Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
«Κάθε φορά που μπαίνω σε μια από τις μισογκρεμισμένες και μισοζωγραφισμένες εκείνες μικρές εκκλησίες που απόμειναν ενσωματωμένες, ίδια βράχια, μέσα στο ελληνικό ύπαιθρο, και με χτυπήσει η μυρωδιά της υγρασίας των τοίχων, μου φαίνεται ότι έρχομαι σε άμεση, σε δερματική σχεδόν επαφή με το σόι μου, λες κι έχω αποδείξεις ότι αυτό κρατάει ολόισα από το Βυζάντιο.».
~Οδυσσέας Ελύτης~
Σαν σήμερα, πριν 30 χρόνια ακριβώς, 18 Μαρτίου του 1996, η Ελλάδα έμεινε πιο φτωχή σε φως και ψυχή. Ο Οδυσσέας Ελύτης, ο ποιητής που μετέτρεψε τις λέξεις σε φτερά, πέρασε στον δρόμο της Άνω Ελλάδας, αφήνοντας πίσω του μια χώρα που πλέον στερείται τη λάμψη της πνευματικής του παρουσίας.
Ο Ελύτης δεν ήταν απλώς ποιητής, ήταν φύλακας της ψυχής του ελληνικού έθνους. Στα έργα του, η γλώσσα ήταν η ίδια η ζωή, η ψυχή που κουβαλούσε αιώνες ελληνικής ιστορίας και πνευματικής συνέχειας. Από τον Όμηρο και τον Πλάτωνα έως το Ρωμανό τον Μελωδό και το Βυζάντιο, η ποίηση του Ελύτη συνέδεε την παράδοση με το σύγχρονο πνεύμα.
Στο «Άξιον Εστίν», έργο που χρειάστηκε τέσσερα χρόνια αδιάπτωτης πάλης, διακρίνεται η ίδια η ελληνική ψυχή η «Γένεσις», τα «Πάθη», το «Δοξαστικόν» όλα δομημένα με την αρχιτεκτονική του “Βυζαντινού” Ρωμανού, ενός από τους μεγαλύτερους υμνογράφους της Ελληνικής γλώσσας, ονομαζόμενος και «ο Πίνδαρος της ρυθμικής ποίησης», όπου η παράδοση συναντά τη δημιουργική φλόγα του σύγχρονου ποιητή. Κάθε λέξη, κάθε φράση, κάθε εικόνα χτυπά σαν σφυρί που σμιλεύει την ψυχή μας.
Ο Ελύτης βέβαια ποτέ δεν ξεχνούσε την βαθιά πίστη του. Το τάμα του στην Παναγία Παντοχαρά της Σίκινου, που υλοποιήθηκε μετά το θάνατό του, ήταν ένα προσωπικό ευχαριστώ, ένα μνημείο που αγκαλιάζει τη θέα του Αιγαίου και φέρνει στον νου μας την ένωση της φύσης, της πίστης και της ποίησης. Εκεί, όπου η θάλασσα και ο ουρανός γίνονται ένα, η ψυχή του ποιητή αναπαύεται, ενώ η δική μας παραμένει ζωντανή μέσα στη μνήμη του.
Ο Οδυσσέας Ελύτης ήταν ο φάρος που φώτισε τη χώρα μας στο εξωτερικό, που έδειξε στον κόσμο ότι η ελληνική γλώσσα είναι η πιο παλιά, η πιο πλούσια, η πιο ζωντανή γλώσσα του κόσμου. Με το «Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ», με το «Άξιον Εστίν», με κάθε στίχο του, μας δίδαξε ότι η ποιητική πράξη είναι η ίδια η ζωή ότι μόνο αν κάνεις σωστά τη δουλειά σου, η ψυχή δεν πάει χαμένη. Σήμερα, οι λέξεις του ηχούν σαν καμπάνες στον χρόνο σαν κύματα που αγκαλιάζουν τα νησιά, σαν άνεμος που σηκώνει τη σκόνη της ιστορίας και φέρνει μαζί τη δόξα του ελληνικού πνεύματος. Μέσα στη θλίψη της απέραντης μετριότητας που μας περιβάλλει, μας θυμίζει ότι κάπου, σε κάποιο καμαράκι, κάποιοι συνεχίζουν να παλεύουν να εξουδετερώσουν τη φθορά ότι η ελληνική ψυχή ζει, και η ποίηση της είναι αιώνια.
Ο Οδυσσέας Ελύτης δεν έφυγε. Ζει στις λέξεις του, στις θάλασσες και στα νησιά που αγαπούσε, στον ήλιο και στον ουρανό που μόνο εμείς μπορούμε να αποκαλούμε ουρανό και θάλασσα. Ζει μέσα σε κάθε νέο που διαβάζει την ποίησή του και ανακαλύπτει τον κόσμο με την καρδιά ανοιχτή. Σήμερα λοιπόν, ας τιμήσουμε τον μεγάλο μας ποιητή. Ας κρατήσουμε τη φλόγα του ζωντανή γιατί όσο ζει η ποίηση, η Ελλάδα δεν θα πεθάνει ποτέ. Τέλος δεν θα μπορούσα να μην κλείσω το κείμενο μου όπως το άρχισα με τα σπουδαία λόγια του ανθρώπου που έκανε το Αιγαίο μας παγκόσμια γλώσσα🌊🕊️:
Είμαστε οι μόνοι σε όλη την Ευρώπη που έχουμε το προνόμιο να λέμε τον ουρανό ”ουρανό” και τη θάλασσα ”θάλασσα”, όπως την έλεγαν ο Όμηρος και ο Πλάτωνας πριν 2.500 χρόνια.
✍ Στυλ. Καβάζης (Τε. 18/3/2026)
ΕΠΙΜΕΤΡΟΝ
Όσο περνάν τα χρόνια, τόσο και περισσότερο η δημοσιότητα με τρομάζει.
Με απωθεί, θα έλεγα.
Ως και τα βιβλία μου, όταν τα βλέπω στη βιτρίνα, αισθάνομαι παράξενα.
Τι να με κάνετε, λοιπόν, εμένα;
Δεν είμαι καμωμένος για τη βιτρίνα.
Πολλοί νομίζουν ότι αυτό είναι έλλειψη φιλοδοξίας. Καθόλου.
Απλούστατα, δεν καταλαβαίνω τι σόι φιλοδοξία είναι να είσαι δαχτυλοδειχτούμενος και να σε υποδέχονται με χειροκροτήματα.
Εμένα η φιλοδοξία μου είναι να αισθάνομαι τρυπωμένος με τη μορφή βιβλίων στη τσάντα κάποιου νέου ή κάποιας κοπέλας, σε ώρες μοναξιάς.
Η μυστική επικοινωνία είναι το παν. Και η διάρκεια.
Ποίηση για μένα είναι πόλεμος προς τον χρόνο και τη φθορά.
Κλεισμένος στα πενήντα τετραγωνικά μου, συνεχίζω αυτόν τον πόλεμο.
Και άσχετα εντελώς αν βγαίνω νικητής ή όχι, σε μια τέτοιου είδους μάχη, ομολογώ, βρίσκω την ύψιστη ικανοποίηση.
Σε μιαν εποχή θριάμβου των ποσοτικών εκτιμήσεων, βλέπω την ποίηση σαν τη μόνη ενδεδειγμένη να διαφυλάξει το ιερό και απαραβίαστο της ανθρώπινης προσωπικότητας.
.
.
| Οδυσσέας Ελύτης | Στον Γιάννη Φλέσσα, «Το Βήμα της Κυριακής», 24 Δεκεμβρίου 1978 |
