Γράφει ο Ανδρέας Σταλίδης.
Περί του αιτήματος της Καρυστιανού για μεγαλύτερη διαφάνεια στην εξωτερική πολιτική. Σχόλιο επί της αρχής, όχι επί του προσώπου, ούτε επί της στιγμής.
Το πρόβλημα είναι διαφορετικό από αυτό που εμφανίζεται.
Τι εμφανίζεται; ότι σε μία δεδομένη στιγμή έχουμε διπλωματικές συναντήσεις σε υψηλό επίπεδο μεταξύ δύο χωρών με μία δημόσια υποψία οτι αυτό κάπου μπορεί να οδηγήσει, και έρχεται ένας απλός πολίτης και ζητάει πλήρη γνώση της κοινωνίας για το τι συζητείται.
Αυτά είναι ορθό να απορρίπτεται και να λογίζεται επιπόλαιο.
Το πρόβλημα όμως είναι διαφορετικό.
✅Πρώτον. Σε θεσμικό επίπεδο
👉1. Η παντελής απουσία μακροπρόθεσμων στόχων της εξωτερικής πολιτικής
👉2. Η απουσία οργάνων που θα την διαμόρφωναν (πχ, ενός εθνικού συμβουλίου εξωτερικής πολιτικής)
👉3. Η απουσία συγκεκριμένων και δημόσια γνωστών κόκκινων γραμμών
✅Δεύτερον. Πρόσφατη εμπειρία θεσμικών παραδειγμάτων.
Στο ζήτημα των Σκοπίων τα είχαμε και τα τρία! Είχαμε μακροπρόθεσμους στόχους (οι “τρεις όροι της 16ης Δεκεμβρίου 1991), είχαμε θεσμό έστω και αν δεν συνεδρίασε παρά μόνο μία φορά (Συμβούλιο Αρχηγών 1992), είχαμε κόκκινη γραμμή γνωστή και αποδεκτή (“κανένα παράγωγο”).
Και είδαμε τι έγινε: σταδιακή διολίσθιση όλων. Άλλοι αργά, άλλοι γρήγορα. Άλλοι στο “με γεωγραφικό προσδιορισμό” (που θα παρασύρει όμως και τα επίθετα) και άλλοι με συνιστώσες εντός τους στο “σκέτο Μακεδονία”.
Όταν για ενα φεγγάρι είδαν εξουσία οι δεύτεροι, έδωσαν το 99% της άλλοτε πάνδημης κόκκινης γραμμής.
✅Τρίτον. Παραδείγματα επί του θέματος των ελληνοτουρκικών.
👉1. Οι υπογραφές σε Μαδρίτη και Ελσίνκι ήρθαν ως αποτέλεσμα μυστικής διπλωματίας όπου εντελώς ξαφνικά,
στη Μαδρίτη αναγνωρίστηκαν «ζωτικά συμφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο»
στο Ελσίνκι αναγνωρίστηκαν «συνοριακές διαφορές» με την Τουρκία! (ΝΑΙ! και «συνοριακές» και στον πληθυντικό!)
👉2. Με μυστική διπλωματία είδαμε ότι (πάλι η κυβέρνηση Σημίτη) πίεσε την Κύπρο το 2003 στην ανακήρυξη της ΑΟΖ της να πιέζει ώστε να μην ανακηρύξει το τρίγωνο που ακουμπάει με την ελληνική ΑΟΖ σε περίπτωση πλήρους επήρειας του συμπλέγματος του Καστελλορίζου.
👉3. Στο Σχέδιο Ανάν ευτυχώς είχαμε την αλλαγή ηγεσίας και στην Κύπρο (2003) και στην Ελλάδα (2004), και διαπιστώσαμε ότι οι προηγούμενοι (Κληρίδης – Σημίτης) είχαν συμφωνήσει εκ των προτέρων να υποστηρίξουν την «λύση» του γ.γ. του ΟΗΕ, πριν δημοσιοποιηθεί και πριν καν αποσαφηνιστεί στις λεπτομέρειές της. Η πρόταση αυτή – επίσης μάθαμε εκ των υστέρων – διαμορφώθηκε ως αντάλλαγμα στην Τουρκία για τις σχέσεις ΗΠΑ – Κούρδων του Ιράκ. Δηλαδή, (πάλι) εμείς θα πληρώναμε τη νύφη.
👉4. Σε πλείστες περιπτώσεις, ειδικά τα τελευταία 2-3 χρόνια, ήταν απανωτές οι υποχωρήσεις όχι από τις εικαζόμενες από τον ελληνικό λαό κόκκινες γραμμές, αλλά από τα νυν κυριαρχικά μας δικαιώματα, πχ
➡️το ηλεκτρικό καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου ενώ θεωρητικά μπορεί να περάσει όχι απλώς από διεθνή ύδατα, αλλά ακόμα και από χωρικά ύδατα άλλης χώρας (ΕΑΝ υπήρχαν στην πορεία), εμείς δεν μπορούμε να το ποντίσουμε 6.1 μίλια έξω από την Κάσο που ΔΕΝ βρίσκεται καν απέναντι από την Τουρκία.
➡️ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, ενώ υποχρεούμαστε να τον κάνουμε από το 2014 (όταν είχε η Ελλάδα την Προεδρία της ΕΕ και είχε η Ελλάδα τον αρμόδιο Επίτροπο – την Δαμανάκη), τον έκαναν όλες οι χώρες εντός προθεσμίας μέχρι το 2021, ενώ η Ελλάδα καταδικάστηκε δύο φορές από το ευρωπαϊκό δικαστήριο, επειδή ήταν η τελευταία που δεν το έκανε ποτέ. Και τελικά, εξέδωσε βιαστικά έναν χάρτη, που ούτε χώρο όριζε, ούτε τάξη (δηλαδή χρήσεις)
➡️τα «θαλάσσια πάρκα» υποχρεώθηκε η Ελλάδα να τα κατακερματίσει σε τόσα κομμάτια, όσα νησιά έχει στην περιοχή, αντί να είναι ενιαία, όπως αρχικά είχε οριστεί. Δηλαδή, ούτε τα θηλαστικά της θάλασσας δεν μπορούμε να προστατεύσουμε 6.1 μίλια έξω από ένα νησί, ακόμα και αν αυτό δεν βρίσκεται απέναντι από την Τουρκία.
(αυτά είναι μερικά μόνο παραδείγματα).
✅Τέταρτον. Ο δημόσιος λόγος πολιτικών, ειδικών, συμβούλων, ακαδημαϊκών, δημοσιογράφων και άλλων προσώπων.
Επικουρικά στα παραπάνω, έχουμε και το στίγμα πολλών παραγόντων του δημοσίου βίου, που αντί να σφυρηλατούν τις εθνικές θέσεις, τους βλέπουμε να υιοθετούν την τουρκική οπτική επιχειρηματολογώντας δηλαδή υπέρ υποχωρήσεων, προετοιμάζοντας την κοινή γνώμη για κακές εξελίξεις μέσω μίας ώσμωσης ηττοπάθειας στο κοινωνικό σύνολο.
Τι αποτέλεσμα έχουν αυτοί οι τέσσερις παράγοντες;
👉Α. Την καχυποψία και την έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι στους κατέχοντες την εξουσία.
👉Β. Και την αίσθηση ότι η στιγμιαία αξιολόγηση (είτε της κυβέρνησης, είτε των πολιτών) δεν αρκεί. Χρειάζεται ολιστική αξιολόγηση.
Δηλαδή, ενώ η αξίωση για διαφάνεια σε πρώτο επίπεδο είναι επιφανειακή και επιπόλαιη, εν τούτοις είναι μία κραυγή αγωνίας με βάθος και ουσία.
🎯Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν «καλώς» ή «κακώς» ζητείται διαφάνεια σε μια συγκεκριμένη στιγμή. Είναι ότι, όταν η ιστορική εμπειρία δείχνει συστηματική διολίσθηση ΧΩΡΙΣ θεσμικά αντίβαρα, η δυσπιστία δεν είναι λαϊκισμός αλλά λογική άμυνα μιας κοινωνίας που φοβάται πως πάλι θα πληροφορηθεί τετελεσμένα εκ των υστέρων.