Θεωρία της Εξέλιξης. Η Επιστήμη ως Ταπεινή Αποκάλυψη ή ως Εγωκεντρική Αυταπάτη;

Γράφει η Ζωή Τσαρούχα

Ξεκινάμε συχνά τη συζήτηση για τη δημιουργία του κόσμου ρωτώντας:  «τι πιστεύουν οι Μουσουλμάνοι;», «τι λένε οι Χριστιανοί;» ή «τι αποδεικνύει η επιστήμη;».

Όμως, αν ξύσουμε την επιφάνεια αυτών των ερωτημάτων, θα βρούμε κάτι πολύ βαθύτερο: τη διαρκή αγωνία του ανθρώπου να βρει τη θέση του μέσα στο Σύμπαν.

Σήμερα, γίνεται πολύς λόγος για τη σύγκρουση δύο κόσμων. Από τη μία, ο κόσμος της Πίστης, που αναγνωρίζει έναν Δημιουργό και έναν ηθικό νόμο και από την άλλη, ο κόσμος μιας ιδιοτελούς επιστήμης, που συχνά εργαλειοποιεί τη γνώση για να θεοποιήσει τον άνθρωπο και να τον απαλλάξει από κάθε ευθύνη απέναντι στο Θείο.

Το Ζήτημα της Δημιουργίας και της Εξέλιξης

Αν κοιτάξουμε τις μονοθεϊστικές θρησκείες, βλέπουμε μια κοινή ρίζα: την πίστη ότι η ζωή δεν είναι προϊόν τύχης. Στον Χριστιανισμό, τον Ιουδαϊσμό όπως και στο Ισλάμ, αναφέρεται ότι ο κόσμος πλάστηκε με λόγο και σκοπό.  Ακόμα και η θεωρία της εξέλιξης, που συχνά παρουσιάζεται ως το «αντίπαλο δέος», αν μελετηθεί χωρίς προκαταλήψεις, μας φέρνει μπροστά σε ερωτήματα που η τύχη δεν μπορεί να απαντήσει.

Γιατί, αν όλα ήταν τυχαία, η φύση παρουσιάζει τέτοια απίστευτη συνέχεια; Γιατί η επιστήμη ανακαλύπτει σήμερα μέσω του DNA ότι όλη η ανθρωπότητα κατάγεται από έναν «Αδάμ» και μια «Εύα», από ένα κοινό σημείο εκκίνησης;

Πολλοί σπεύδουν να πουν ότι η εξέλιξη καταργεί τον Θεό. Όμως, η αλήθεια είναι ότι η εξέλιξη, χωρίς έναν νοητικό σχεδιασμό πίσω της, παραμένει μια θεωρία γεμάτη κενά, ειδικά όταν προσπαθεί να εξηγήσει την εμφάνιση της ανθρώπινης συνείδησης και ψυχής.

Εδώ πρέπει να σταθούμε σε μια σκληρή αλήθεια: Συχνά, όσοι ασπάζονται την τύχη και την εξέλιξη ως απόλυτα δόγματα, δεν το κάνουν από αγάπη για την αλήθεια, αλλά από ανάγκη για αυτονομία. Αν δεν υπάρχει Θεός, δεν υπάρχουν κανόνες. Αν δεν υπάρχει Δημιουργός, ο άνθρωπος είναι ο μόνος κριτής.

Αυτή η προσέγγιση είναι βαθιά εγωκεντρική. Μετατρέπει την επιστήμη σε έναν νέο «Θεό», όπου ο ιερέας είναι ο ίδιος ο επιστήμονας. Όταν η γνώση αποκόπτεται από την ηθική και την ευλάβεια, παύει να είναι φως και γίνεται όργανο ιδιοτέλειας και αναγνώρισης του «εγώ». Είναι η ύβρις του σύγχρονου ανθρώπου που πιστεύει ότι επειδή κατάλαβε πώς λειτουργεί ένας νόμος της φύσης, έγινε αυτόματα και ο νομοθέτης της.

Υπάρχει όμως και άλλος δρόμος. Ο δρόμος των μεγάλων πνευμάτων που θεμελίωσαν την επιστήμη.  Άνθρωποι όπως ο Νεύτων, ο Πασκάλ και ο Παστέρ. Αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν λιγότερο επιστήμονες επειδή πίστευαν στον Θεό. Αντίθετα, ήταν σπουδαίοι και είχαν την ταπεινότητα να νιώθουν ότι «διαβάζουν τις σκέψεις του Θεού».

