Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
“Ο λαμπρότατος Ιωάννης Βελισσαρίου, πάναξιος επίγονος του λαμπροτάτου (συγκλητικού) οίκου των Βελισσαρίων της αυτοκρατορίας της Ρωμανίας”.
«Τέτοιοι ήρωες δεν ζουν πολύ, δεν είναι δυνατόν να ζήσουν πολύ. Αυτός είναι ο ζηλευτός, ο πλέον ζηλευτός θάνατος. Δεν χρειάζονται συλλυπητήρια. Χαιρετίζω τον Ήρωα των Ηρώων!»
~Βασιλιάς Κωνσταντίνος ΙΒ’~
Στις 26 Νοεμβρίου 1861, στο Πλοέστι της Ρουμανίας, γεννήθηκε ο Ιωάννης Βελισσαρίου, ένας άνθρωπος που η ηρωική του δράση θα σφράγιζε τις σελίδες της σύγχρονης ελληνικής στρατιωτικής ιστορίας. Ο Βελισσαρίου ήταν ο Μαύρος Καβαλάρης (η ονομασία αυτή του δόθηκε επειδή στους βαλκανικούς πολέμους πάντα ίππευε ένα επιβλητικό και μεγαλόπρεπο μαύρο άλογο), σύμβολο γενναιότητας, αποφασιστικότητας και αδάμαστης πίστης στην πατρίδα.
Τον Φεβρουάριο του 1913, κατά τη διάρκεια του Α’ Βαλκανικού Πολέμου, οι ελληνικές δυνάμεις σχεδίαζαν την κατάληψη των Ιωαννίνων. Το σχέδιο προέβλεπε επίθεση από τα δυτικά, με παραπλανητική κίνηση στο κέντρο και ανατολικά. Η διαταγή προς τον Βελισσαρίου για εγκατάσταση προφυλακών μέχρι τη Ραψίστα δεν έφτασε ποτέ, καθώς η ταχύτητα της προέλασής του ξεπέρασε κάθε προσδοκία.
Με ηρωισμό και αποφασιστικότητα, ο Βελισσαρίου προχώρησε, οδηγώντας τα τάγματά του, μαζί με το τάγμα Ιατρίδη, διαμέσου τριών τουρκικών οχυρών, και κατέλαβε το χωριό Άγιος Ιωάννης (Ανατολή). Οι Έλληνες στρατιώτες εγκατέστησαν προφυλακές και έκοψαν τις τηλεφωνικές και τηλεγραφικές γραμμές, διακόπτοντας την επικοινωνία των Ιωαννίνων με το Μπιζάνι.
Την ίδια νύχτα αιχμαλώτισαν 37 αξιωματικούς και 935 στρατιώτες. Η είδηση της εισόδου των ελληνικών δυνάμεων στον κάμπο των Ιωαννίνων ανάγκασε τους Τούρκους να παραδώσουν την πόλη.
Ο ίδιος ο διάδοχος Κωνσταντίνος, βλέποντας την αντιπροσωπεία των Τούρκων να φτάνει στο στρατόπεδο, πλησίασε τον Βελισσαρίου και του είπε: «Βελισσαρίου, είσαι άξιος ραπίσματος, αλλά και φιλήματος. Εγώ αρκούμαι εις το φίλημα», και τον ασπάστηκε συγκινημένος. Αυτά τα λόγια δείχνουν τον βαθύ θαυμασμό της ηγεσίας για την τόλμη και την ικανότητα του Μαύρου Καβαλάρη.
Μετά τα Ιωάννινα, ο Βελισσαρίου μεταφέρθηκε στο μέτωπο της Μακεδονίας στον Β’ Βαλκανικό Πόλεμο. Μαχόμενος αδιάκοπα από 19 Ιουνίου έως 12 Ιουλίου 1913, διακρίθηκε στις μάχες του Κιλκίς-Λαχανά, του Μπέλες και της Τζουμαγιάς. Η στρατιωτική του ικανότητα και η αδάμαστη γενναιότητά του ενέπνεαν τους άντρες του και καθόριζαν την έκβαση των μαχών.
Στις 12 Ιουλίου 1913, οι ελληνικές δυνάμεις βρέθηκαν μπροστά σε βουλγαρικά φυλάκια στο ύψωμα 1378. Παρά την έλλειψη πυρομαχικών, ο Βελισσαρίου οργάνωσε την επίθεση. Πολέμησε με πέτρες και βράχους, μέχρι που σηκώθηκε όρθιος, κραδαίνοντας το περίστροφό του: «Όποιος θέλει την νίκη ή αλλιώς τον θάνατο ας με ακολουθήσει!».
Οι Εύζωνες, συνεπαρμένοι από το θάρρος του, όρμησαν πίσω του. Το καταιγιστικό πυρ των πολυβόλων προκάλεσε μεγάλες απώλειες, αλλά η προέλαση συνεχίστηκε. Τελικά, μια σφαίρα διαπέρασε τον πνεύμονα του Βελισσαρίου. Όρθιος ακόμα, ρώτησε για την πρόοδο των στρατιωτών του:
«Πώς πάνε τα παιδιά πάνω;»
Ο γιατρός τον καθησύχασε:
«Μείνετε ήσυχος, θα σας εκδικηθούν εκείνοι».
Με την τελευταία του δύναμη, ψιθύρισε:
«Και όπως είπαμε παιδιά μου. Στη Σόφια, στην Πόλη!»
Λίγες ώρες αργότερα, ο Μαύρος Καβαλάρης ξεψύχησε όρθιος, αφήνοντας πίσω του μια ανεπανάληπτη κληρονομιά ηρωισμού.
