«Η άλωση της Πόλης μένει ουλή βαθιά στη συνείδηση του ελληνισμού. Πληγή που ακόμα φλεγμαίνει. Όχι μόνο γιατί είναι μέγα πάθος και έκφραση του πατριωτισμού μας αλλά γιατί σημάδεψε την ευρωπαϊκή ιστορία και την πορεία του δυτικού πολιτισμού. Κανένα άλλο γεγονός πολέμου δεν είχε τόσο κρισιμότατη και εκρηκτική σημασία μόνιμα αρνητική για κάθε ανθρώπινη αξία. Άλωση που καμιά στην ιστορία δεν πραγματοποιήθηκε τόσο βάναυσα, ωμά, βάρβαρα και αιματηρά, με τέτοιο ανατολίτικο αμόκ απάνθρωπης σφαγής και καταστροφής των πάντων. Τι πυρπόληση, τι αφανισμός κορυφαίων ανθρώπινων ποιοτήτων, τι καταστροφή μνημείων και κειμένων της ελληνικής αρχαιότητας, της μήτρας του δυτικού πολιτισμού, σε μια μέρα, σε τρεις μέρες και για πέντε συνεχόμενους αιώνες, κατάφεραν οι απροσπέλαστοι στον πολιτισμό Οθωμανοί! Κι ακόμα απειλούν και δε θα πάψουν… Ποια πυρπόληση της βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας που με ένα στόμα θρηνούν όλες οι επιστήμες! Βιβλία κάηκαν, σκίστηκαν, σκορπίστηκαν με ισλαμική παραφορά και χάθηκαν για πάντα. Και μέχρι σήμερα η ανθρωπότητα μαζεύει ψίχουλά τους, κομμάτια, παλιόχαρτα γεμάτα πολύτιμη ελληνική σοφία, ξετιναγμένα στους πέντε ανέμους της Ανατολής… Έργα τέχνης συντρίφθηκαν, καταγδάρθηκαν, γκρεμίστηκαν, μουντζαλώθηκαν, έγιναν τζαμιά, έγιναν τεκέδες και ξηλώθηκαν τα μοναδικά τέμπλα, σπάστηκαν τα αγάλματα, καταπατήθηκαν οι καταπληκτικές εικόνες, ξεψηφιδώθηκαν με τα σκεπάρνια μία-μία ψηφίδα τα υπερφυή ψηφιδωτά και ως πριν από λίγα χρόνια ταξιδιώτες έβλεπαν χρωματιστές ψηφίδες σε σωρούς σκουπιδιών να λαμπυρίζουν έξω από τα βεβηλωμένα ελληνικά μνημεία και να αστράφτουν. Χάθηκε τέχνη ανεπανάληπτη εκεί. Χάθηκε πνεύμα ελευθερωτικό του ανθρώπου, καταδιωκτικό του απανθρωπισμού, φωτιστικό της συνείδησης. Και με τι μίσος κατά παντός ανωτέρου, με ηδονή του τυφλού κατωτέρου ο κατακτητής ορμά στη λαγνεία των πιο ζωωδών ορμών και ενστίκτων! Αυτό είναι το θέμα. Πολιτισμός επλήγη τότε και δεν είναι μόνο δικός μας, ελληνικός. Είναι θέμα που αφορά όλη την Ευρώπη που έπληξε την καρδιά του πολιτισμού της και ακόμα την πλήττει…» Ρένος Αποστολίδης
Από την Εισαγωγή του στο βιβλίο του Αλεξάνδρου Πασπάτη για την άλωση της Πόλης.