Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
11 Αυγούστου 2020, πριν από έξι χρόνια, ο Ντίνος Χριστιανόπουλος έκανε το άλμα προς την αθανασία. Ο «αιρετικός» ποιητής. Ο αντισυμβατικός. Ο ποιητής του έρωτα, της μοναξιάς και του ανυπεράσπιστου καημού.
Θυμήθηκα μια μαρτυρία του (βλ. Επίμετρον), που προσωπικά με συγκλονίζει και ελάχιστοι την γνωρίζουν. Ήταν ένας άνθρωπος που δεν φημιζόταν για την ευλάβειά του, όμως σε προσωπικό κείμενό του περιγράφει ένα μοναδικό θαυματουργό περιστατικό από τη Θεσσαλονίκη των βομβαρδισμών του ελληνοϊταλικού πολέμου.
Σε καμιά δεκαριά σημεία της πόλης, στα τζάμια καταστημάτων, εμφανίστηκαν μορφές της Παναγίας. Όχι ζωγραφισμένες. Όχι κολλημένες. Η εικόνα, όπως γράφει με τον δικό του μοναδικό του τρόπο, σχηματιζόταν μέσα στην ίδια την ύλη του γυαλιού, με αχνά, ανεξίτηλα χρώματα.
Στην αρχή δεν το πίστευαν. Ύστερα πήγε και ο ίδιος. «Έτσι αξιώθηκα να δω την Παναγία από κοντά», γράφει. Περιγράφει ανθρώπους να προσκυνούν, να ασπάζονται την εικόνα και να ανάβουν κεριά, μέσα στη φρίκη του πολέμου. Χωρίς χρήματα. Χωρίς εκμετάλλευση. Χωρίς τίποτε άλλο παρά μόνο πίστη και συγκίνηση.
Ο ίδιος το χαρακτήρισε: «Μια από τις συγκινητικότερες στιγμές του ελληνοϊταλικού πολέμου».
Ακριβώς εδώ βρίσκεται, για μένα, όλο το μεγαλείο. Δεν θα επιχειρήσω να αποδείξω ούτε να επιβάλω σε κανέναν τι ακριβώς ήταν αυτό που συνέβη. Μπορώ όμως να σταθώ στη προσωπική μαρτυρία του. Ένας ποιητής που δεν ήταν γνωστός για την ευλάβειά του, είδε κάτι που τον συγκλόνισε και αισθάνθηκε την ανάγκη να το καταγράψει. Πιστεύω ότι αυτό είναι ακόμη πιο δυνατό από μια μαρτυρία ανθρώπου που περίμενε εξαρχής να δει ένα θαύμα.
Ο Χριστιανόπουλος έγραψε κάποτε σε ένα από τα γνωστότερα ποιήματα του: «Είπατε να κρατήσετε ενός λεπτού σιγή για τους απεγνωσμένους;»
Σήμερα, έξι χρόνια μετά τον θάνατό του, σκέφτομαι πως μέσα στη δική του ποίηση, στον έρωτα, στη μοναξιά και στον ανθρώπινο καημό, υπήρχε πάντοτε μια αναζήτηση ενός προσώπου για να ακουμπήσει πάνω του η ψυχή. Κι όταν ο άνθρωπος δεν βρίσκει πάντοτε αυτό το πρόσωπο στη γη, ο ελληνικός λαός αιώνες τώρα στρέφει το βλέμμα του προς Εκείνη. Την Παναγία. Τη Μάνα. Την Παραμυθία.
Έτσι, κάπου ανάμεσα στην ποίηση και στην πίστη, ανάμεσα στην αμφισβήτηση και στο θαύμα, μένει εκείνη η εικόνα.Μια Παναγία μέσα στο γυαλί μιας βομβαρδιζόμενης Θεσσαλονίκης.
