Γράφει ο Τηλέμαχος Χορμοβίτης.
«Yπάρχουν δύο θεωρίες για το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται κανείς στους πιτσιρικάδες που ρίχνουν πέτρες στους μεγαλύτερούς τους. Άλλοι λένε ότι πρέπει να τους ταράζεις στις κλοτσιές κι άλλοι στις σφαλιάρες. Ο λόρδος Χόντεσντον, που ήταν άνθρωπος της μέσης οδού, έκανε και τα δύο. Και για κάποιον που ‘χει να ρίξει σφαλιάρες και κλοτσιές από τότε που ήταν στο Ήτον, τα κατάφερε μια χαρά. Για μισό περίπου λεπτό δούλεψε εντατικά. Μετά, σταμάτησε λαχανιασμένος και πήρε ξανά το δρόμο για το Μάλμπερυ Γκρόουβ».
( Π.Τζ. Γουντχάουζ, “Το Άτιμο το Χρήμα”, Εκδόσεις Γράμματα)
Σε ένα από τα τελευταία επεισόδια της τηλεοπτικής σειράς “The Crown”, ο Αιγύπτιος μεγαλοεπιχειρηματίας Μοχάμεντ Αλ Φαγέντ προσλαμβάνει τον πρώην μπάτλερ του Δούκα του Ουίνδσορ, για να του μάθει πώς πρέπει να συμπεριφέρεται μέσα στους κύκλους της αγγλικής αριστοκρατίας. Το πρώτο πράγμα που του προτείνει ο μπάτλερ είναι να διαβάσει τα βιβλία του P.G. Wodehouse για να κατανοήσει την αγγλική κοσμική κουλτούρα και τους κοινωνικούς κώδικες της βρετανικής ελίτ. Kαι πράγματι ,από τα πρώτα χρόνια του 20ου αιώνα μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του 1970, αυτό έκανε ο Άγγλος συγγραφέας P.G. Wodehouse καλύτερα από κάθε άλλον: με απαράμιλλο χιούμορ, κοφτερό πνεύμα, ανάλαφρο ύφος και μοναδική κομψότητα, αποτύπωσε τις συνήθειες, τα προτερήματα αλλά και τις αδυναμίες των αγγλικών ανώτερων τάξεων και καθιέρωσε ένα υπόδειγμα αγγλικότητας που επιβιώνει ακόμη και σήμερα.
Aν και τα περισσότερα βιβλία του γράφτηκαν μετά το 1920, στις σελίδες τους ο χρόνος μένει για πάντα παγωμένος σε μια ιδεατή και ανέμελη Εδουαρδιανή εποχή, σαν ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος να μην είχε ξεσπάσει ποτέ. Αριστοκρατικά σπίτια στην εξοχή, ολάνθιστοι κήποι, επίσημες δεξιώσεις, λέσχες κυρίων, μπάτλερ, αγώνες κρίκετ, το κυνήγι της αλεπούς, το τσάι των πέντε, ιδιόρρυθμες θείες, ερωτευμένα ζευγάρια. Σε αυτόν τον κομψό και ανάλαφρο κόσμο, τα προβλήματα των ηρώων είναι πάντοτε μικρά και ασήμαντα (ερωτικά μπλεξίματα, παρεξηγήσεις, απροσδόκητα κληρονομικά ζητήματα κ.τ.λ.) ενώ τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα και η πολιτική δεν αναστατώνουν ποτέ την ζωή τους.
Αυτή η αδιαφορία για την πολιτική χαρακτήρισε και σημάδεψε και την ζωή του ίδιου του Wodehouse. Γνήσιος εδουαρδιανός και μεγαλωμένος σε μια εποχή όπου το κράτος ήταν μικρό και μπορούσες να ζήσεις την ζωή σου χωρίς οι πολιτικές εξελίξεις να σε επηρεάζουν (“Μέχρι τον Αύγουστο του 1914, ένας συνηθισμένος Άγγλος μπορούσε να ζήσει όλη του τη ζωή χωρίς ποτέ να έρθει σε επαφή με το κράτος, εκτός ίσως από το ταχυδρομείο”, έλεγε με μια δόση υπερβολής ο ιστορικός A.J.P. Taylor) , ο P.G, Wodehouse δεν ασχολήθηκε ποτέ με την πολιτική (αν και η αίσθηση νοσταλγίας για μια “χρυσή εποχή” που χαρακτηρίζει το έργο του προδίδει έναν ενστικτώδη αισθητικό και πολιτισμικό συντηρητισμό). Αυτό όμως το πλήρωσε τα ταραγμένα χρόνια του 20ου αιώνα όταν τα πολιτικά στρατόπεδα είχαν στηθεί και έπρεπε να πάρεις οπωσδήποτε θέση: εγκλωβίστηκε στη Γαλλία όταν οι Γερμανοί εισέβαλαν στην χώρα το 1940, φυλακίστηκε και αναγκάστηκε από τους Ναζί να κάνει ραδιοφωνικές εκπομπές (χωρίς πολιτικό περιεχόμενο, είναι η αλήθεια) που απευθύνονταν στο αμερικάνικο κοινό. Στην πατρίδα του αντιμετωπίστηκε σαν προδότης, κάποιες βιβλιοθήκες απαγόρευσαν τα βιβλία του και ο ίδιος έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του στις ΗΠΑ. Τελικά όμως η φήμη του αποκαταστάθηκε και το έργο του είναι ακόμη εξαιρετικά δημοφιλές στον αγγλοσαξωνικό κόσμο ενώ θεωρείται από τους θεμελιωτές αυτού που σήμερα χαρακτηρίζουμε ως “αγγλικό χιούμορ”.
Όσο για την Ελλάδα; Στην χώρα μας έχουν κυκλοφορήσει όλα κι όλα 4 από τα 71 μυθιστορήματα που έχει γράψει ο Wodehouse (ούτε ένα από την πιο διάσημη σειρά του με ήρωα τον μπάτλερ Jeeves) ενώ από αυτά, τα τρία είναι εξαντλημένα. “Το αγγλικό χιούμορ και οι συνήθειες της αγγλικής αριστοκρατίας δεν έχουν πέραση στο ελληνικό κοινό“, θα έλεγε κάποιος αλλά εγώ νομίζω πως ο κυριότερος λόγος είναι πως η εγχώρια ιντελιγκέντσια και οι υπεύθυνοι των εκδοτικών μας οίκων, γαλουχημένοι με τις αρχές του λογοτεχνικού μοντερνισμού, πάντα θεωρούσαν αυτά τα βιβλία κάπως παρακατιανά. Να μην ξεχνάμε ότι ζούμε στην χώρα όπου έχει μεταφραστεί κάθε θολοκουλτουριάρικη μοντερνιστική σαχλαμάρα μέχρι και από τη Γουαδελούπη αλλά χρειάστηκαν 172 χρόνια για να κυκλοφορήσει για πρώτη φορά σε πλήρη μορφή στα ελληνικά ο “Ντέιβιντ Κόπερφιλντ”…