υπό την έννοια ότι η Ορθοδοξία είναι πιο φιλελεύθερο και πιο ανεκτικό δόγμα από καθολικισμό – προτεσταντισμό.

    Η Ορθοδοξία δεν πειθαναγκάζει τους ανθρώπους να ζουν με το ζόρι. Ευλογεί τον γάμο αλλά επιτρέπει το διαζύγιο, όχι όπως στον καθολικισμό που σχεδόν απαγορεύει τη λύση του. Η Ορθοδοξία δεν επιβάλλεται στους ανθρώπους. Παρακολουθήστε το θορυβώδες τυπικό μιας ορθόδοξης βάπτισης και μιας κυριλέ βάπτισης άλλων δογμάτων του χριστιανισμού. Στις πρώτες ο παπάς λέει λίγα λόγια παραίνεσης στο τέλος προς τους γονείς. Στις δεύτερες ο ιερέας σταματά κάθε τρεις και λίγο το μυστήριο για νουθεσίες.

    Στην Ορθοδοξία ο κλήρος μπορεί και να είναι λαϊκός, από τις κατώτερες τάξεις. Στα άλλα δόγματα πολύ περιορισμένα. Η σύγκριση ευνοεί, λοιπόν, την ορθόδοξη θρησκεία. Και με όρους Ιστορίας, όμως, η Εκκλησία μας δικαιούται να είναι παρούσα στη σχολική ζωή. Οχι επειδή σώνει και καλά το επιβάλλει το Σύνταγμα. Αλλά γιατί στους παπάδες όρκιζε τους Ανδρες του ο Παύλος Μελάς στον Μακεδονικό Αγώνα. Γιατί με τον παπα-Ανυπόμονο δίπλα στρατολογούσε χωριάτες στην Αντίσταση ο Βελουχιώτης. Γιατί με τους δεσποτάδες κηρύξαμε την Επανάσταση. Η Εκκλησία και η Ορθοδοξία είναι μέρος της εθνικής μας ζωής. Γι’ αυτό είναι μέσα στα σχολεία.

    Μανώλης Κοττάκης

  9. “…και όσοι τον μισούν, θα έχουν το δικαίωμα να τον μισούν στην αιωνιότητα, όμως ο Θεός θα είναι διαρκώς μπροστά τους και μην μπορώντας να αποφύγουν την παρουσία του, θα τον μισούν ακόμα περισσότερο από καθαρά δική τους προαίρεση,
    ως αιώνιο δικαίωμα…”

    @Papyrus52
    Εμείς οι ορθόδοξοι ξέρουμε ότι όσοι δε τύχουν σωτηρίας θα κλαίνε κα θα τρίζουν τα δόντια τους (ἐκεῖ ἔσται ὁ κλαυθμὸς καὶ ὁ βρυγμὸς τῶν ὀδόντων) όχι φυσικά από μίσος αλλά για αυτόν ακριβώς το λόγο, επειδή δεν θα τύχουν του Θείου ελέους.
    Τα περί αιωνιου μισους που μας λέτε πού τα είδατε;!

  10. Δεν τα λέω εγώ, τα λέει ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός:

    “Αυτός μεν ουν ο θεός φύσει αγαθός και συμπαθής ων ου θέλει την αμαρτίαν, ου θέλει τον θάνατον του αμαρτωλού ουδέ τέρπεται επ΄ απωλεία ζώντων ουδέ πάθει οργής κατέχεται η κολάζει͵ αλλά πάσι βρύει τα αγαθά. Ο ποθών λαμβάνει και ο αγαθός αγαθών τυγχάνει. και εν μεν τω βίω τούτω οικονομία τις εστι και κυβέρνησις και πρόνοια άρρητος προς επιστροφήν και μετάνοιαν καλούσα τους αμαρτάνοντας, μετά δε θάνατον ουκέτι τροπή, ουκέτι μετάνοια, ουχί του θεού μη δεχομένου μετάνοιαν αυτός γαρ εαυτόν αρνήσασθαι ου δύναται ουδέ αποβάλλεται την συμπάθειαν, αλλ΄ η ψυχή ουκέτι τρέπεται”.
    (“Κατά Μανιχαίων”, PG 94,1573A)

    “Ο Θεός και τω διαβόλω αεί παρέχει τα αγαθά, αλλ’ εκείνος ου θέλει λαβείν. Και εν τω μέλλοντι αιώνι πάσι δίδωσιν ο θεός τα αγαθά”
    (“Κατά Μανιχαίων”, PG 94,1569Β).

    Κατά συνέπεια η κόλαση είναι αιώνια διότι δεν εκδηλώνεται μετάνοια από την πλευρά του ανθρώπου και αρνείται συνειδητά τα αγαθά του Θεού, ο οποίος τα προσφέρει αιώνια σε όλους, ακόμα και στον διάβολο, όμως εκείνος πυο βιώνει την κόλαση δεν θέλει να λάβει.

  11. Αγαπητέ Ελευθέριε γράφεις
    “Αυτό που λέμε ψυχή ή πνεύμα σβήνει κι αυτή μαζί με το σώμα”

    Άμα το ερώτημα αυτό είχε τόσο εύκολη απάντηση, τότε δεν θα υπήρχε επί τόσες χιλιάδες χρόνια.
    Και ακόμα και ο Επίκουρος που δεχόταν ότι η ψυχή είναι από ύλη και εξαφανίζεται μετά τον θάνατο, στους θεούς πάντως πίστευε.

  12. Το ερώτημα θα υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι. Διότι οι άνθρωποι έχουν βιομηχανοποιήσει την αναπαραγωγή των ζώων προκειμένου να τα κατασπαράσσουν και να τα καταβροχθίζουν, αλλά αρνούνται να δεχθούν – όταν επι τόσες χιλιάδες χρόνια δεν έχουν πάψει να αλληλοσπαράσσονται μεταξύ τους – και τον δικό τους σπαραγμό από τη φυσική διεργασία της φύσης, της φθοράς και του θανάτου. Pourquoi? Κι όμως είναι τόσο απλό!
    Ολόκληρη πατερική γραμματεία, μπορεί να αποτελεί έναν οδηγό βίου, όμως σε ότι αφορά την μέλλουσα μετά θάνατον ζωή πάει στα χαμένα διότι πραγματεύεται κάτι το ανύπαρκτο.

  13. @Papyrus52

    Όταν κάποιος κλαίει και θρηνεί για κάποιο λόγο κλαίει και θρηνεί.
    Ή θα κλαίνε γιατί χάσανε π.χ. τον ακόλαστο βίο τους ή θα κλαίνε γιατί κατάλαβαν τα λάθη τους, όχι βεβαίως γιατί ξαφνικά μετανόησαν αλλά γιατί ο Κύριος τους τα υπέδειξε (ἐπείνασα γάρ, καὶ οὐκ ἐδώκατέ μοι φαγεῖν, ἐδίψησα, καὶ οὐκ ἐποτίσατέ με, ξένος ἤμην, καὶ οὐ συνηγάγετέ με, γυμνός, καὶ οὐ περιεβάλετέ με …..).

    Δείτε και τον πλούσιο πως παρακαλεί τον πατέρα Αβραάμ να βοηθήσει για τη σωτηρία των αδελφών του στέλνοντας τον φτωχο Λάζαρο. Το κάνει αυτό γιατί κατάλαβε τα λάθη του.
    Αλλά δείτε και το οτι ούτε καν λίγη δροσιά δε του επιτρέπεται άρα αυτό που λέτε ότι θα τους προσφέρονται τα αγαθά και δε θα τα παίρνουν δεν μου ταιριάζει.
    Αιώνιο μίσος;;;!! Αγαπητέ, μόνο η Αγάπη είναι αιώνια…

  14. Ο Θεός υπάρχει γιατί υπάρχουν οι άνθρωποι!

    Είναι νοητικό κατασκεύασμα για να απαλύνει την ιδέα του Θανάτου.Ένα μεταφυσική πλάνη για τους αδύναμους.

    Ο Θεός έχει πεθάνει και μαζί του.Εδώ και πολλούς αιώνες.

  15. Αγαπητέ ocean

    Εάν κλαίνε, τότε κατανοούν τη διαφορά, αλλάζει η κατάσταση της σκέψης τους, του νου τους, άρα μετα-νοούν, και αν μετανοούσαν ο Θεός θα τους έβγαζε από την κόλαση. Αυτό γράφει ο Ιω. Δαμασκηνός που είναι και ο μεγαλύτερος και συνοδικά κατοχυρωμένος δογματολόγος και Διδάσκαλος της Ορθοδοξίας. Την Καινή Διαθήκη την ερμηνεύουν οι Πατέρες και όχι μόνοι μας.

    Εάν ο Δαμασκηνός είχε σφάλλει σε κάτι τόσο σοβαρό, το σφάλμα του θα είχε καταγραφεί, όπως καταγράφτηκαν τα σφάλματα της “περί των πάντων αποκαταστάσεως” των μεγίστων Γρηγορίου Νύσσης και Μάξιμου Ομολογητή, αλλά και τα δογματικά σφάλματα του Θεοδώρητου Κύρου και άλλων.

    Εάν λοιπόν ο Δαμασκηνός δεν σφάλλει, τότε πράγματι, ο Θεός που περιγράφει είναι ο μόνος κατανοητός για την ορθοδοξία.
    Ταυτόχρονα, εικόνες που παρουσιάζουν τον Θεό χωρίς έλεος να αφήνει τον άνθρωπο να οδύρεται μετανοημένος λες και η μετάνοια είναι αίτηση που άμα την κάνεις εκπρόθεσμα δεν την δέχεται κάποιος υπάλληλος, αυτομάτως μας δείχνουν ότι πρόκειται για διδασκαλία που μοιάζει με το “γάλα” για τους απαίδευτους στην πίστη όπως λέει ο Απ. Παύλος.
    Δηλαδή, όπως οι ανθρωπομορφικές βιβλικές εικόνες βοηθούν τον άνθρωπο και δεν έχουν σκοπό να μας διδάξουν ότι ο Θεός έχει χέρια και πόδια, έτσι και η εικόνα του ανθρώπου που οδύρεται μετανοημένος αιώνια είναι διδακτική και αποτρεπτική.

    Άλλωστε και η ίδια η γνωστή εικόνα της κόλασης δεν είναι ρεαλιστική, αλλά ούτε και αιρετική. Είναι απλώς διδακτική. Η κόλαση δεν είναι τόπος, και όμως ζωγραφίζεται και περιγράφεται ως τόπος προορισμένος για τον διάβολο. Είναι όμως δυνατόν ο Πανταχού Παρών Θεός, να μην υπάρχει σε κάποιον τόπο; Τότε πώς είναι Πανταχού Παρών; Αλλά αν είναι Πανταχού Παρών, τότε πως γίνεται να συνυπάρχει ο Αγαθός σε έναν τέτοιον τόπο που είναι προορισμένος για τον διάβολο και τους κακούς;

    Ακατανόητα πράγματα. Όμως, όπως λέει ο Χρυσόστομος για τα βιβλικά παραδείγματα, δεν τα εκλαμβάνουμε πάντα κατά γράμμα:
    “τα υποδείγματα ού πάντα καθόλου δει λαμβάνειν, αλλά το χρήσιμον αυτών εκλεξαμένους”
    (PG 60,559)

    Όλα αυτά τα παραδείγματα που εμπεριέχουν ζητήματα ανερμήνευτα, δεν αποτελούν εικόνες με στόχο την δογματική ακρίβεια, αλλά με στόχο την κατανόηση του πόνου που εμπεριέχει ο χωρισμός του ανθρώπου από τον Θεό.

    Και ο Μ. Βασίλειος άλλωστε γράφει:
    “Πάλιν δε τα εν άδου κακά ου Θεόν έχει τον αίτιον, αλλ’ ημάς αυτούς. Αρχή γαρ και ρίζα της αμαρτίας το εφ΄ ημίν και το αυτεξούσιον” (PG 31,332C).

    Άρα σαφώς για τα δεινά της κόλασης ευθύνεται “το εφ΄ ημίν και το αυτεξούσιον” δηλαδή η ελευθερία μας. Αυτή είναι η αιτία των κακών της κολάσεως και όχι κάποια τιμωρία. Και κατά γράμμα η φράση “ούτε καν λίγη δροσιά δε του επιτρέπεται” μοιάζει μάλλον με τιμωρία επειδή κάποιος κατάλαβε το λάθος του εκπρόθεσμα. Εάν όμως κλαίμε και καταλάβαμε το λάθος μας, και ο Θεός δεν μας επιτρέπει με το ζόρι να ζητάμε μετάνοια, τότε ερχόμαστε σε αντίθεση με τους Πατέρες.

    Έτσι και ο Δαμασκηνός είναι σαφής.

    Μας μιλάει για άτρεπτη φύση του Θεού:
    “φύσει αγαθός […] εαυτόν αρνήσασθαι ου δύναται”

    Άρα, ο Θεός δεν αλλάζει ποτέ, χαρίζει τα αγαθά στους πάντες:
    “πάσι βρύει τα αγαθά”

    Τα αγαθά παρέχονται σε όλους ακόμα και στην άλλη ζωή:
    “Και εν τω μέλλοντι αιώνι πάσι δίδωσιν ο θεός τα αγαθά”

    Τα αγαθά παρέχονται και στους “κακούς”:
    “Ο Θεός και τω διαβόλω αεί παρέχει τα αγαθά”

    Μήπως οι κακοί δεν λαμβάνουν τα αγαθά επειδή κλαίνε και μετανοούν αλλά τους τιμωρεί ο Θεός και δεν το δέχεται; Ασφαλώς όχι:
    “ουχί του θεού μη δεχομένου μετάνοιαν”

    Η αιτία λοιπόν είναι “εφ΄ ημίν και το αυτεξούσιον” όπως λέει ο Μ. Βασίλειος και το “ου θέλει λαβείν” που λέει ο Δαμασκηνός.

    Διαφορετικά, αυτός που είναι αγαθός λαμβάνει:
    “Ο ποθών λαμβάνει και ο αγαθός αγαθών τυγχάνει”.

    Και μην ξεχνάμε ότι το “ο ποθών λαμβάνει και ο αγαθός αγαθών τυγχάνει” δεν αλλάζει ποτέ διότι ο Δαμασκηνός τα συνδέει αυτά με την άτρεπτη φύση του Θεού.

    Κατά συνέπεια, η πώρωση, η σκλήρυνση, η απουσία αγαθότητας και θέλησης από τον άνθρωπο είναι αυτή που τον οδηγεί αυτεξούσια στο αιώνιο αυτό βίωμα της κόλασης.

    Το πώς η αμετανοησία παραμένει αιώνια στην κόλαση και αν η αιωνιότητα του Θεού ταυτίζεται “χρονικά” με την αιωνιότητα της κόλασης, αυτό δεν μας το δίδαξαν οι πατέρες εκτός από τις απόψεις της “περί των πάντων αποκαταστάσεως” που όμως δεν έγιναν αποδεκτές από την Ορθοδοξία.

    ΥΓ1
    Παρακαλώ ιδιαιτέρως για το εξής: όταν τα Πατερικά χωρία είναι σαφή, προφανή και ευκολοδιάβαστα, μην αναφέρετε πάλι φράσεις όπως, “αυτό που ΛΕΤΕ ότι θα τους προσφέρονται τα αγαθά και δε θα τα παίρνουν δεν μου ταιριάζει.”.

    Δεν-τα-λέω-εγώ! Σας έδειξα τα χωρία.

