Αναδημοσίευση από την Καθημερινή, 8 Ιουλίου 2006 – ναι, πριν από 20 χρόνια!
Πολλούς Ελλαδίτες ξενίζει το όνομα «Ρωμιός», προκειμένου για τους Πολίτες, λέξη που οι ίδιοι χρησιμοποιούν για τον αυτοπροσδιορισμό τους. Ο Δημήτρης Μαντατζήογλου, από τους τελευταίους Ρωμιούς της Πριγκήπου, εξηγεί: «Προτιμώ τον όρο όχι επειδή είμαι λιγότερο Ελληνας από τους Ελλαδίτες, αλλά επειδή αντικατοπτρίζει την υπαγωγή μου σε περισσότερες πολιτιστικές επιρροές». Η ομογένεια της Πόλης και ιδιαίτερα η αστική κοινωνία του Πέραν, υπήρξε κοινωνία ιδιαίτερα κοσμοπολίτικη λόγω του δυτικού της προσανατολισμού. Η κοινότητα, παρά το μικρό αριθμό της, εντυπωσιάζει με την ποικιλία της καταγωγής των μελών της, απόρροια και των μικτών γάμων με Αρμένιους ή Εβραίους. Τα τελευταία χρόνια προστέθηκε στο μωσαϊκό της άλλη μία συνιστώσα, την ύπαρξη της οποίας πολλοί πληροφορήθηκαν για πρώτη φορά στο συνέδριο.
Πρόκειται για τους Αραβες Ορθόδοξους της επαρχίας Χατάυ, όπου και η ιστορική Αντιόχεια (Αντάκυα). Οι αραβόφωνοι αυτοί Χριστιανοί, τόνισε ο εκπρόσωπός τους Συμεών Γιλμάζ, ως Ελληνορθόδοξοι θα είχαν υπαχθεί στην ανταλλαγή πληθυσμών. Ομως το Χατάυ τότε δεν ανήκε στην τουρκική επικράτεια, αλλά ήταν γαλλικό προτεκτοράτο. Οι Αντιοχείς ή Αντακυανοί αποτελούν περίπου το ένα όγδοο της κοινότητας. Μετοίκησαν στην Πόλη κατά τη δεκαετία του 1990, αναζητώντας οικονομικές ευκαιρίες και καλύτερη εκπαίδευση.
Η έλευση των Αντακυανών, των οποίων ο πληθυσμός δεν είναι γηρασμένος και οι περισσότερες οικογένειες πολύτεκνες, έδωσε νέα πνοή στην Ομογένεια. Υπολογίζεται ότι οι Αντιοχείς μαθητές αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50%, ενώ σε ορισμένα σχολεία φοιτούν μόνο αραβόφωνοι. Εντονη συζήτηση προκάλεσε το θέμα της λειτουργίας των ομογενειακών σχολείων, στις τάξεις των οποίων επικρατεί γλωσσικός κατακερματισμός, και οι μέθοδοι εκμάθησης της ελληνικής κρίνονται ανεπαρκείς, ιδίως για τα παιδιά που δεν την έχουν ως μητρική. Οπως τονίσθηκε όχι μόνο για αραβόφωνους, αλλά και για παιδιά από μικτούς γάμους, στα σπίτια των οποίων ομιλείται μόνο η τουρκική.
Το κείμενο είναι 20 ετών. Θα άξιζε μία επικαιροποιηση της κατάστασης. Μαθαίνουν ελληνικά στα σχολεία της Πόλης; Αναγνωρίζουν και αναγνωριζονται ως Έλληνες; Έχουν ενταχθεί στον εθνικό κορμό;
Ναι Γιώργο. Βρἠκα το κείμενο αφού άκουσα από κάποιον να μιλάει για το σχετικά μεγάλο ποσοστό Αντιοχειών που φοιτούν στα ελληνικά σχολεία της Πόλης, και μάλιστα λέγοντας ότι αποτελούν ουσιαστικά μία ελπίδα ζωντάνιας της μειονότητας, διότι κατά τα άλλα ο πληθυσμός μαραζώνει. Έτσι το βρήκα το κείμενο. Ρώτησα για επικαιροποίηση της κατάστασης και δεν μπόρεσα να μάθω τίποτα. Υποθέτω όμως ότι τουλάχιστον συνεχίζεται το ίδιο φαινόμενο μέχρι σήμερα σε εκείνους τους ρυθμούς. Δεν έπεσε δηλαδή. Για το συγκεκριμένο αίτημα πάντως, δεν έμαθα τίποτα.
Το έχω στο νου μου το θέμα και θα επανάλθω.
Ανδρέας.