Καλό Παράδεισο Κυρ Ντίνο και μακάρι η Υπεραγία Θεοτόκος, την οποία είχες την ευλογία κάποτε να αντικρίσεις να σε σκεπάζει με το μητρικό Της πέπλο και να πρεσβεύει για την ψυχή σου ενώπιον του Υιού Της.
🕯️ Ενός λεπτού σιγή για τους απεγνωσμένους. Και μια προσευχή για όλους εκείνους που, μέσα στις θύελλες της ζωής, εξακολουθούν να αναζητούν ένα φως.
ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ
Ντίνος Χριστιανόπουλος (20 Μαρτίου 1931- 11 Αυγούστου 2020).
«Τα πρόβατα απήργησαν.
Ζητούν καλύτερες συνθήκες σφαγής.»
Και μια μικρή ιστορία, ενδεικτική της καυστικής ματιάς και της πένας του Χριστιανόπουλου, από τη φιλία του με τον Διονύση Σαββόπουλο:
Ο Χριστιανόπουλος κάποτε χάρισε ένα τετράστιχο -γραμμένο πρόχειρα σε μια χαρτοπετσέτα- στον Σαββόπουλο, όταν ο τελευταίος αποφάσισε να φύγει από τη Θεσσαλονίκη και να κάνει καριέρα στην Αθήνα. Στη χαρτοπετσέτα είχε γράψει:
«Τι να τα κάνω τα τραγούδια σας;
Ποτέ δε λένε την αλήθεια.
Ο κόσμος υποφέρει και πεινά
και σεις τα ίδια παραμύθια.»
<< Κάποτε πήγα κι εγώ και έτσι αξιώθηκα να δω την Παναγία από κοντά. Έπιανες το τζάμι και δεν έπιανες τίποτα. Αλλά η εικόνα υπήρχε. Δεν κάλυπτε όλη την επιφάνεια του τζαμιού, αλλά μόνο το κέντρο του. Θα έλεγες πως ήταν σαν βιτρώ, αλλά δεν ήταν ούτε βιτρώ. Τα χρώματα ήταν πολύ άυλα και αχνά. Ο κόσμος προσκυνούσε και ασπάζονταν την αχειροποίητη εικόνα στο τζάμι, μερικοί άναβαν και κάνα κερί που έφερναν μαζί τους αλλά κανείς δεν έδινε λεφτά. Και άλλωστε πού να τα δώσει και γιατί; Ήταν πραγματικά μια από τις συγκινητικότερες στιγμές του ελληνοϊταλικού πολέμου. Γιατί διαβάζαμε στις εφημερίδες ότι και οι πολεμιστές στο μέτωπο έβλεπαν την Παναγία να διαγράφεται στον ορίζοντα και να τους κατευθύνει.
Ακόμη και το θαύμα του τρούλου της Αγίας Σοφίας ήταν λιγότερο εντυπωσιακό, αλλά το θαύμα της Παναγίας πάνω στα τζάμια ήταν κάτι απερίγραπτο. Και επειδή καθόμασταν πολύ κοντά στο κουρείο (δυο τετράγωνα μας χώριζαν όλο κι όλο), το μικρό εκκλησάκι με τον βυζαντινό τοίχο γέμιζε κάθε απόγευμα από γυναίκες, ακόμη και νέες, που έλεγαν τον Ακάθιστο Ύμνο.
Αν θυμούμαι καλά, οι αχειροποίητες αυτές εικόνες της Παναγίας έμειναν ένα μήνα και μετά χάθηκαν ακριβώς όπως ήρθαν. Τότε πολλοί διέδωσαν ότι η εξαφάνιση των εικόνων ήταν κακό σημάδι και πως θα χάναμε όπου να ’ταν τον πόλεμο στην Αλβανία.>>
(Απόσπασμα από το βιβλίο του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου «Θεσσαλονίκην ου μ’ εθέσπισεν, Αυτοβιογραφικά κείμενα» των εκδόσεων Ιανός.)