    ΥΓ2
    Ακριβώς επειδή η Αγάπη είναι αιώνια, δεν είναι δυνατόν να είναι τα πράγματα διαφορετικά από αυτά που γράφει ο Δαμασκηνός. Ο Ύμνος της Αγάπης που έγραψε ο Απ. Παύλος, μας βεβαιώνει ότι η κόλαση δεν μπορεί παρά να είναι είναι αιώνιο αυτεξούσιο βίωμα και όχι μια βάναυση αιώνια τιμωρία παρά τη θέληση του ανθρώπου που θα ανέτρεπε τα λεγόμενα του Παύλου αλλά και όσα κατανοούμε από την Θυσία του Χριστού.

  16. «…Ἄλλως δὲ, εἰ μέλλοιεν μετὰ τὸ ἀποθανεῖν οἱ ἄπιστοι πιστεύοντες σώζεσθαι, οὐδεὶς ἀπολεῖταί ποτε.
    Πάντες γαρ μεταγνώσονται τότε καὶ προσκυνήσουσι.
    Καὶ ὅτι τοῦτό ἐστιν ἀληθὲς, ἄκουσον Παύλου λέγοντος, ὅτι Πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, καὶ πᾶν γόνυ κάμψει ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων· καὶ, ὅτι Ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος.
    Ἀλλ’ οὐδὲν ὄφελος τῆς ὑποταγῆς ἐκείνης· οὐ γὰρ προαιρέσεώς έστιν εὐγνώμονος, ἀλλὰ τῆς τῶν πραγμάτων, ὡς ἂν εἴποι τις, λοιπὸν ἀνάγκης. …»
    ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΥ
    ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΕΙΣ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΜΑΤΘΑΙΟΝ ΤΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΣΤΗΝ
    ΟΜΙΛΙΑ ΛΣΤʹ
    Το θέμα σας μου φαίνεται πως λύνεται έχοντας στο νου τα ανωτέρω. Όλοι θα μετανιώσουν και θα κάμψουν γόνυ παρακαλώντας να ελεηθούν.
    Τα υπόλοιπα που λέτε φαίνονται απλά όταν κατανοήσουμε αυτά τα ολίγα.

  17. Αφού λοιπόν οι κακοί στην κόλαση και ο ίδιος ο διάβολος θα έχουν όλον τον καιρό να μετανοήσουν εκπρόθεσμα και να ελεηθούν, μπορούν στο μεταξύ εδώ κάτω να συνεχίζουν ν’αλωνίζουν. Αν όμως δεν μετανοήσουν και συνεχίζουν το καταστροφικό τους έργο, υποθέτω δεν θα τους αρκεί να τρώγονται μεταξύ τους αλλά θα θέλουν πάλι να αποπλανήσουν τους καλούς δια του όφεως και του δέντρου με τα μήλα. Γιατί πως είναι δυνατόν οι κακοί να μπορούν να μεταστραφούν και οι καλοί όχι; Ή μήπως αυτή τη φορά στην παράδεισο ο θεός θα έχει εκριζώσει τη μηλιά και ο φίδης δεν θα μπορεί να εισχωρήσει; Και πώς, το καλός – κακός θα ισχύει μόνο για τους ανθρώπους και όχι για τα ζώα; Aν δηλαδή αυτή τη φορά στην παράδεισο θα μπαίνει όχι ο πονηρός μα μόνο ο αγαθός φίδης, φαντάζομαι αυτός αφού δεν θάναι πια τιμωρημένος δεν θα σέρνεται, αλλά θα περπατά όρθιος και θα μπαίνει σαν κύριος από την πόρτα!

  18. Αγαπητέ ocean δεν θα ήθελα να επανέλθω με κάτι εντενές, αλλά αξίζει να παρατηρήσετε τη Συμφωνία των δύο Πατέρων στο γεγονός ότι δεν υπάρχει μετάνοια εξαιτίας αυτεξουσίου, ελευθερίας και βούλησης. Αυτό που λέει ο Δαμασκηνός το γράφει και ο Χρυσόστομος διδάσκοντας ότι η “μετάνοια” θα είναι εξωτερική, πλαστή και μας το λέει σαφώς:

    Η συμπεριφορά τους είναι αποτέλεσμα “ου γαρ προαιρέσεως”, “αλλά […] ανάγκης”.

    Άρα, όπως γράφει και ο Δαμασκηνός, η κόλαση είναι αιώνια επειδή ο άνθρωπος συνειδητά επιλέγει να μην μετανοεί αλλά απλώς “παρουσιάζεται” να αποδέχεται τον ισχυρό κρατώντας όλη του την άρνηση. Αυτό ακριβώς είναι και η κόλαση: είναι βίωμα και όχι εξωτερική συμπεριφορά.
    Η ρήση του Χρυσοστόμου είναι όντως διαφωτιστική.

    ΥΓ
    Αγαπητέ Ελευθέριε
    Σύμφωνα με την ερμηνεία των πατέρων στην Κ.Δ., το Λουκ. 16,26 ισχύει απόλυτα: “μεταξύ ημών και υμών χάσμα μέγα εστήρικται, όπως οι θέλοντες διαβήναι ένθεν προς υμάς μη δύνωνται, μηδέ οι εκείθεν προς ημάς διαπερώσιν”.

    Άρα λοιπόν, μέγα χάσμα το οποίο δεν μπορεί να ξεπεραστεί διαχωρίζει εκείνους που βιώνουν τον Παράδεισο και εκείνους που βιώνουν την Κόλαση. Έτσι, όταν κι εσύ κι όλοι μας με το καλό αποφασίσουμε ότι θέλουμε να πάμε στον Παράδεισο, δεν θα κινδυνεύουμε πλέον.

    Ας μην ξεχνάμε ότι το βίωμα του παραδείσου μεταξύ άλλων θα είναι και βίωμα της απόλυτης Αλήθειας και έτσι τα πλαστά υποκατάστατα του Αγαθού τα οποία πρόσφερε το Κακό θα είναι εντελώς περιττά και θα αποδειχτούν οριστικά πλέον εντελώς γελοία μπροστά στην Αυθεντική ζωή.

    Για παράδειγμα, σε μια πραγματικά γεμάτη ζωή, τι θέση θα μπορούσαν να έχουν οι χημικές ουσίες που κάποιοι άνθρωποι δυστυχώς θεωρούν ότι η εξάρτηση τους από αυτές μπορούν να “γεμίσουν” την δική τους ζωή;

  19. @ Papyrus52

    Αγαπητέ, αυτά που λέτε περί Κόλασης και Παραδείσου σε μια αιώνια μετά θάνατον συνθήκη, δεν είναι παρά προβολές του μυαλού σας, ψευδαισθήσεις μιας φυλακισμένης συνείδησης, που ψάχνει μέσα από τα βάσανα του κόσμου ετούτου για παρηγοριά, τρυφερή, οδυνηρή παρηγοριά απέναντι στο σκληρό γεγονός της φυλάκισης. Πρόκειται για την πιο αδύνατη πεποίθηση, για την αιώνια δικαιολογία της ανθρώπινης ζωής μας. Η δύναμη για το βάσταγμα αυτής της πεποίθησης αποτελεί και το μέτρο της πίστης, όσων ακολουθούν αυτά τα κηρύγματα.
    Σ’ αυτή την γωνιά του σύμπαντος που μας έλαχε να ζούμε, νομίζουμε ότι είμαστε πλασμένοι με ελεύθερη βούληση, όμως στην πραγματικότητα δεν υπάρχει για τον άνθρωπο καμμιά θέση για βούληση, ούτε για ελεύθερη, ούτε για μή ελεύθερη.
    Έχουμε γνώση του διαβολικού γιατί το βιώνουμε, περισσότερο διαβολικό απ’ ότι είναι εδώ δεν υπάρχει. Αλλά πως είναι δυνατόν να πιστεύει κανείς σ’αυτό;

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *