«Οὐδέποτε ὁ Ἑλληνισμὸς ἐν τῷ ἐκ χιλιετηρίδων μακρῷ αὐτοῦ βίῳ ὑπέστη τοσαῦτα καὶ τοιαῦτα δεινά, ὅσα καὶ οἷα ἀπὸ τῆς ἐμφανίσεως τῶν Τούρκων καὶ πανταχοῦ μὲν τῆς ἑλληνογλώσσου γῆς, πρὸ πάντων ὅμως ἐν τῇ Ἀσιατικῇ Ἑλλάδι, ἔνθα πρωιμώτατα ἔρριψαν βαθείας ρίζας οἱ βάρβαροι κατακτηταί· δεινά, τῶν ὁποίων δεινότερα δὲν μνημονεύει ἡ ἱστορία οὐδενὸς ἔθνους. Ὁ ἀγὼν οὗτος τοῦ ἰσλαμισμοῦ πρὸς τὸν χριστιανισμὸν ὑπῆρξε φρικώδης καὶ ἐν ταῖς λεπτομερείαις καὶ ἐν τῷ συνόλῳ, μάρτυς δὲ ἀψευδὴς ἡ νῦν κατάστασις τῆς ἀτυχοῦς χώρας. Ἐκεῖ, ὅπου ἄλλοτε ἤνθουν πόλεις Ἑλληνίδες μυριάνθρωποι ἀκμάζουσαι ἐν τῷ πολιτισμῷ, τώρα παρατηρεῖ τις ἐρήμωσιν καὶ καταστροφὴν καὶ ἴχνη τῆς βαρβάρου κατακτήσεως, ἡ ὁποία ὥσπερ καταιγὶς ἐπελθοῦσα ἐσάρωσε καὶ ἠφάνισε τὸ ὑπάρχον χωρὶς νὰ δημιουργήσῃ νέον τι.» Ἄνθιμος Παπαδόπουλος (1878-1962), ἀρχιμανδρίτης, φιλόλογος, Πρόεδρος τῆς Ἐπιτροπῆς Ποντιακῶν Μελετῶν καὶ Διευθυντὴς τοῦ Ἱστορικοῦ Λεξικοῦ τῆς Νέας Ἑλληνικῆς Γλώσσας τῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν.
Ὁ ὑπόδουλος Ἑλληνισμὸς τῆς Ἀσιατικῆς Ἑλλάδος ἐθνικῶς καὶ γλωσσικὸς ἐξεταζόμενος, Ἐν Ἀθήναις 1919, σελ. 7.