Γι’ αυτούς, η επιστήμη δεν ήταν ένα μέσο για να δοξαστούν οι ίδιοι, αλλά ένας τρόπος να υμνήσουν το μεγαλείο της Δημιουργίας.

Κατάλαβαν ότι η «πρώτη γουλιά της γνώσης μπορεί να σε κάνει να νιώσεις παντοδύναμος, αλλά στον «πάτο του ποτηριού σε περιμένει πάντα ο Θεός»

Η επιστήμη χωρίς πίστη είναι τυφλή, και η πίστη χωρίς γνώση κινδυνεύει να γίνει φανατισμός. Όμως, ο μεγαλύτερος κίνδυνος στην εποχή μας είναι η αλαζονεία.

Αν θέλουμε η γνώση μας να έχει νόημα, πρέπει να την υποτάξουμε στην ηθική και τον σεβασμό προς τον Ένα Θεό.

Πρέπει να καταλάβουμε ότι δεν είμαστε οι ιδιοκτήτες του σύμπαντος, αλλά οι φιλοξενούμενοί του. Η αληθινή επιστήμη δεν είναι αυτή που προσπαθεί να εκθρονίσει τον Δημιουργό, αλλά αυτή που με ταπεινότητα προσπαθεί να αγγίξει το κράσπεδο των ενδυμάτων Του.

Μόνο όταν ο επιστήμονας γονατίσει μπροστά στο θαύμα της ζωής, θα μπορέσει να δει την αλήθεια καθαρά. Γιατί η αλήθεια δεν βρίσκεται στους εγωκεντρικούς υπολογισμούς, αλλά στη σχέση της ψυχής μας με Τον Δημιουργό των Πάντων.

Ας δούμε όμως τι πρεσβεύουν για την δημιουργία του κόσμου και του ανθρώπου οι πιο γνωστές θρησκείες.

Οι Μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι ο Αλλάχ δημιούργησε το σύμπαν εκ του μηδενός σε έξι χρονικές περιόδους («ημέρες»). Η δημιουργία είναι αποτέλεσμα της θεϊκής εντολής «Γενηθήτω» (Κουν), με τον Αλλάχ να αποτελεί τον κυρίαρχο ρυθμιστή της ζωής, των φυσικών νόμων και του πεπρωμένου.  Η πίστη στον Ένα, Μοναδικό Δημιουργό είναι κεντρική, απορρίπτοντας οποιαδήποτε άλλη θεότητα.  Πιστεύεται ακράδαντα ότι ο Αδάμ ήταν ο πρώτος άνθρωπος, πλασμένος απευθείας από τον Αλλάχ με χώμα και νερό.

Οι Ιουδαίοι βασίζουν την πίστη τους στην Τορά (το Πεντάτευχο), και συγκεκριμένα στο βιβλίο της Γενέσεως (Bereshit), το οποίο αποτελεί την κοινή ρίζα της μονοθεϊστικής παράδοσης.

Η κεντρική διδασκαλία είναι ότι ο άνθρωπος πλάστηκε «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» του Θεού (Tzelem Elohim). Αυτό για τον Ιουδαϊσμό δεν σημαίνει σωματική ομοιότητα, αλλά πνευματική: ο άνθρωπος διαθέτει ελεύθερη βούληση, λογική και την ικανότητα να διακρίνει το καλό από το κακό .  Σύμφωνα με την ιουδαϊκή παράδοση (όπως αναλύεται στο Talmud), ο άνθρωπος πλάστηκε από δύο στοιχεία: «χουν από της γης» (το σώμα) και «πνοή ζωής» από τον Θεό (η ψυχή). Αυτό δημιουργεί μια συνεχή πάλη ανάμεσα στην υλική φύση του ανθρώπου και στην πνευματική του αποστολή .  Ο πρώτος άνθρωπος λένε κάποιοι ραββίνοι, πλάστηκε ως ένα ον που περιείχε και τις δύο πλευρές (αρσενικό και θηλυκό), οι οποίες αργότερα διαχωρίστηκαν. Αυτό όμως αντιτίθεται στο εδάφιο της Γέννεσις που αναφέρεται:

«καὶ ἐποίησεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, κατ᾿ εἰκόνα Θεοῦ ἐποίησεν αὐτόν, ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς».

Ο Χριστιανισμός ξεκαθαρίζει ότι ο Αδάμ και η Εύα είναι δύο διακριτά πρόσωπα, δύο ετερότητες που ενώνονται «εις σάρκαν μίαν».

Η Γένεση δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας: Ο Θεός έπλασε την Εύα από τον Αδάμ για να δείξει την κοινή φύση τους, αλλά τους κατέστησε δύο πρόσωπα για να υπάρχει η δυνατότητα της αγάπης και της κοινωνίας. Η Αλήθεια είναι ότι η γυναίκα είναι η «δόξα του ανδρός» και μαζί ολοκληρώνουν την ανθρώπινη εικόνα του Θεού στη γη.

Η Γένεση είναι ξεκάθαρη και ιστορική. Ο Θεός έπλασε πρώτα τον Αδάμ και στη συνέχεια την Εύα από την πλευρά του. Πρόκειται για δύο συγκεκριμένα, διακριτά πρόσωπα. Αυτή είναι η Πίστη που παραδόθηκε και αυτή είναι η Αλήθεια που δέχεται ο Χριστιανισμός χωρίς περιστροφές.   Όταν ο άνθρωπος (είτε επιστήμονας, είτε ραββίνος, είτε φιλόσοφος) παύει να στέκεται με ταπεινότητα μπροστά στο κείμενο της Γενέσεως και αρχίζει να κατασκευάζει «θεωρίες» για να το εξηγήσει, ουσιαστικά προβάλλει τις δικές του ιδέες πάνω στον Λόγο του Θεού.

Η Αλήθεια δεν χρειάζεται περίπλοκες θεωρίες. Η Αλήθεια είναι ότι ο Θεός δημιούργησε τον άνδρα και τη γυναίκα ως δύο πρόσωπα, με σκοπό την αγάπη και την ενότητα, και όχι ως ένα πλάσμα μιας περίεργης μυθολογίας.

Οι Πατέρες της Εκκλησίας ερμηνεύουν τη διήγηση της Γένεσης για τη δημιουργία του ανθρώπου όχι ως επιστημονικό εγχειρίδιο, αλλά ως θεολογική αποκάλυψη για την προέλευση και τον προορισμό του ανθρώπινου γένους.

Κύρια σημεία της πατερικής διδασκαλίας, βασισμένα σε θεολόγους όπως ο Μέγας Βασίλειος, ο Άγιος Γρηγόριος Νύσσης, ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος και άλλοι, είναι:

• Δημιουργία «Εκ του Μηδενός»: Ο Θεός δημιούργησε τον άνθρωπο (και όλη την κτίση) από την ανυπαρξία, με τη θέλησή Του, και όχι από προϋπάρχουσα ύλη.
• Η Κορυφή της Δημιουργίας: Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε τελευταίος, ως ο «βασιλιάς» της κτίσης, λογικό και ελεύθερο ον, προικισμένο με νοημοσύνη.
• «Κατ’ Εικόνα» και «Καθ’ Ομοίωσιν»:
• Κατ’ εικόνα: Αναφέρεται στη δυνατότητα που έδωσε ο Θεός στον άνθρωπο να είναι λογικός, ελεύθερος, αυτεξούσιος και δημιουργικός, φέροντας το σφραγίδα του Θεού στην ψυχή του.
• Καθ’ ομοίωσιν: Αναφέρεται στο ζητούμενο, την καλλιέργεια των αρετών και την προσπάθεια του ανθρώπου να μοιάσει στον Θεό, δηλαδή να φτάσει στη «θέωση».
• Δημιουργία Σώματος και Ψυχής: Ο Θεός έπλασε το σώμα από «χώμα της γης» (στοιχείο υλικό) και «ενεφύσησε» την ψυχή (στοιχείο πνευματικό). Έτσι ο άνθρωπος είναι γέφυρα μεταξύ υλικού και πνευματικού κόσμου.
• Η Δημιουργία της Γυναίκας: Η δημιουργία της Εύας από την πλευρά του Αδάμ ερμηνεύεται ως ένδειξη της βαθιάς ενότητας και της ισοτιμίας των δύο φύλων, καθώς αποτελούν «μία φύση».
• Σκοπός της Δημιουργίας: Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε για να γνωρίσει τον Θεό, να δοξάζει τον Δημιουργό και να απολαμβάνει την κοινωνία μαζί Του, κυριαρχώντας με αγάπη πάνω στην υπόλοιπη κτίση.
• Ερμηνεία των «Ημερών»: Οι Πατέρες (π.χ. Μέγας Βασίλειος, Γρηγόριος Νύσσης) συχνά δεν ερμηνεύουν τις έξι ημέρες της Γένεσης ως κυριολεκτικά 24ωρα, αλλά ως στάδια ή αλληγορικές περιόδους θεϊκής δημιουργίας, επισημαίνοντας ότι ο Θεός είναι πέρα από τον χρόνο.

Η δημιουργία του ανθρώπου είναι μια πράξη άπειρης αγάπης και πρόνοιας του Θεού, προορισμένη για αιώνια κοινωνία (θέωση), με τον άνθρωπο να αποτελεί το συνδετικό κρίκο ορατής και αόρατης κτίσης.

Oι μονοθεϊστικές θρησκείες λοιπόν δεν αποδέχονται την εξέλιξη,  λόγω της ερμηνείας των ιερών κειμένων για τη δημιουργία του ανθρώπου (Αδάμ και Εύα) και την πίστη στον Έναν και Αληθινό Θεό.

Ωστόσο, υπάρχουν θρησκείες και πνευματικά συστήματα που είτε ασπάζονται την εξέλιξη, είτε η κοσμοθεωρία τους είναι εκ φύσεως συμβατή με αυτήν, καθώς δεν βασίζονται σε μια μοναδική στιγμή «δημιουργίας εκ του μηδενός».

Ο Βουδισμός θεωρείται η πιο συμβατή θρησκεία με τη Θεωρία της Εξέλιξης.  Διδάσκει ότι το σύμπαν δεν έχει μια μοναδική στιγμή δημιουργίας (όπως η Γένεση), αλλά περνά από άπειρους κύκλους διαστολής και συρρίκνωσης. Όταν ένας κόσμος καταστρέφεται, οι σπόροι της ζωής παραμένουν και εκδηλώνονται ξανά όταν οι συνθήκες γίνουν κατάλληλες.

Ο Βουδισμός δεν διδάσκει την ύπαρξη ενός προσωπικού Θεού-Δημιουργού που έπλασε τα είδη «ως έχουν».

Ο Βουδισμός βλέπει την εμφάνιση του ανθρώπου ως ένα φυσικό αποτέλεσμα της κοσμικής εξέλιξης και της επιθυμίας για ύπαρξη, καθιστώντας τον συμβατό με τη Δαρβινική θεωρία, καθώς και οι δύο απορρίπτουν τη στασιμότητα των ειδών.

Ο Δαλάι Λάμα: Έχει δηλώσει περίφημα ότι αν η επιστήμη αποδείξει κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τις βουδιστικές γραφές, τότε οι γραφές πρέπει να αλλάξουν.

Ο ηγέτης λοιπόν του βουδισμού έχει τις αμφιβολίες του ως προς τις βουδιστικές γραφές αφού επιτρέπει σε κάθε νέα θεωρία που «αποδεικνύεται επιστημονικά» να τις αλλάξει. Που είναι λοιπόν η ιερότητα των γραφών; Γιατί αν η επιστήμη τις καταρρίπτει τότε αναδεικνύεται η επιστήμη κι όχι οι γραφές που αν γράφηκαν με Θεϊκό πνεύμα τότε…δεν υπάρχει Θεός ανώτερος από την επιστήμη κι εφόσον η επιστήμη είναι δημιούργημα των ανθρώπων τότε ο άνθρωπος μπορεί να γίνει Θεός μέσω της κοσμικής του γνώσης. Αυτό βέβαια μόνο εγωκεντρισμό φανερώνει και πνεύμα έπαρσης και όχι διάθεση εξεύρεσης της αλήθειας .Αυτό προτάσσει και η θεωρία μιας σύγχρονης θρησκευτικής κοινότητας, κυρίως στις ΗΠΑ,  που δεν έχει δογματικά «πιστεύω». Αποδέχονται πλήρως την επιστημονική μέθοδο και τη θεωρία της εξέλιξης ως τον τρόπο με τον οποίο κατανοούμε την προέλευσή μας (Ενωτική Παγκοσμιότητα – Unitarian Universalism).

Τελικά μήπως μόνο όσοι δεν θέλουν να μπουν κάτω από νόμους και κανόνες και κάνουν θεό την επιστήμη δηλαδή τον εαυτό τους, μήπως μόνο αυτοί «ωφελούνται» από μία θεωρία όπως αυτή της εξέλιξης;   Πρόκειται για μια ενδιαφέρουσα οπτική γωνία που αγγίζει τον πυρήνα της σύγκρουσης πίστης και ορθολογισμού.