Μετά τον θάνατό του, ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος ΙΒ’ έγραψε:
«Τέτοιοι ήρωες δεν ζουν πολύ, δεν είναι δυνατόν να ζήσουν πολύ. Αυτός είναι ο ζηλευτός, ο πλέον ζηλευτός θάνατος. Δεν χρειάζονται συλλυπητήρια. Χαιρετίζω τον Ήρωα των Ηρώων!».
Η αναγνώριση αυτή αποτυπώνει τον σεβασμό και τον θαυμασμό της στρατιωτικής και βασιλικής ηγεσίας για τον Βελισσαρίου(σε αντίθεση με την σημερινή εποχή που οι πραγματικοί ήρωες έχουν αντικατασταθεί με προκάτ), που έγινε σύμβολο ηρωισμού, αυτοθυσίας και στρατιωτικής αριστείας.
Ο Βελισσαρίου άφησε την τελευταία του πνοή μια μέρα μετά τον Γεώργιο Κολοκοτρώνη διοικητή του 1ου ανεξάρτητου τάγματος Κρητικών, εγγονό του Γέρου του Μοριά, τον οποίο αναφέρω σε προηγούμενο άρθρο μου. Η ζωή του, η στρατιωτική του ικανότητα και η αυτοθυσία του παραμένουν σύμβολο για κάθε γενιά, όπου η αγάπη του για την πατρίδα υπερβαίνει τον φόβο, η τιμή δεν έχει όρια, και ο αληθινός ήρωας πολεμάει μέχρι τέλους!
Ακολουθεί ποίημα αφιερωμένο στην μνήμη του μεγάλου ήρωα, του εθνικού ποιητή Φωκίωνα Πάνα, που ακολουθούσε τα νικηφόρα στρατεύματα (1868-1938):
«Τόξα και βέλη ετρέμανε στο θεϊκό σου χέρι
όταν την Τροίαν έσειες, των Αχαιών ξεφτέρι.
Του ήλιου το φως έκρύβανε τα μύρια σας κοντάρια,
όταν τον Πέρση έσκίζα τε, των Πλαταιών λιοντάρια.
Τουφέκια έβρονταστράφτανε τον χάρο άδελφωμένα,
όταν γκρεμνοϋσες της Τουρκιάς τον θρόνο, Εικοσιένα.
Μα με λιθάρια, με βουνά, με πέτρες με κοτρώνια
δυο μόνοι έπολεμήσανε, δυο ξακουσμένοι αιώνια.
Σεΐς ώ Τιτάνες τον παληόν, παλαίβοντας θεόν μας
καί συ, ώ Βελισσάριε, Τιτάν των ήμερων μας».
ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ 1
Κατά την επίθεση στο Σαραντάπορο ο Συνταγματάρχης Παπακυριαζής, στον ενθουσιασμό του πάνω, δεν καθόρισε σημείο κατεύθυνσης. Ο Βελισσαρίου τον ρώτησε: «Κύριε Συνταγματάρχα, σημείον κατευθύνσεως;». Ο Παπακυριαζής του απαντά χαριτολογώντας: «Η Κωνσταντινούπολις», χωρίς να νομίζει ότι ο Βελισσαρίου θα το μετέφερε. Ο Βελισσαρίου, όμως, με τη βροντώδη φωνή του, στράφηκε προς τους λοχαγούς του και επανέλαβε τη φράση: «Κύριοι λοχαγοί, σημείον κατευθύνσεως η Κωνσταντινούπολις». Αυτό θεωρήθηκε ειρωνεία από τον Παπακυριαζή, ο οποίος, ευέξαπτος όπως ήταν, παρεκτράπηκε σε βαριές φράσεις εναντίον του Βελισσαρίου, ο οποίος, όμως, αντέδρασε με οξύτητα. Τότε ο Παπακυριαζής ξιφούλκησε, για να του επιτεθεί. Ατάραχος, όμως, ο Βελισσαρίου του είπε: «Σε ατενίζω ως ο Ζευς από του Ολύμπου», εννοώντας ότι ατάραχος και γαλήνιος, με το ολύμπιο βλέμμα του, καθόλου δε θορυβείται από την ξιφούλκηση του μανιασμένου Συνταγματάρχη του.
ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ 2
Γράφει ο Βελισσαρίου για τη θυσία αυτή των Σουλιωτισσών προς τους δικούς του στην Κύμη προφητικά θα έλεγε κάποιος, όταν παρέπλεε τις κυμαϊκές ακτές: «Πόσον ευτυχής είμαι πού πηγαίνω προς την Ήπειρον, προς την αγνοτέραν περιοχήν της Πατρίδος μας καί πόσον ευτυχέστερος θα ήμουν, αν αυτό το ευτελές σαρκίον μου το θυσιάσω εκεί. Όσην αξίαν όμως και αν έχει η θυσία αυτή, αν ευδοκήση ο Θεός και την δεχθή, είναι πολύ ταπεινότερα ε κείνης που αναδίδεται από το τραγικόν μεγαλείον μιας απλής και αγραμμάτου γυναίκας του Ζαλόγγου που εις ουδεμίαν σχολήν στρατιωτικής τακτικής
ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ 3
Ο ταγματάρχης Βελισσαρίου τραυματίστηκε από θραύσμα οβίδας στο δεξί πνεύμονα το μεσημέρι της 13ης Ιουλίου μεταξύ του οικισμού Ονιαρ μαχαλα και 1378 Αρισβανιτσα. Μεταφέρθηκε στο Α11 ορεινό χειρουργείο στο χωριό Γραντεβο όπου και πέθανε. Ετάφη την ίδια μέρα κοντά στο χειρουργείο. Ο Κολοκοτρώνης σκοτώθηκε από οβίδα και είναι θαμμένος βόρεια του Ονιαρ μαχαλα. Περίπου τρία χιλιόμετρα μακριά από τον Βελισσαρίου.