Γράφει ο Στυλιανός Καβάζης.
«Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός και θα πεθάνω.».
4 Ιανουαρίου 1788, γεννήθηκε στη Μουσουνίτσα της Φωκίδας ένας άνθρωπος που έμελλε να γίνει σύμβολο αυτοθυσίας, ανδρείας και ελευθερίας. Ο Αθανάσιος Γραμματικός ή Μασσαβέτας, ο μετέπειτα Αθανάσιος Διάκος, δεν έζησε για να δει την πατρίδα του ελεύθερη. Έζησε όμως για να της δείξει πώς κερδίζεται η λευτεριά με πίστη, με αίμα και με αλύγιστη ψυχή.
Γιος αγρότη, μεγάλωσε μέσα στη φτώχεια και στον φόβο της σκλαβιάς. Ο πατέρας του και ο αδελφός του εκτελέστηκαν από τους Τούρκους γιατί βοηθούσαν τους κλέφτες. Παιδί ακόμη, βρίσκει καταφύγιο στη μονή του Αγίου Προδρόμου στα Βαρδούσια. Εκεί μαθαίνει γράμματα, παίρνει το προσωνύμιο «Διάκος», μα η ψυχή του δεν χωρά στα κελιά. Η αδικία και η βία της τυραννίας τον σπρώχνουν στα βουνά.
Γίνεται κλέφτης και αρματολός. Μαθαίνει να πολεμά, να αντέχει, να ηγείται. Ξεχωρίζει για τη λεβεντιά, την ευκινησία και τη σκοπευτική του δεινότητα. Σύντομα βρίσκεται κοντά σε μεγάλους καπετάνιους της Ρούμελης, ενώ στην αυλή του Αλή Πασά γνωρίζεται με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο, του οποίου γίνεται πρωτοπαλίκαρο. Εντάσσεται στη Φιλική Εταιρεία και περιμένει την ώρα.
Η ώρα έρχεται τον Μάρτη του 1821.
Ο Διάκος πρωτοστατεί στην κήρυξη της Επανάστασης στην Ανατολική Στερεά Ελλάδα. Με τόλμη και στρατηγικό νου, συμβάλλει στην απελευθέρωση της Λιβαδειάς, της Αταλάντης, της Θήβας και της Μπουδουνίτσας. Η φωτιά του ξεσηκωμού απλώνεται.Όμως η Οθωμανική Αυτοκρατορία απαντά με σίδερο και φωτιά.
Ο Χουρσίτ πασάς στέλνει τους ισχυρότερους στρατηγούς του, Κιοσέ Μεχμέτ και Ομέρ Βρυώνη, με στρατό πάνω από 9.000 άνδρες, για να συντρίψουν την εξέγερση και να ανοίξουν τον δρόμο προς τον Μοριά.
Στις 23 Απριλίου 1821, στις όχθες του Σπερχειού, στα περάσματα της Αλαμάνας, οι Έλληνες αποφασίζουν να αντισταθούν. Ο Πανουργιάς στη Χαλκωμάτα, ο Δυοβουνιώτης στον Γοργοπόταμο και ο Αθανάσιος Διάκος στη γέφυρα της Αλαμάνας, με μόλις 500 παλικάρια.
Όταν οι άλλοι αναγκάζονται να υποχωρήσουν, ο Διάκος μένει.
Θα μπορούσε να σωθεί. Δεν το έκανε. Γιατί είχε πει στον λαό της Λιβαδειάς πως ήρθε η ώρα οι Έλληνες να μάθουν να μη φεύγουν μπροστά στον Τούρκο. Και δεν θα πρόδιδε ποτέ τον λόγο του.
Η μάχη γίνεται σώμα με σώμα. Στο παλιοχάνι της Αλαμάνας τέσσερις Έλληνες αντιστέκονται σε χιλιάδες. Στα Ποριά, ο Διάκος πολεμά σαν λιοντάρι. Χτυπιέται στον ώμο, το σπαθί του σπάει, το χέρι του παραλύει. Συνεχίζει. Μέχρι που περικυκλώνεται και συλλαμβάνεται ζωντανός.
Τον οδηγούν δεμένο στη Λαμία. Του προτείνουν να αλλαξοπιστήσει, να συνεργαστεί.
Κι εκείνος απαντά περήφανα:
«Εγώ Γραικός γεννήθηκα, Γραικός και θα πεθάνω.».
Ο Ομέρ Βρυώνης προσπαθεί να τον σώσει. Ο Κιοσέ Μεχμέτ επιμένει. Η απόφαση είναι παραδειγματική. Στις 24 Απριλίου 1821, Κυριακή, άνοιξη, ο Αθανάσιος Διάκος οδηγείται στο μαρτύριο του ανασκολοπισμού. Κι εκεί, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, κοιτά τον ουρανό, τη γη, τα βουνά της πατρίδας και λέει:
«Για δες καιρό που διάλεξε ο χάρος να με πάρει,
τώρα π’ ανθίζουν τα κλαριά και βγάζει η γης χορτάρι…».
Ο θάνατός του ήταν φρικτός. Η θυσία του, όμως, αιώνια.
Όπως ο Λεωνίδας στις Θερμοπύλες, έτσι κι ο Διάκος στην Αλαμάνα δεν νίκησε στρατιωτικά.
Νίκησε ηθικά. Κι αυτή η νίκη έγινε σπίθα, έγινε παράδειγμα, έγινε όρκος για τους επόμενους. Η Ελλάδα απέκτησε τότε όχι μόνο έναν μάρτυρα, αλλά τις δικές της Θερμοπύλες. Ο Αθανάσιος Διάκος δεν έφυγε. Πέρασε στην αθανασία.⚔️🔥
✍ Στυλ. Καβάζης
Υ.Γ Σήμερα, δύο αιώνες μετά, οι δρόμοι μας είναι γεμάτοι τεχνολογία και τα σπίτια μας άνετα, αλλά συχνά ξεχνάμε την πίστη, την τιμή και την αγάπη για την πατρίδα, που κρατούσαν ζωντανή την Ελλάδα μέσα στη σκλαβιά. Η θυσία του Διάκου μας θυμίζει ότι η ελευθερία και η πατριωτική πίστη δεν είναι αυτονόητες απαιτούν θάρρος, αφοσίωση και προσωπική θυσία. Στον κόσμο που συχνά ξεχνά τις ρίζες του, η φλόγα του σπουδαίου ήρωα συνεχίζει να καίει ως σύμβολο αδάμαστης ψυχής, πίστης και εθνικής αξιοπρέπειας, υπενθυμίζοντάς μας ότι η αληθινή δύναμη ενός λαού βρίσκεται στην πίστη του, στην ενότητά του και στον σεβασμό για την πατρίδα του.