Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
«Εγκαταλείπω τον κόσμο χωρίς μίση και κακίες. Αγωνίσθηκα για την πατρίδα μου. Για την δικιά τους πατρίδα αγωνίζονται κι εκείνοι οι οποίοι με καταδίκασαν. Θα ήθελα το αίμα μου να μην μας χωρίσει αλλά να μας ενώσει στο μέλλον με τους σημερινούς αντιπάλους».
~Κ. Περρίκος, Φυλακές Αβέρωφ, 4/2/43, ώρα 05:20~
«Er starb den heldentod» ( = «απέθανε ως ήρωας»)
~Γερμανός Αξιωματικός Υπεύθυνος του εκτελεστικού αποσπάσματος~
Ο Κώστας Περρίκος στις 4 Φεβρουαρίου του 1943 περνά στο πάνθεον των ηρώων, μαζί του οι άλλοι 4 ήρωες που εκτελέστηκαν ένα μήνα πριν Αθανάσιος Σκούρας, Ιωάννης Κατεβάτης, Δημήτρης Λόης και Διονύσης Παπαδόπουλος και τέλος η ηρωική Ιουλία Μπίμπα, η οποία εκτελέστηκε δια αποκεφαλισμού στην Βιέννη στις 26 Φεβρουαρίου, κέρδισαν επάξια τον δρόμο για την αθανασία! Ας δούμε όμως παρακάτω με λεπτομέρειες μια από τις χρυσές σελίδες και την σπουδαιότερη στιγμή της πραγματικής εθνικής αντίστασης.
Στην καρδιά της κατεχόμενης Αθήνας, όταν τα φώτα της καθημερινότητας είχαν σβήσει και τη θέση τους είχαν πάρει η σιωπή και ο φόβος, αναδύθηκε ένας μικρός το δέμας αλλά γίγαντας στη θέληση ο Κώστας Περρίκος. Γεννημένος στη Χίο το 1905 και αξιωματικός της Πολεμικής Αεροπορίας, δεν αποδέχτηκε παθητικά τη σκλαβιά αλλά επέλεξε την ενεργό δράση και ίδρυσε την ΠΕΑΝ (Πανελλήνιο Ένωσιν Αγωνιζομένων Νέων), μία αντιστασιακή οργάνωση ανεξάρτητη από κομματικούς μηχανισμούς, βασισμένη στην πίστη, την αξιοπρέπεια και την πράξη.
Η ΠΕΑΝ δεν έμεινε σε λόγια, βγήκε στο πεδίο της μάχης. Στις 20 Σεπτεμβρίου 1942, η ομάδα του Περρίκου πραγματοποίησε ένα από τα πιο ηχηρά σαμποτάζ της Κατοχής, ανατίναξε τα γραφεία της φιλοναζιστικής οργάνωσης ΕΣΠΟ στη συμβολή των οδών Γλάδστωνος και Πατησίων. Ήταν μια από τις πρώτες, αλλά και πλέον αποφασιστικές ενέργειες δολιοφθοράς στην καρδιά της κατεχόμενης Αθήνας, ένα ηχηρό μήνυμα ότι η σκλαβιά δεν θα γινόταν αποδεκτή αδιαμαρτύρητα.
Ο Περρίκος δεν πολέμησε μόνο με εκρήξεις πολέμησε με το πνεύμα του, με τον λόγο του, με την αφοσίωσή του στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι είχε γυναίκα και τρία παιδιά, επέλεξε τον δρόμο της αντίστασης. Και όταν η προδοσία χτύπησε την οργάνωσή του συνελήφθη με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας το Νοέμβριο του 1942, ύστερα από προδοσία του κατάπτυστου Πολυκαρπού Νταλιάνη, στάθηκε ακλόνητος. Καταδικάστηκε σε θάνατο, φυλακίστηκε, και στις 4 Φεβρουαρίου 1943 οδηγήθηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Τα τελευταία του λόγια σφράγισαν την ηρωική του υπόσταση:
«Δεν αισθάνομαι τίποτα εναντίον σας. Εσείς κάνατε το καθήκον σας. Ομοίως έκανα κι εγώ το δικό μου. Είμαι Έλληνας αξιωματικός της Αεροπορίας — υποσμηναγός. Σας ευχαριστώ πολύ».
Και λίγο πριν πέσει στη θύρα του θανάτου, φώναξε:
«Ζήτω η Ελλάς!»
Η σιωπή της νύχτας στις φυλακές Αβέρωφ έσπασε από το δυναμικό του μήνυμα στους συγκρατούμενούς του:
«Παιδιά, με παίρνουν για εκτέλεση. Κουράγιο! Γρήγορα έρχεται η νίκη και η λευτεριά! Ζήτω η Ελλάς!»
Οι Γερμανοί αξιωματικοί που βρέθηκαν μπροστά σε αυτόν τον άντρα, συγκλονίστηκαν: «Er starb den heldentod» «απέθανε ως ήρωας», μετέφερε χαρακτηριστικά ένας από αυτούς.
Η ΠΕΑΝ πλήρωσε βαρύ τίμημα. Πολλά από τα μέλη της συνελήφθησαν κατόπιν προδοσίας, βασανίστηκαν, καταδικάστηκαν ή εκτελέστηκαν (τους αναφέρω παραπάνω). Ανάμεσά τους και η εθνομάρτυς Ιουλία Μπίμπα, δασκάλα και ηρωίδα, που βασανίστηκε και έπεσε μαρτυρικά σε γερμανικό στρατόπεδο.
Δυστυχώς όμως, για δεκαετίες, η ιστορία αυτών των ανδρών και γυναικών παρέμεινε σχετικά άγνωστη. Τα αφιερώματα στην Εθνική Αντίσταση συχνά εστίαζαν σε άλλες ομάδες και αφηγήσεις, αφήνοντας στο περιθώριο την ΠΕΑΝ και την ανυπότακτη φωνή του Περρίκου. Μαλιστά τραγικό γεγονός αποτελεί πως η αντιστασιακή οργάνωση ΕΑΜ (καθοδηγούμενη από το ΚΚΕ) έβγαλε ανακοίνωση εναντίον της διάλυσης της ΕΣΠΟ, κατηγορώντας την ΠΕΑΝ ως όργανα του Γκέμπελς, που προσπαθούν (ακούσον άκουσον) να προκαλέσουν προβοκάτσιες.
Καταλήγοντας η ιστορία της εθνικής αντίστασης δεν αποτελεί μονοπώλιο κανενός, δεν ανήκει αποκλειστικά σε καμία παράταξη, καμία ιδεολογία, σε κανένα παραχάρακτη της Ελληνικής ιστορίας . Η Πραγματική Εθνική Αντίσταση, όπως την ενσαρκώνουν ο Κώστας Περρίκος και τα μέλη της ΠΕΑΝ, ήταν πράξη βαθιά ατομική, ριζωμένη στην πίστη και στο όραμα, μια επιλογή ζωής που οδήγησε στο να θυσιάσουν την ίδια τους την ζωή χωρίς δεύτερη σκέψη.
Δεν κρύφτηκαν πίσω από επικηρύξεις, θεωρίες, φουστάνια και παιδικά παντελόνακια γυναικόπαιδων αλλά στάθηκαν όρθιοι αγέρωχοι, αντιμετώπισαν τον θάνατο με αξιοπρέπεια, και δεν εγκατέλειψαν την πατρίδα τους την Ελλάδα όταν όλα έδειχναν χαμένα.
Αυτοί οι ήρωες ήταν η καρδιά της αντίστασης. Η θυσία τους δεν είναι απλώς ιστορικό γεγονός αλλά βαριά κληρονομιά που μας καλεί να θυμόμαστε, όχι για να διαχωρίσουμε το “ποιος είχε δίκιο”, αλλά για να τιμήσουμε το θάρρος, την πίστη και την πράξη. Εάν η εθνική μνήμη θέλει να είναι αληθινή και δίκαια, πρέπει να αγκαλιάσει κάθε φωνή, κάθε θυσία κι ανάμεσά τους, αυτή του Περρίκου και της ΠΕΑΝ, που δίδαξαν με το παράδειγμά τους τι σημαίνει αληθινή αντίσταση.
Αθάνατος!!!! Αιώνια του η μνήμη!!!✝️
✍ Στυλ. Καβάζης
«Μαρία μου,
μου μένουν ακόμη λίγα λεπτά ζωής.
Και στις τελευταίες μου στιγμές θα σ’ αγαπώ και θα σε θυμάμαι.
Φίλησέ μου τ’ αγγελούδια μας.
Οι φίλοι μου ας κάμουν το χρέος τους.
Πεθαίνω για την Ελλάδα και θυμάμαι την τελευταία στροφή του ύμνου του Μιστράλ:
‘’Κι αν πρέπει να πεθάνουμε για την Ελλάδα, τι θεία δάφνη,
μια φορά κανείς πεθαίνει’’!
Εγκαταλείπω τον κόσμο χωρίς μίση και κακίες.
Αγωνίσθηκα για την πατρίδα μου.
Για την δική τους πατρίδα αγωνίζονται κι’ εκείνοι οι οποίοι με καταδίκασαν.
Θα ήθελα το αίμα μου να μην μας χωρίση αλλά να μας ενώση στο μέλλον με τους σημερινούς αντιπάλους».
~Κ. Περρίκος προς Μαρία Περρίκου (σύζυγο),
Φυλακαί Αβέρωφ, κελί 12,
4 Φεβρουαρίου 1943, ώρα 5.20΄ π.μ.~
Ο Ευάνθης Χατζηβασιλείου, Επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, γράφει στην ‘’Καθημερινή” (26/9/2010):
«Η καταστροφή υπήρξε ολοκληρωτική, και ποτέ πια οι προδότες δεν συνήλθαν από το πλήγμα.
Ήταν το τέλος των προσπαθειών για δημιουργία ενός ελληνικού ναζιστικού κινήματος, και επομένως η ενέργεια της ΠΕΑΝ προκάλεσε μείζονα πολιτικά και κοινωνικά αποτελέσματα στην Ελλάδα της Κατοχής.
Το ηθικό του χειμαζόμενου λαού τονώθηκε.
Οι συμμαχικοί ραδιοσταθμοί ύμνησαν την επιχείρηση, που άλλωστε αποτελούσε το μεγαλύτερο έως τότε σαμποτάζ σε πόλη της κατεχόμενης Ευρώπης.
Μόνη παραφωνία, η αποκήρυξη του σαμποτάζ από το ΕΑΜ, που το χαρακτήρισε ως «προβοκάτσια της Γκεστάπο», ενώ αποκάλεσε την ΠΕΑΝ ‘’αντεθνική οργάνωση ‘’ !
Το ΕΑΜ ενοχλήθηκε από την πιθανή εμφάνιση ενός εναλλακτικού πόλου στην αθηναϊκή Αντίσταση ‘’ .
Πριν από την εκτέλεση, ο Περρίκος στράφηκε προς τους Γερμανούς αξιωματικούς που διοικούσαν το απόσπασμα και τους είπε:
«Είμαι Ελλην αξιωματικός, έκαμα το καθήκον μου.».
Εκείνοι χαιρέτισαν στρατιωτικά και έδωσαν την εντολή για πυρ.