Αν το δούμε από αυτή τη σκοπιά, η αποδοχή της εξέλιξης μπορεί όντως να ερμηνευτεί ως μια μετατόπιση της αυθεντίας:

Για κάποιον που δεν ακολουθεί μια θρησκεία, η επιστήμη γίνεται το μοναδικό εργαλείο ερμηνείας του κόσμου. Εκεί που ένας πιστός βλέπει τον νόμο του Θεού, ένας ορθολογιστής βλέπει τον νόμο της φύσης.  Πράγματι, η απουσία ενός Δημιουργού που θέτει ηθικούς κανόνες και μεταθανάτια κρίση δίνει στον άνθρωπο την αίσθηση ότι είναι ο απόλυτος κυρίαρχος των πράξεών του. Δεν λογοδοτεί σε κάποια ανώτερη δύναμη, αλλά στον εαυτό του και στην κοινωνία. Η πραγματική ελευθερία όμως βρίσκεται στα όρια που βάζουμε ώστε να κατευναστούν τα πάθη μας και να περιοριστεί ασυδοσία μας έναντι των συνανθρώπων μας. Διαφορετικά θα ζούμε σε μια ζούγκλα, θα υποστηρίζεται η ευγονική, θα γίνουμε απάνθρωποι. Η ελευθερία μου σταματά εκεί που ξεκινά η ελευθερία του άλλου.  Στην κοσμική σκέψη, ο άνθρωπος δεν είναι το «πλάσμα», αλλά το «αποκορύφωμα» μιας τυχαίας διαδικασίας. Αυτό μπορεί να οδηγήσει στην πεποίθηση ότι η ανθρώπινη λογική είναι το υπέρτατο κριτήριο για τα πάντα.   Στην ουσία, η διαφωνία εντοπίζεται στη κλασική σύγκρουση δύο διαφορετικών κόσμων που σπάνια συναντιούνται αλλά όταν συναντηθούν έχουμε την αυθεντική γνώση.  

Στον Ορθολογισμό και την Πίστη.  Πολλοί σπουδαίοι επιστήμονες (ιδιαίτερα στη Φυσική και τη Βιολογία) υποστηρίζουν ότι οι δύο κόσμοι συναντιούνται .

Οι Γίγαντες της Πίστης και της Γνώσης

Ο Αϊνστάιν δεν πίστευε σε έναν προσωπικό Θεό που τιμωρεί ή ανταμείβει, αλλά ένιωθε ένα δέος για την τάξη και την ομορφιά του σύμπαντος. Ονόμαζε αυτό το συναίσθημα «κοσμική θρησκευτική αίσθηση». Για εκείνον, ο επιστήμονας που δεν νιώθει δέος μπροστά στο μυστήριο της ζωής είναι «σαν σβησμένο κερί».

Κορυφαίοι φυσικοί, όπως ο Max Planck (πατέρας της Κβαντομηχανικής), πίστευαν ότι ο Θεός βρίσκεται στην αρχή κάθε σκέψης για τον πιστό και στο τέλος κάθε σκέψης για τον επιστήμονα. Θεωρούσε ότι η επιστήμη χρειάζεται την πίστη (ως ηθική βάση) για να μην καταλήξει καταστροφική.   Η επιστήμη μπορεί να χαρτογραφήσει κάθε νευρώνα του εγκεφάλου, αλλά δεν μπορεί να εξηγήσει πώς η ύλη παράγει νόημα.

Η ιστορία λοιπόν μας διδάσκει ότι οι μεγαλύτεροι επιστήμονες που γνώρισε η ανθρωπότητα, δεν χρησιμοποίησαν τη γνώση τους για να αμφισβητήσουν τον Θεό, αλλά για να Τον δοξάσουν. Αυτοί οι άνθρωποι κατάλαβαν ότι η Αλήθεια του Χριστιανισμού είναι η βάση κάθε λογικής.

• Ο Ισαάκ Νεύτων, ο πατέρας της φυσικής, αφιέρωνε περισσότερο χρόνο στη μελέτη της Αγίας Γραφής παρά στους νόμους της κίνησης, δηλώνοντας ότι το σύμπαν μαρτυρά έναν παντοδύναμο Κυρίαρχο.
• Ο Μπλεζ Πασκάλ, ο μέγας μαθηματικός, μας δίδαξε ότι η καρδιά έχει λόγους που η λογική δεν γνωρίζει, και ότι χωρίς τον Χριστό ο άνθρωπος είναι βυθισμένος στην αθλιότητα και τον εγωισμό.
• Ο Λουί Παστέρ, που θεμελίωσε τη μικροβιολογία, έλεγε ότι «λίγη επιστήμη σε απομακρύνει από τον Θεό, αλλά πολλή σε φέρνει πίσω σε Αυτόν».
• Ο Βέρνερ Χάιζενμπεργκ, ο κορυφαίος φυσικός, ομολόγησε ότι «στον πάτο του ποτηριού των φυσικών επιστημών σε περιμένει ο Θεός».

Αυτοί οι άνδρες δεν είχαν την αλαζονεία των σημερινών υλιστών. Είχαν την ταπεινότητα να αναγνωρίσουν ότι η επιστήμη τους είναι απλώς μια προσπάθεια να κατανοήσουν τους νόμους που ο Θεός έθεσε στη Δημιουργία.

Η θεωρία της εξέλιξης βασίζεται σε τυχαίες μεταλλάξεις και στην επιβίωση του ισχυρότερου.   Για έναν πιστό, ο άνθρωπος δεν είναι ένα «τυχαίο συμβάν», αλλά ένας ηθελημένος προορισμός.   Η ιδέα ότι η εικόνα του Θεού προέκυψε από μια αλυσίδα ζώων που αλληλοεξοντώνονταν, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πνευματική ευγένεια και τον προορισμό της Θέωσης.   Η βιολογία ορίζει τη ζωή με βάση τη φθορά. Η πίστη όμως ορίζει τον άνθρωπο με βάση την αφθαρσία.   Αν ο άνθρωπος ήταν μόνο βιολογικό ον, η αθανασία θα ήταν αδύνατη.   Η αθάνατη ψυχή μας τοποθετεί τον άνθρωπο σε μια κατηγορία πάνω από τη φύση, καθιστώντας τις βιολογικές περιγραφές απλώς επιφανειακές.  Στη θεολογία, αυτό ονομάζεται «υπέρβαση της φύσεως». Ο άνθρωπος δεν εξηγείται από τη φύση του, αλλά από τον Δημιουργό του.

Σε έναν κόσμο γεμάτο από συγκεχυμένες θεωρίες και ανθρώπινες υποθέσεις, υπάρχει μια σταθερά που παραμένει αμετακίνητη στο πέρασμα των αιώνων: Η Αγία Γραφή. Πριν ο άνθρωπος ανακαλύψει το τηλεσκόπιο ή το μικροσκόπιο, η Γένεση είχε ήδη αποκαλύψει την ουσία της ύπαρξής μας.   Η Γένεση δεν είναι απλώς ένα θρησκευτικό κείμενο ανάμεσα σε άλλα· είναι η αποκάλυψη του ίδιου του Δημιουργού. Ενώ άλλες θρησκείες, όπως το Ισλάμ, εμφανίστηκαν αιώνες αργότερα δανειζόμενες στοιχεία και ιστορίες, ο Χριστιανισμός στέκεται ως η μόνη και απόλυτη Αλήθεια, διότι είναι η μόνη πίστη που φανερώνει τον Θεό ως Πατέρα και τον Λόγο Του ως το φως που δημιούργησε τα πάντα

Η Επιστήμη ως Υπηρέτης της Πίστης

Συχνά ακούμε ότι η επιστήμη «απέδειξε» την εξέλιξη. Όμως, η αληθινή επιστήμη, όταν δεν τυφλώνεται από εγωισμό, έρχεται πάντα να επιβεβαιώσει τη Γραφή. Η πρόσφατη ανακάλυψη της γενετικής για τον «Υ-χρωμοσωμικό Αδάμ» και τη «Μιτοχονδριακή Εύα» δεν είναι παρά μια καθυστερημένη επιστημονική ομολογία αυτού που η Γένεση κατέγραψε πριν από χιλιάδες χρόνια: ότι όλη η ανθρωπότητα είναι μία οικογένεια, πλασμένη από ένα ζευγάρι, με τη θεϊκή πνοή. Η θεωρία διατυπώθηκε το 1987 από την ομάδα των Revecca kann , Mark Stoneking και Alan Wilson του Πανεπιστημίου του Μπέρκλεϊ.   Ο όρος καθιερώθηκε γύρω στο 1995, από επιστήμονες όπως ο Robert Dorit και αργότερα ο Peter Underhill

Η θεωρία της εξέλιξης, στην προσπάθειά της να παρουσιάσει τη ζωή ως ένα τυχαίο γεγονός, σκοντάφτει στην ίδια την πολυπλοκότητα του DNA.  Γιατί η επιστήμη, αν δεν συμβαδίζει με την πίστη στον Ένα Θεό, παύει να είναι αναζήτηση της γνώσης και γίνεται μια ιδιοτελής προσπάθεια του ανθρώπου να αυτονομηθεί, να γίνει ο ίδιος «θεός» στη θέση του Δημιουργού. Αυτό είναι το απόλυτο δείγμα εγωκεντρισμού.

Η Μοναδικότητα της Χριστιανικής Αλήθειας

Αλήθεια…. Γιατί υπάρχει αυτή η εμμονή με την τύχη και την εξέλιξη;

Η απάντηση είναι ηθική, όχι επιστημονική. Ο άνθρωπος θέλει να διώξει τον Θεό για να μην έχει νόμο, για να μην έχει κρίση. Όμως, η αλήθεια δεν αλλάζει επειδή κάποιοι επιλέγουν να την αγνοούν.

Ο Χριστιανισμός δεν είναι απλώς μια «άποψη». Είναι η αποκάλυψη του ζώντος Θεού στην ιστορία. Η αληθινή γνώση ξεκινά με τον φόβο του Θεού και ολοκληρώνεται με την γνώση και την εμπειρία. Το σύμπαν δεν είναι ένα τυχαίο συμβάν, αλλά το ένδοξο έργο του Δημιουργού μας, στον Οποίο ανήκει κάθε δόξα.   Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι η σύγχρονη επιστήμη, μετά από αιώνες ερευνών, έρχεται σήμερα να ψελλίσει αυτά που η Γένεση είπε εξαρχής. Η γενετική ανακάλυψε τον «Υ-χρωμοσωμικό Αδάμ» και τη «Μιτοχονδριακή Εύα». Για τον υλιστή επιστήμονα, αυτό είναι ένα «εύρημα». Για τον πιστό Χριστιανό, είναι η επιβεβαίωση της δημιουργίας του ανθρώπου «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν».

Βέβαια αν ζούσε σήμερα ο Μέγας Βασίλειος ίσως έλεγε : Μην ψάχνετε τον Αδάμ μόνο στο DNA, αλλά στο κατ’ εικόνα. Ο Αδάμ δεν είναι απλώς ένας βιολογικός πρόγονος, είναι ο φορέας της θείας πνοής. Και θα συμπλήρωνε ίσως ο Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς: η επιστήμη πλανιέται όταν προσπαθεί να βρει την «αρχή» της ζωής στην ύλη. Η αρχή της ζωής δεν είναι ένα κύτταρο, αλλά η Θεία Βούληση.

Όταν η επιστήμη αρνείται τον Δημιουργό, δεν υπηρετεί τη γνώση, αλλά την ιδιοτέλεια. Θέλει να βγάλει τον Θεό από τη μέση για να μην υπάρχει ηθική λογοδοσία. Όμως, όπως λέει ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, η κτίση είναι ένα βιβλίο που κηρύττει τη δόξα του Θεού με φωνή πιο καθαρή από κάθε σάλπιγγα. Όποιος επιστήμονας αρνείται να ακούσει αυτή τη φωνή, δεν είναι σοφός, αλλά εγωκεντρικός.

 Πρέπει να προσέξουμε μια μεγάλη παγίδα: την τάση του ανθρώπινου μυαλού να περιπλέκει την αλήθεια του Θεού με δικές του θεωρίες. Είδαμε πώς κάποιοι, στην προσπάθειά τους να ερμηνεύσουν τη Γένεση, κατέληξαν σε θεωρίες περί “ανδρόγυνων όντων” ή ενιαίων πλασμάτων. Αυτά όμως δεν είναι Πίστη. Είναι θεωρίες ανθρώπων, είναι φιλοσοφικά κατασκευάσματα που προσπαθούν να “διορθώσουν” ή να κάνουν πιο “μυστικιστικό” τον Λόγο του Θεού.

Η Γένεση είναι μεγαλειώδης μέσα στην απλότητά της: Δύο πρόσωπα. Ο Αδάμ και η Εύα. Ο άνδρας και η γυναίκα. Ο Θεός δεν έπλασε μια ιδέα, ούτε ένα μυθολογικό ον. Έπλασε δύο διακριτές προσωπικότητες, δύο ετερότητες που καλούνται να ενωθούν στην αγάπη. Όταν αρχίζουμε να μιλάμε για “ενιαία όντα” και “μυστικιστικές ενώσεις”, υποπίπτουμε στον ίδιο εγωκεντρισμό που κατηγορούμε στους επιστήμονες: βάζουμε τη δική μας φαντασία πάνω από την ιστορική πραγματικότητα της Γραφής.

Ο Χριστιανισμός κατέχει την Αλήθεια γιατί σέβεται την ιστορία. Ο Θεός μέσα από τις γραφές μίλησε για τον Αδάμ και την Εύα ως πραγματικά πρόσωπα. Οι Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός, ξεκαθαρίζουν ότι η γυναίκα πλάστηκε από την πλευρά του ανδρός για να δείξει την ομοουσιότητα της φύσης τους, αλλά παρέμειναν δύο πρόσωπα.

Κάθε φορά που ο άνθρωπος —είτε είναι ραββίνος, είτε φιλόσοφος, είτε επιστήμονας—  προσπαθεί να επιβάλει τη δική του “θεωρία” στο κείμενο, ουσιαστικά λέει στον Θεό: “Δεν μας τα είπες καλά, εγώ θα τα εξηγήσω καλύτερα”. Αυτή είναι η ρίζα της πτώσης μας: η αλαζονεία της γνώμης μας έναντι της Αποκάλυψης.

Ολοκληρώνοντας αυτή την αναδρομή, καταλήγουμε σε ένα συμπέρασμα που είναι ταυτόχρονα απλό και συγκλονιστικό: Η Αλήθεια δεν ανακαλύπτεται στα εργαστήρια, ούτε εφευρίσκεται στα γραφεία των φιλοσόφων· η Αλήθεια αποκαλύπτεται από τον Ίδιο τον Δημιουργό.

Είδαμε πώς η επιστήμη, όταν στερείται ταπεινότητας, μετατρέπεται σε έναν εγωκεντρικό καθρέφτη όπου ο άνθρωπος θαυμάζει το δικό του είδωλο. Είδαμε πώς οι ανθρώπινες θεωρίες προσπαθούν να περιπλέξουν το καθαρό κείμενο της Γενέσεως με μύθους και αλληγορίες, μόνο και μόνο για να αποφύγουν την απλή πραγματικότητα: ότι είμαστε δημιουργήματα του Ενός Θεού, πλασμένα με συγκεκριμένο σχέδιο, λόγο και σκοπό.

Η ιστορία των δύο προσώπων, του Αδάμ και της Εύας, δεν είναι μια παρωχημένη αφήγηση. Είναι η καταγραφή της καταγωγής μας και η απόδειξη της μοναδικότητάς μας

Ας μην επιτρέψουμε, λοιπόν, στον εγωκεντρισμό της εποχής μας να μας πείσει ότι είμαστε τυχαία συμβάντα ή εξελιγμένα κτήνη. Ας κρατήσουμε σφιχτά την πίστη μας στη πρώτη και έσχατη Αλήθεια. Γιατί μόνο όταν ο άνθρωπος αναγνωρίσει τον Θεό ως Πατέρα και Δημιουργό, παύει να είναι ορφανός μέσα στο σύμπαν και γίνεται αυτό που πραγματικά προορίστηκε να είναι: ένας πολίτης της Βασιλείας των Ουρανών.

Η επιστήμη ας ερευνά, αλλά η ψυχή ας προσκυνά. Γιατί η γνώση που δεν οδηγεί στη δοξολογία του Θεού, δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια λαμπρή πλάνη.

Όταν η επιστήμη ανακαλύπτει τη μαθηματική ακρίβεια του σύμπαντος ή την πολυπλοκότητα του κυττάρου, στην πραγματικότητα διαβάζει τα «ίχνη» του Δημιουργού.

 Αν η επιστήμη μένει μόνο στους αριθμούς, γίνεται στεγνή. Αν όμως οδηγεί στο δέος μπροστά στο θαύμα της ζωής, τότε γίνεται πνευματική πράξη. Οδηγεί τον επιστήμονα να πει: «Ως εμεγαλύνθη τα έργα Σου, Κύριε».

 Η πίστη δεν είναι ένα «στατικό κουτί» με κανόνες. Είναι μια διαρκής αναζήτηση (έρευνα) του Θεού.

 Ο Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς έβλεπε την προσευχή και την άσκηση ως ένα «εργαστήριο» όπου ο άνθρωπος ερευνά τις δυνατότητες της ψυχής του για να ενωθεί με το Άκτιστο Φως.   Μια πίστη που ερευνά δεν φοβάται την επιστήμη· αντίθετα, χρησιμοποιεί τα δεδομένα της επιστήμης για να κατανοήσει καλύτερα το μεγαλείο της δημιουργίας.

Όταν η επιστήμη οδηγεί στον Θεό και η πίστη ερευνά, συναντιούνται στην ταπεινότητα και τότε ο επιστήμονας παραδέχεται: «Όσα ξέρω είναι ελάχιστα μπροστά στο Μυστήριο».

Και ο πιστός παραδέχεται: «Ο Θεός είναι πάντα μεγαλύτερος από όσα μπορώ να διανοηθώ».

Τέλος να ευχηθούμε η «έρευνα» της πίστης να βοηθήσει την επιστήμη να θέσει ηθικά όρια (π.χ. στη γενετική), ώστε να μην ξεχνάμε ποτέ την ιερότητα και την αξία του ανθρώπου ως κέντρο στο σύνολο της Δημιουργίας.