Γράφει ὁ Ιωάννης Νεονάκης
Ἴσως μία ἀπὸ τὶς πιό σημαντικές κοινωνικὲς καὶ πολιτισμικὲς παρεμβάσεις τῶν τελευταίων ἡμερῶν νὰ πέρασε σχεδὸν ἀπαρατήρητη. Καὶ μάλιστα ὄχι σὲ κάποιο γεωπολιτικὸ πάνελ ἢ πολιτικὴ ἐκπομπή, ἀλλὰ μέσα σὲ μία ἐπίκαιρη συζήτηση γιὰ τὴν Eurovision.
Στὴν ἐκπομπὴ Στούντιο 4 τῆς ΕΡΤ1, στὶς 13 Μαΐου 2026, ὁ κ. Ἀντώνης Καρατζίκος, ἐπὶ πολλὰ χρόνια κεντρικὸ πρόσωπο τοῦ χώρου τῶν Eurofans* καὶ πρώην πρόεδρος/διεθνὴς συντονιστὴς τοῦ OGAE*, προχώρησε σὲ μία ἐξαιρετικὰ ἀποκαλυπτικὴ τοποθέτηση γιὰ τὸ πῶς ἀντιμετωπίζεται ἡ Ἑλλάδα στὸ εὐρωπαϊκὸ περιβάλλον τῶν Eurofans ἀλλά καί γενικότερα.
Συγκεκριμένα, στὸ τρίλεπτο 1:14:15-1:17:40 τῆς ἐκπομπῆς, διατύπωσε ὀξεῖς φράσεις ὅπως:
- «Ὑπάρχει ἀδιαφορία γιὰ τὸ ἑλληνικὸ τραγούδι».
- «Ὑπάρχει πολεμικὴ ἀπέναντι στὴν Ἑλλάδα».
- «Δὲν μᾶς αἰσθάνονται ὅτι παίζουμε ἐπὶ ἴσοις ὅροις».
- «Κοινωνικὰ μᾶς ἔχουν σὰν μία χώρα ποὺ δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι στὴν Εὐρώπη».
- «Εἶναι σὰν νὰ μὴν ὑπάρχει Ἑλλάδα».
- «Τὸ κλίμα δὲν εἶναι θετικὸ γιὰ τὴν Ἑλλάδα γενικά».
- «Δὲν θέλουν οὔτε νὰ ξεστομίσουν τὸ ὄνομά μας».
Καὶ ἐδῶ βρίσκεται ἡ μεγάλη σημασία τοῦ ζητήματος.
Δὲν πρόκειται γιὰ κάποιον «ἀντιευρωπαϊστὴ», οὔτε γιὰ κάποιον ποὺ θὰ μποροῦσε εὔκολα νὰ χαρακτηρισθεῖ «ἐθνικιστής», «συντηρητικός» ἢ «γραφικὸς ἐλληνοκεντρικός». Ὁ Καρατζίκος θά ἒλεγε κανείς ὃτι ἀνήκει ἀκριβῶς στὸ ἀντίθετο κοινωνικὸ καὶ πολιτισμικὸ περιβάλλον. Στὸν χώρο τοῦ κοσμοπολιτισμοῦ, τῶν ἀνοιχτῶν ἀντιλήψεων, τῆς συμπερίληψης, τοῦ φιλελεύθερου εὐρωπαϊσμοῦ. Στὸν πυρήνα ἐνὸς χώρου ποὺ θεωρεῖ τὴν Eurovision σχεδὸν σύμβολο μεταεθνικῆς εὐρωπαϊκῆς ταυτότητας.
Καὶ ὅμως, ἀκόμη καὶ ἕνας τέτοιος ἄνθρωπος, μὲ δεκαετίες ἐπαφῆς μὲ τὸ εὐρωπαϊκὸ fan community, και ἀφοῦ ὃπως κατ’ ἐπανάληψη τόνισε ὃτι ἒχει μελετήσει τό θέμα πολύ βαθειά, θά καταλήξει νὰ μιλᾶ σχεδὸν μὲ πικρία γιὰ τὴν ἀπαξιωτική ἀντιμετώπιση τῆς Ἑλλάδας! Και ἂν οἱ Eurofans ἒχουν τέτοια ἀντίληψη καί ἀντιμετώπιση για την Ἑλλάδα, πόσο μᾶλλον τά ὑπόλοιπα εὐρωπαϊκά κοινωνικά στρώματα! Οἱ ἂξιοι παρουσιαστές τῆς ἐκπομπῆς ἒμειναν ἐνεοί, καθῶς δεν εἶχαν σκεφτεῖ ποτέ κάτι τέτοιο. Ὃπως τό ἲδιο ἒκπλητη ἒμεινε και ἡ πλειοψηφία τῶν τηλεθεατῶν, ἡ ὁποῖα ποτέ δεν εἶχε συνειδητοποιήσει τήν ἁπλή ἀλήθεια ὃτι ἡ Εὐρώπη σέ γενικές γραμμές μᾶς ἀποστρέφεται καί μᾶς περιφρονεῖ.
Αὐτὸ θὰ ἔπρεπε νὰ μᾶς προβληματίσει βαθιά. Γιατί τὸ θέμα δὲν εἶναι ἡ Eurovision. Ἡ Eurovision ἀπλῶς λειτουργεῖ ὡς μικρογραφία. Ὡς καθρέπτης βαθύτερων πολιτισμικῶν καὶ ψυχολογικῶν μηχανισμῶν ποὺ λειτουργοῦν ἐδῶ καὶ αἰῶνες μέσα στὴν Εὐρώπη.
Ἡ ἀποστροφὴ αὐτὴ πρὸς τὴν Ἑλλάδα δὲν εἶναι συγκυριακή. Οὔτε δημιουργήθηκε στὰ χρόνια τῆς οἰκονομικῆς κρίσης. Οὔτε ἀφορᾶ μόνο τὴν πολιτική. Οἱ ρίζες της εἶναι βαθύτατες. Ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Καρλομάγνου καὶ τὴν συγκρότηση τοῦ φράγκικου κόσμου, ἡ Δύση ἄρχισε νὰ δομεῖ τὴν ταυτότητά της ἀπέναντι καί σέ ἀντίθεση μέ τοὺς Ἀνατολικοὺς Ρωμαίους, τούς Ἀνατολικούς Ρωμηούς, τοὺς προγόνους μας.
Τὰ περίφημα contra errores Graecorum, ἡ συστηματικὴ δυσφήμιση τῶν «Γραικῶν», ἡ παρουσίασή τους ὡς πανούργων, ἀναξιόπιστων, αἱρετικῶν, «μειωμένων» πολιτισμικὰ καὶ πνευματικά, δὲν ἀποτέλεσαν μία ἁπλὴ θεολογικὴ διαμάχη. Ἦταν μία διαδικασία βαθιᾶς πολιτισμικῆς ἀπονομιμοποίησης τῶν προγόνων μας.
Καταρχάς ἡ Δύση, και κυρίως τά γερμανικά φύλα, ἐπέδειξαν οὐσιαστικά μιά πλήρη ἀδυναμία νά κατανοήσουν τόν πολιτισμό, τίς ἀντιλήψεις καί τά προτάγματα τῶν προγόνων μας, τῶν πολιτῶν τῆς Ἀνατολικῆς Ρωμαϊκῆς Αὐτοκρατορίας, τῆς Ρωμανίας (τοῦ κακῶς ἐπονομαζόμενου Βυζαντίου) μέ πρωτεύουσα τήν Κωνσταντινούπολη. Παρότι ἡ Δύση ἐκχριστιανίστηκε ἐπιφανεικά, τό ἀπολίτιστο, παγανιστικό ὑπόβαθρό της τήν ὁδήγησε σέ πολλαπλές στρεβλώσεις. Πέρα ἀπό αὐτό, γιὰ νὰ οἰκειοποιηθεῖ τὴν Ρωμαϊκὴ κληρονομιά, ἔπρεπε πρῶτα νὰ ἀρνηθεῖ ὅτι οἱ πρόγονοί μας ἦταν πραγματικοί Ρωμηοί. Για την Δύση ἦταν ἁπλῶς «Γραικύλοι», ἐκφυλισμένοι ἀρχαῖοι Ἑλληνες, «ἒμφοροι» κάθε κακίας κί ἀνηθικότητας, ζώντας μέ ραδιουργίες καί «βυζαντινισμούς».
Καὶ αὐτὰ τὰ στερεότυπα πέρασαν, αἰῶνα μὲ τὸν αἰῶνα, μέσα στὸ συλλογικὸ ὑποσυνείδητο τῶν εὐρωπαϊκῶν λαῶν. Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ Εὐρώπη «θαυμάζει» τὴν ἀρχαία Ἑλλάδα, ἀλλὰ δυσκολεύεται νὰ σεβασθεῖ τοὺς σύγχρονους Ἕλληνες. Μᾶς «θέλουν» ὡς ἔνδοξο παρελθόν, ὂχι ὃμως ὡς ἀξιότιμο καί αὐτεξούσιο παρόν.
Καὶ τὸ τραγικώτερο εἶναι ὅτι τελικὰ ἀρχίσαμε καὶ ἐμεῖς νὰ βλέπομε τοὺς ἑαυτούς μας μὲ τὰ δικά τους μάτια. Καί μάλιστα, ἀπό τήν ἲδρυση τοῦ νεοελληνικοῦ κρατιδίου/προτεκτοράτου, ἐδῶ καὶ δύο αἰῶνες, μεγάλες μερίδες τῶν πολιτικῶν, κοινωνικῶν, ἀκαδημαϊκῶν καὶ οἰκονομικῶν ἐλίτ τοῦ τόπου μας λειτουργοῦν ὡς ἁπλοί κομιστές αὐτῆς τῆς νοοτροπίας μέσα στὴν ἴδια μας τὴν ἑλληνικὴ κοινωνία.
Μᾶς μαθαίνουν συνεχῶς ὅτι: δὲν μποροῦμε μόνοι μας· ὃτι οἱ ξένοι μᾶς «ἒσωσαν»· ὅτι χρειαζόμαστε πάντοτε ξένους «προστάτες»· ὅτι ἡ πρόοδος θὰ ἔλθει μόνο ἐὰν μιμηθοῦμε τὰ «πεφωτισμένα ἒθνη τῆς Ἑσπερίας»· ὅτι εἴμαστε ἐκ φύσεως προβληματικοί· ὃτι εἲμαστε ἀνάξιοι αὐτόνομης πορείας καί πραγματικῆς πολιτισμικῆς αὐτοπεποίθησης.
Καὶ ἔτσι μᾶς μπόλιασαν καί μᾶς μπολιάζουν μέ ἕνα βαθὺ σύμπλεγμα κατωτερότητας, ἓνα σχεδὸν μόνιμο αἴσθημα αὐτοϋποτίμησης, μία διαρκὴ ἀνάγκη ξένης ἐπικύρωσης, μιά ἐσωτερικευμένη περιφρόνηση πρὸς τὸ ἴδιο μας τὸ Γένος.
Καὶ δυστυχῶς, αὐτὸ δὲν εἶναι θεωρία. Τὸ ζοῦμε καθημερινά. Ἀπό τά πιό ἁπλά μέχρι τά πιό μεγάλα. Καί γιά νά σταθοῦμε μόνο στά τελευταῖα χρόνια: ἀπό τό ἁπλό ἑλληνικό ποδόσφαιρο πού «δὲν μπορεῖ νὰ λειτουργήσει» χωρὶς ξένους διαιτητές μέχρι τά πολύ σοβαρά θέματα ὃπως τά βαριά μνημόνια στά ὁποῖα μᾶς ἒριξαν γιὰ νὰ σωθοῦν κυρίως οἱ εὐρωπαϊκὲς τράπεζες, καὶ μάλιστα μᾶς παρουσίασαν καί τὴν καταστροφὴ τῆς κοινωνίας μας ὡς «σωτηρία».
Μήπως ἓνα δημοψήφισμα δέν ἀνετράπη μέσα σὲ λίγες ἡμέρες, ἐπειδὴ ἡ βούληση τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ συγκρούστηκε μὲ τὶς ἀπαιτήσεις τῶν ξένων κέντρων; Μήπως οἱ πολιτικοὶ ἡγέτες τοῦ τόπου, ἀνεξαρτήτως κομμάτων, δεν ἀκολουθοῦν συνήθως τὶς ὑποδείξεις καὶ τὶς «γραμμές» τῶν ξένων πατρώνων τους, ἀκόμη κι ὅταν αὐτὲς συγκρούονται μὲ τὴν λαϊκὴ βούληση; Μήπως ἡ ξένη γλώσσα καὶ ἡ ξένη ὀρολογία δεν ἔχουν εἰσβάλει παντοῦ: στὴν δημόσια διοίκηση, στὴν πολιτική, στὴν οἰκονομία, στὴν καθημερινότητα, στα κάθε εἲδους καί διάστασης pass; Λὲς καὶ ἡ ἴδια ἡ γλῶσσα μας θεωρεῖται ἀνεπαρκὴς γιὰ νὰ ἀφομοιώσει καί νά περιγράψει τὴν σύγχρονη πραγματικότητα.
Ἡ δημόσια περιουσία, οἱ μεγάλες ἐπιχειρήσεις, τὸ τραπεζικὸ σύστημα, οἱ κρίσιμοι τομεῖς τῆς οἰκονομίας, βρίσκονται πλέον ὑπὸ ἄμεσο ἢ ἔμμεσο ξένο ἔλεγχο. Οἱ κανόνες, οἱ νόμοι, ἀκόμη καὶ ἡ κοινωνικὴ ἀντίληψη γιὰ τὸ τί εἶναι «σωστὸ» καὶ «σύγχρονο», διαμορφώνονται κυρίως μὲ βάση ξένα πρότυπα καὶ ξένες ἀντιλήψεις. Ἀκόμη καὶ τὴν ἱστορία μας, τὴν μαθαίνομε γραμμένη μὲ τὰ δικά τους κριτήρια. Μὲ φραγκικὰ καὶ δυτικὰ ἐρμηνευτικὰ σχήματα, ποὺ ἀποξενώνουν τοὺς Ἕλληνες ἀπὸ τὴν πραγματικὴ ἱστορικὴ τους συνέχεια.
Καὶ τὸ τελικὸ ἀποτέλεσμα ποῖο εἶναι; Ἡ διάλυση τῆς κοινωνικῆς συνοχῆς, ὁ μηδενισμός, ἡ παραίτηση, ἡ αὐτοαπέχθεια. Ἕνας λαὸς ποὺ μαθαίνει νὰ περιφρονεῖ τὸν ἑαυτό του καὶ νὰ θεωρεῖ φυσικὴ τὴν ἐξάρτηση.
Καὶ αὐτό ἒγινε καί γίνεται συστηματικά καί δόλια γιατί ὅταν ἕνας λαὸς πάψει νὰ πιστεύει στὸν ἑαυτό του, τότε δὲν χρειάζεται καν νὰ τὸν κατακτήσεις. Τὸν ἐλέγχεις πλήρως. Ἓνας τέτοιος λαός δὲν ἀντιστέκεται, δὲν δημιουργεῖ, δὲν τολμᾶ, δέν πιστεύει ὅτι μπορεῖ νὰ ἔχει αὐτεξούσια πορεία.
Δυστυχῶς, αὐτὸ εἶναι τὸ βαθύτερο πρόβλημα τῆς σημερινῆς Ἑλλάδας. Ὃλα τά ἂλλα, λίγο ἒως πολύ, εἶναι φυσικά ἐπακόλουθα, ἡ χρεοκοπία, ἡ κρίση, τά μνημόνια καί τόσα ἂλλα. Το βαθύτερο πρόβλημά μας εἶναι ἡ κρίση αὐτοσυνειδησίας. Ἔχομε ἀποκοπεῖ ἀπὸ τὴν πραγματικὴ μας ταυτότητα, ἀπό τον πολιτισμό μας, ἀπό τὴν Ρωμηοσύνη μας, ἀπό τὴν ἱστορικὴ συνέχεια καί τίς προοπτικές τοῦ Γένους μας, ἀπό τήν ἰδιοπροσωπία μας.
Καὶ ἔχομε μάθει νὰ βλέπομε τὴν ἱστορία μας μὲ ξένα μάτια, νὰ ἐρμηνεύομε τὸ παρελθὸν μας και να ἀτενίζομε το μέλλον μας μὲ ξένα κριτήρια, νὰ ζητοῦμε συνεχῶς ἄδεια ὑπάρξεως ἀπὸ τοὺς ἄλλους. Και μάλιστα ἂλλους, οἱ ὁποῖοι ἀπροκάλυπτα μᾶς περιφρονοῦν βαθύτητα.
Ἡ λύση, λοιπόν, δὲν εἶναι οὔτε ὁ φτηνὸς ἀντιευρωπαϊσμὸς οὔτε ἡ ἐσωστρέφεια. Ἡ λύση εἶναι νὰ ξανασταθοῦμε στὰ πόδια μας. Νὰ ἀνακαλύψουμε και πάλι τὴν ἰδιοπροσωπία μας, νὰ ξαναδιαβάσουμε τὴν ἱστορία μας μὲ τὰ δικά μας ἐρμηνευτικὰ κλειδιά, νὰ πιστέψουμε καί πάλι στὸν πολιτισμό μας, νὰ πάψουμε νὰ μετροῦμε τὴν ἀξία μας μὲ τὸ βλέμμα τῶν ἄλλων.
Μόνον τότε αὐτὸς ὁ τόπος θὰ μπορέσει νὰ πορευθεῖ πραγματικὰ ἐλεύθερος. Ὄχι ὡς κακέκτυπο τῆς Δύσεως. Ἀλλὰ ὡς αὐτὸ ποὺ πραγματικὰ εἶναι.
(*) Σημείωση: Οἱ Eurofans εἶναι οἱ φανατικοὶ ὀπαδοὶ τοῦ Διαγωνισμοῦ Τραγουδιοῦ τῆς Eurovision, ἐνῷ ὁ OGAE εἶναι τὸ ἐπίσημο διεθνὲς δίκτυο ποὺ τοὺς ὀργανώνει σὲ ἐπίσημα σωματεῖα ἀνὰ χώρα (πχ. OGAE Greece).
Παραπομπή:
ERTFLIX – Στούντιο 4 (13/5/2026) [Εὒρεση: ERTFLIX, Πρόγραμμα, Τετάρτη 13 Μαΐου, ΕΡΤ1, 15:00, Στούντιο4]
Ἡ σχετικὴ τοποθέτηση τοῦ κ. Ἀντώνη Καρατζίκου βρίσκεται στὸ 1:14:15-1:17:40 τῆς ἐκπομπῆς.