Το κρυφό σχολειό δεν είναι μύθος αλλά πραγματικότητα

Όπως κάθε χρόνο έτσι και φέτος ο εορτασμός της 25ης Μαρτίου 1821 θα συνοδευθεί από τη μονότονη προσπάθεια κάποιων « προοδευτικών» να ξαναγράψουν την Ιστορία. Μόνιμος στόχος των συγκεκριμένων διανοουμένων και αρθρογράφων είναι το Κρυφό Σχολειό. Το χαρακτηρίζουν μύθο και το χλευάζουν. Προφανώς είναι ανιστόρητοι ή εμπαθείς ή και τα δύο μαζί. Αντιλαμβάνομαι ότι οι στόχοι τους είναι δύο. Πρώτον να υποβαθμίσουν τον πατριωτικό ρόλο της Εκκλησίας και δεύτερον να εξωραΐσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να την παρουσιάσουν φιλελεύθερη και ανεκτική.

Ας έλθουμε στον πρώτο στόχο τους. Τους ενοχλεί η υπενθύμιση ότι στα δύσκολα χρόνια της δουλείας η Ορθόδοξη Εκκλησία και οι κληρικοί ανέλαβαν την εκπαίδευση και την εθνική αφύπνιση των υποδούλων. Δεν θα καταφύγουμε σε μαρτυρίες Ελλήνων της εποχής εκείνης. Θα θυμίσουμε τί έγραφε σε επιστολή του ο Ρωμαιοκαθολικός Γκέρλαχ, πάστορας της Γερμανικής Πρεσβείας της Κωνσταντινουπόλεως το 1575. Αντιγράφουμε από το σπουδαίο σύγγραμμα του συγχρόνου μας Γερμανού Ρωμαιοκαθολικού κληρικού και Νεοελληνιστή Γκέρχαρντ Ποντσκάλσκι «Η Ελληνική Θεολογία επί Τουρκοκρατίας», ελληνική έκδοση Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης, 2005): « Πουθενά σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν ευδοκιμεί η μελέτη. Δεν υπάρχουν δημόσιες ακαδημίες ή καθηγητές, με εξαίρεση τα κοινά σχολεία, όπου διδάσκονται τα αγόρια ανάγνωση με το Ωρολόγιο, την Οκτώηχο, το Ψαλτήριο και άλλα βιβλία που χρησιμοποιούνται στις ακολουθίες. Ελάχιστοι όμως από τους ιερείς και τους μοναχούς κατανοούν πραγματικά αυτά τα βιβλία» (σελ. 86). Να, λοιπόν, που ένας Γερμανός κληρικός του 16ου αιώνος, ο οποίος δεν είχε κανένα λόγο να κατασκευάζει μύθους υπέρ του Ορθοδόξου κλήρου, παραδέχεται σε επιστολή του προς τον Γερμανό λόγιο Μαρτίνο Κρούσιο, ότι οι μοναχοί και οι κληρικοί ήταν οι μόνοι που αγωνιζόντουσαν κατά την περίοδο εκείνη να μορφώσουν τα Ελληνόπουλα, παρά τα δικά τους μορφωτικά κενά.

Ερχόμαστε τώρα στην προσπάθεια των κατασκευαστών της «προοδευτικής Ιστορίας» να εξωραΐσουν την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Υποστηρίζουν ότι δεν υπήρχε καταπίεση εις βάρος της παιδείας των Ρωμηών. Ας δούμε όμως πώς περιγράφει το κλίμα του 17ου αιώνος ένας επιφανής Έλληνας που τελικά έχασε την ζωή του λόγω της υπερβολικής τόλμης του. Καταθέτουμε τη μαρτυρία του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Κυρίλλου Λουκάρεως, ο οποίος στραγγαλίστηκε το 1638 από τους Τούρκους. Έγραφε το 1616 σε μία πραγματεία του- προκήρυξη προς τους Έλληνες: « Ημπορούσι να είπουν οι Λατίνοι… μάθημα και σοφίαν δεν έχετε, αμή είσθε δούλοι και έχετε τους Τούρκους πάνω από τα κεφάλια σας…. Όσον πως δεν έχομεν σοφίαν και μαθήματα αλήθεια είναι…. Η πτωχεία και η αφαίρεσις της βασιλείας μας το έκαμαν και ας έχωμεν υπομονήν». Ομολογεί ο Πατριάρχης με αρκετό θάρρος ότι οι Έλληνες δεν είχαν « μαθήματα», δηλαδή σχολεία, διότι ήσαν υπόδουλοι. Έχασαν το κράτος τους και λόγω εχθρικής καταπίεσης δεν μπορούν να μορφωθούν, με αποτέλεσμα να τους ειρωνεύονται οι Δυτικοί Χριστιανοί.

Επισημαίνουν οι αμφισβητίες: Μα καλά τον 18ο αιώνα έχουμε πλέον αξιόλογα ελληνικά σχολεία στα Γιάννενα, στην Κοζάνη, στην Σμύρνη, στο Άγιον Όρος κλπ. Και ο Πατροκοσμάς σχολεία ίδρυε. Απαντούμε ότι την εποχή εκείνη είχε χαλαρώσει κάπως η Οθωμανική αυθαιρεσία λόγω πιέσεων έξωθεν. Όμως και τότε ακόμη υπήρχε ανάγκη για κρυφά μαθήματα. Γιατί; Την απάντηση δίνει ο Γάλλος δημοσιογράφος Ρενέ Πυώ στο βιβλίο του « Δυστυχισμένη Βόρειος Ήπειρος» ( ελληνική έκδοση ΤΡΟΧΑΛΙΑ, Αθήνα χ.χρ.): Ο Πυώ ακολούθησε το 1913 τον Ελληνικό Στρατό που απελευθέρωσε την ενιαία Ήπειρο και διηγείται τί άκουσε σχετικά με την Τουρκοκρατία στο Αργυρόκαστρο: « Κανένα βιβλίο τυπωμένο στην Αθήνα δεν γινόταν δεκτό στα σχολεία της Ηπείρου. Ήταν επιβεβλημένο να τα προμηθεύονται όλα από την Κωνσταντινούπολη. Η Ελληνική Ιστορία ήταν απαγορευμένη, Στην περίπτωση αυτή λειτουργούσαν πρόσθετα κρυφά μαθήματα, όπου ο νεαρός Ηπειρώτης μάθαινε για τη μητέρα πατρίδα, διδασκόταν τον εθνικό της ύμνο, τα ποιήματά της και τους ήρωές της» (σελ 126). Ένας Γάλλος πολεμικός ανταποκριτής καταγράφει χωρίς φόβο και πάθος την τουρκική πολιτική στον τομέα της παιδείας στις αρχές του προηγουμένου αιώνος. Κρυφά μαθήματα για τα ελληνόπουλα. Αυτή είναι η αλήθεια, την οποία οι δήθεν προοδευτικοί θέλουν να αγνοούν. Προτιμούν να εμφανίζονται και ανιστόρητοι και εμπαθείς.

Αδιάψευστοι μάρτυρες είναι τα τοπωνύμια. Στην Πελοπόννησο, στην Κρήτη, στη Βοιωτία, στις Κυκλάδες, στην Ήπειρο, στη Μακεδονία, στη Μικρά Ασία, παντού όπου έζησε ο Ελληνισμός διασώζεται ακόμη το τοπωνύμιο Κρυφό Σχολειό. Δεν μπορεί σε τόσα διαφορετικά μέρη να…..έπαθαν οι κάτοικοι ομαδική παράκρουση! Η προφορική παράδοση από γενιά σε γενιά διέσωσε στην ιστορική μνήμη την αλήθεια για το Κρυφό Σχολειό. Αυτήν ακριβώς που περιγράφει ο υπασπιστής του Κολοκοτρώνη Φώτιος Χρυσανθόπουλος ή Φωτάκος, όταν γράφει στον Α΄ τόμο των Απομνημονευμάτων του (σελίδα 46) ότι την παιδεία επί Τουρκοκρατίας την είχαν στα χέρια τους οι ιερείς και όλα αυτά «εγίνοντο εν τω σκότει και προφυλακτά από τους Τούρκους»!

Κ.Χ. ΜΑΡΤΙΟΣ 2011

Του Κωνσταντίνου Χολέβα

Πολιτικού Επιστήμονος-Συγγραφέως

.

(1168) αναγνώσεις

8 comments

  1. Γράφει ο αρθρογράφος:
    Προφανώς είναι ανιστόρητοι ή εμπαθείς ή και τα δύο μαζί…
    Ο απλός λαός χρησιμοποιεί λίγο πιο απλές λέξεις όπως:
    προδότες και πουλημένοι η και τα δύο μαζί!
    Προσωπικά τους θεωρώ προδότες, πληρωμένους κονδυλοφόρους και εμπαθείς! Όσο για το ανιστόρητους, μάλλον έχουν κάνει επιλογή
    πηγών τίς οποίες μεταφράζουν κατά το δοκούν, υποτιμώντες τους ακροατές τους, συμπεριφορά που είναι του συρμού στις μέρες μας, σε όλους τους τομείς της δημόσιας ζωής…

    Χαρίλαος

  2. Αγαπητό Αντίβαρο, θα ήθελα να σας παρακαλέσω θερμά να με ενημερώσετε για το αν υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή, στο διαδίκτυο, τα απομνημονεύματα του Κ. Δεληγιάννη.

    Αν έχετε πρόσβαση στο email που παραθέτω, προκειμένου να σχολιάσω, θα σας ήμουν υποχρεωμένος αν θα μπορούσατε να με ενημερώσετε.

    Με τιμή

  3. Από όσο γνωρίζουμε όχι. Αν βρεθούν, θα τα βάλουμε στη βιβλιοθήκη.

    Ανδρέας.

  4. Πού βιτισιόζοι΄φαίνεται ότι ήταν αυτοί οι Έλληνες κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας. Ενώ είχαν κανονικά κοινοτικά και εκκλησιαστικά σχολεία, αυτοί επέλεγαν συνειδητά τα “κρυφα’. Τι να πει κανείς;

    Μια ματιά σ’ ένα παλιό κείμενο θα έλυνε πολλέq απορίες που εντέχνως καλλιεργούν διάφοροι πονηροί στις μέρες μας:

    Ξηροτύρης, Ιω. Ν.. “Τα ελληνικά σχολεία κατά την Τουρκοκρατία”. 23-Mar-1963, Λόγος εκφωνηθείς την 23η Μαρτίου 1963 εν τη αιθούση των τελετών της Σχολής (ΑΒΣΘ).

    Αλλά αν δεν θα θέλατε να πάτε τόσο πίσω κ. Χολέβα, μια απλή γνώση τι υπήρχε μόνο στα Καλάβρυτα θα ρκούσε να σας προσγειώσει:

    “Τα σημαντικώτερα σχολεία στην επαρχία Καλαβρύτων στις αρχές του 18ου αιώνα ήσαν:
    1. Της μονής Αγίας Τριάδος ή Λειβαρτζίου κοντά στο Λειβάρτζι. Ιδρύθηκε από τον Λεόντιο Σκάρμα ο οποίος έχτισε και το μοναστήρι της Αγίας τριάδος, στο οποίο ίδρυσε σχολή την οποία επλούτισε με την βοήθεια Ελλήνων της Βενετίας, με πλούσια βιβλιοθήκη εξ’ Ελλήνων και Λατίνων συγγραφέων….
    2. Των Καλαβρύτων. Ιδρύθηκε το 1760 και δάσκαλος εχρημάτισε ο Παρθένιος από την Αράχοβα των Καλαβρύτων, άνωστο μέχρι πότε εδίδαξε. Από το 1700 όμως λειτουργούσε σχολείο στα Καλάβρυτα το οποίο ενίσχυσε ο Ηλίας Μηνιάτης ως επίσκοπος Καλαβρύτων (1711-1714)….
    3. Της Αγίας Βαρβάρας, η οποία συνεστήθη περί τα μέσα του 18ου αιώνα. Σ’ αυτήν διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα και συνέχισε τις σπουδές του ο Νικηφόρος Παμπούκης και ο αδελφός του Χαράλαμπος.
    4. Των Χαλκιά(νι)κων. Το σχολείο αυτό ιδρύθηκε στα τέλη του 18ου αιώνα και στη σχολή αυτή το 1795 διδάχθηκε τα πρώτα γράμματα ο Νικηφόρος Παμπούκης. Το Μάρτη του 1830 ο Νικηφόρος Παμπούκης πρότεινε να ιδρυθεί στο χωριό Χαλκιάνικα σχολείο ως χειμερινή έδρα της Αράχωβας (Ευαγγελίδης, τ. Α΄. σ. 348).
    5. Στο Μάζι, που ιδρύθηκε στις αρχές του 19ου αιώνα και σ’ αυτό το σχολείο δίδαξαν οι Οικονόμος Παπαδιάς και ο Παρθένιος.
    6. Της Κερπινής. Ελειτούργησε επί τουρκοκρατίας όπου σ’ αυτό δίδαξε ο ιερεύς Δημήτριος από το Μάζι το 1786. Το σχολείο αυτό καταστράφηκε στην επανάσταση του Ορλώφ.
    7. Των Σουδενών, το οποίο υπήρχε και πριν την επανάσταση, διέκοψε την λειτουργία μετά την κήρυξή της και ξαναϊδρύθηκε επί Καποδιστρίου, με δάσκαλο τον Ιωάννη Αγγελόπουλο.
    8. Της Ράχοβας περί της οποίας βλ. Κ. Θ. Λάππα, Το Σχολείο της Ράχοβας Καλαβρύτων επί Καποδίστρια..
    9. Του Σοποτού η οποία ιδρύθηκε (οικοδομήθηκε) το 1796 και 1797 με δαπάνη του Σοπωτινού Αθ. Τσίπηρα (βλ. λ. όπου και λεπτομέρειες για τη δημιουργία αυτού του σχολείου) και με επιστασία και επιμέλεια των Σοπωτινών Λεοντίου Τσακίρη και Γεωργίου Γιαννακοπούλου…
    10. Του Μεγάλου Σπηλαίου, εκεί και πριν την Επανάσταση διατηρούσαν σχολή όπου φοιτούσαν παιδιά από τα γύρω χωριά. Το σχολείο ήταν Ελληνικό πλήρες συντηρούμενο με δαπάνες του μοναστηριού και στο οποίο εφοίτησαν δόκιμοι και ιερωμένοι της μονής…

    Ας σταματήσουν πλέον οι υπερβολές!

  5. “Πολύ βιτσιόζοι φαίνεται ότι…” εννοείται ότι είναι το σωστό στην αρχή του παραπάνω σχολίου.

  6. Ποιος σου είπε “Ν” ότι το ότι υπήρχαν γνωστά σχολεία ανατρέπει το ότι δεν υπήρχαν κρυφά σχολειά; Εδώ μέχρι και ο Βερέμης παραδέχτηκε ότι υπήρχαν κρυφά σχολειά στις περιόδους (πληθυντικός) συντονισμένων εξισλαμισμών και έδωσε και ένα παράδειγμα για την Ήπειρο στα χρόνια του Κοσμά του Αιτωλού

  7. Μα το ότι υπήρχε εξαιρετικό εκπαιδευτικό σύστημα επί τουρκοκρατίας φαίνεται και από τον μεγάλο αριθμό πανεπιστημίων που είχαν ιδρυθεί σε όλη την χώρα. Κατά τα άλλα ο Ιωαννης Καποδίστριας, αυτός που οργάνωσε το ελληνικό κράτος, απεκλείθη “φωτοσβέστης”. Συγκρινόμενος βέβαια με την φωτισμένη δεσποτεία της Πύλης…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *